\documentclass[DIV=12,%
               BCOR=0mm,%
               headinclude=false,%
               footinclude=false,open=any,%
               fontsize=10pt,%
               oneside,%
               paper=210mm:11in]%
               {scrbook}






\usepackage[noautomatic]{imakeidx}



\usepackage{microtype}
\usepackage{graphicx}
\usepackage{alltt}
\usepackage{verbatim}
\usepackage[shortlabels]{enumitem}
\usepackage{tabularx}
\usepackage[normalem]{ulem}
\def\hsout{\bgroup \ULdepth=-.55ex \ULset}
% https://tex.stackexchange.com/questions/22410/strikethrough-in-section-title
% Unclear if \protect \hsout is needed. Doesn't looks so
\DeclareRobustCommand{\sout}[1]{\texorpdfstring{\hsout{#1}}{#1}}
\usepackage{wrapfig}

% avoid breakage on multiple <br><br> and avoid the next [] to be eaten
\newcommand*{\forcelinebreak}{\strut\\*{}}

\newcommand*{\hairline}{%
  \bigskip%
  \noindent \hrulefill%
  \bigskip%
}

% reverse indentation for biblio and play

\newenvironment*{amusebiblio}{
  \leftskip=\parindent
  \parindent=-\parindent
  \smallskip
  \indent
}{\smallskip}

\newenvironment*{amuseplay}{
  \leftskip=\parindent
  \parindent=-\parindent
  \smallskip
  \indent
}{\smallskip}

\newcommand*{\Slash}{\slash\hspace{0pt}}


% http://tex.stackexchange.com/questions/3033/forcing-linebreaks-in-url
\PassOptionsToPackage{hyphens}{url}\usepackage[hyperfootnotes=false,hidelinks,breaklinks=true]{hyperref}
\usepackage{bookmark}

\usepackage[english,shorthands=off]{babel}
\babelfont{rm}[Path=/usr/share/fonts/opentype/freefont/,%
 BoldFont=FreeSerifBold.otf,%
 BoldItalicFont=FreeSerifBoldItalic.otf,%
 ItalicFont=FreeSerifItalic.otf]{FreeSerif.otf}
\babelfont{tt}[Scale=MatchLowercase,%
 Path=/usr/share/fonts/truetype/cmu/,%
 BoldFont=cmuntb.ttf,%
 BoldItalicFont=cmuntx.ttf,%
 ItalicFont=cmunit.ttf]{cmuntt.ttf}
\babelfont{sf}[Scale=MatchLowercase,%
 Path=/usr/share/fonts/truetype/cmu/,%
 BoldFont=cmunsx.ttf,%
 BoldItalicFont=cmunso.ttf,%
 ItalicFont=cmunsi.ttf]{cmunss.ttf}



\renewcommand*{\partpagestyle}{empty}


% global style

\pagestyle{plain}




\usepackage{indentfirst}

% remove the numbering
\setcounter{secnumdepth}{-2}

% remove labels from the captions
\renewcommand*{\captionformat}{}
\renewcommand*{\figureformat}{}
\renewcommand*{\tableformat}{}
\KOMAoption{captions}{belowfigure,nooneline}
\addtokomafont{caption}{\centering}







\deffootnote[3em]{0em}{3em}{\textsuperscript{\thefootnotemark}~}


\addtokomafont{disposition}{\rmfamily}
\addtokomafont{descriptionlabel}{\rmfamily}


\frenchspacing
% avoid vertical glue
\raggedbottom

% this will generate overfull boxes, so we need to set a tolerance
% \pretolerance=1000
% pretolerance is what is accepted for a paragraph without
% hyphenation, so it makes sense to be strict here and let the user
% accept tweak the tolerance instead.
\tolerance=200
% Additional tolerance for bad paragraphs only
\setlength{\emergencystretch}{30pt}

% (try to) forbid widows/orphans
\clubpenalty=10000
\widowpenalty=10000





% given that we said footinclude=false, this should be safe
\setlength{\footskip}{2\baselineskip}
\setlength{\parindent}{15pt}

\title{အီတလီဖက်ဆစ်ဝါဒမြစ်ဆီသို့ တစ်သီးပုဂ္ဂလမင်းမဲ့‌ဝါဒချောင်းငယ် စီးဝင်ခြင်း}
\date{March 2026}
\author{William Gillis, Hein Htet Kyaw}
\subtitle{}






% https://groups.google.com/d/topic/comp.text.tex/6fYmcVMbSbQ/discussion
\hypersetup{%
pdfencoding=auto,
pdftitle={အီတလီဖက်ဆစ်ဝါဒမြစ်ဆီသို့ တစ်သီးပုဂ္ဂလမင်းမဲ့‌ဝါဒချောင်းငယ် စီးဝင်ခြင်း},%
pdfauthor={William Gillis; Hein Htet Kyaw},%
pdfsubject={},%
pdfkeywords={fascism}%
}


\begin{document}









  \begin{titlepage}


  \strut\vskip 2em
  \begin{center}

  {\usekomafont{title}{\huge အီတလီဖက်ဆစ်ဝါဒမြစ်ဆီသို့ တစ်သီးပုဂ္ဂလမင်းမဲ့‌ဝါဒချောင်းငယ် စီးဝင်ခြင်း\par}}%
  \vskip 1em
  
  \vskip 2em
  
  {\usekomafont{author}{William Gillis, Hein Htet Kyaw\par}}%
  
  \vskip 1.5em



   
   \vfill



  
  {\usekomafont{date}{March 2026\par}}%
  


  \end{center}


     \end{titlepage}
     
     \cleardoublepage







၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် လူဝီဂျီ ဖာဘရီ (Luigi Fabbri) နှင့် အာမန်ဒို ဘော်ဂီ (Armando Borghi) တို့သည် ၎င်းတို့၏ မိတ်ဆွေဖြစ်သူအား ကွာရှင်းပြတ်စဲ၍ အရှက်ရစေခဲ့သည့် မင်းမဲ့ဝါဒီအမျိုးသမီးတစ်ဦးကို ပြန်ပေးဆွဲခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ထိုအမျိုးသမီးအား လိင်ဆက်ဆံရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်သည့် ကိုယ်အင်္ဂါချို့ယွင်းသူဖြစ်ကြောင်း ဆရာဝန်တစ်ဦးမှ လူသိရှင်ကြား ထုတ်ဖော်ပြောဆိုစေရန်အတွက် ၎င်း၏ဆန္ဒမပါဘဲ သားဖွားမီးယပ်ဆိုင်ရာ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုကို အတင်းအဓမ္မ ပြုလုပ်ခိုင်းခဲ့ကြသည်။


၎င်းတို့သုံးဦးစလုံးသည် အီတလီ မင်းမဲ့ဝါဒီအသိုင်းအဝိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ခေါင်းဆောင်များဖြစ်ကြပြီး ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့ကြသည်။ မာရီယာ ရိုင်ဂျာ (Maria Rygier) သည် သူတို့၏ ပြန်ပေးဆွဲခြင်း၊ ဆေးကုသမှုဆိုင်ရာ အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာညှိုးနွမ်းစေရန် လုပ်ကြံပြောဆိုခြင်းတို့ကို ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ စစ်ဆန့်ကျင်ရေး ဆောင်းပါးများ ထုတ်ဝေမှုကြောင့် ရဲတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်စီးနင်းချိန်တွင်မူ မည်သူ့ကိုမျှ သစ္စာဖောက်ခြင်း မပြုဘဲ တာဝန်အားလုံးကို သူမကိုယ်တိုင် ခေါင်းခံယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် သူမသည် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် ချမှတ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး ထိုထောင်အတွင်း၌ပင် နိုင်ငံတော်ကိုယ်စားလှယ်များက သူမအား ဆေးကုသမှုဆိုင်ရာ အဓမ္မပြုကျင့်မှုကို ထပ်မံကျူးလွန်ခဲ့ကြသည်။


မာရီယာ ရိုင်ဂျာသည် မင်းမဲ့ဝါဒီအသိုင်းအဝိုင်းရှိ အမျိုးသားကြီးစိုးမှုဝါဒီ ခေါင်းဆောင်များကို စိတ်ပျက်ကာ လှုပ်ရှားမှုအတွင်းရှိ အခြားသဘောထားကွဲလွဲသူများထံမှ အကူအညီရရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ထောင်မှလွတ်မြောက်လာပြီးနောက် သူမသည် ထင်ရှားသော စတိုင်နာဝါဒီ တစ်ဦးဖြစ်သူ မက်ဆီမို ရော့ကာ (Massimo Rocca) နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ သို့သော် အဓမ္မပြုကျင့်သူ မင်းမဲ့ဝါဒီခေါင်းဆောင်များကို တစ်သီးပုဂ္ဂလမင်းမဲ့ဝါဒီများက အောင်ပွဲခံ ရန်လိုတုံ့ပြန်ပုံမျိုးကို မျှော်လင့်နေပါက ဤသမိုင်းကား ထိုကဲ့သို့မဟုတ်ပေ။ ၎င်းတို့သည် မင်းမဲ့ဝါဒီလှုပ်ရှားမှုမှ စတင်ခဲ့ကြသော်လည်း ရိုင်ဂျာနှင့် ရော့ကာတို့သည် နောက်ပိုင်းတွင် ဖက်ဆစ်ဝါဒ ပေါ်ပေါက်လာရေးနှင့် ခိုင်မာအားကောင်းလာရေးတို့တွင် အဓိကကျသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ နောက်လိုက် မင်းမဲ့ဝါဒီအများအပြားသည်လည်း ဖက်ဆစ်များအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ကြရာ၊ ၎င်းတို့အနက် တစ်ဦးဖြစ်သူ လီယန်ဒရို အာပီနာတီ (Leandro Arpinati) ဆိုလျှင် မူဆိုလိုနီ (Mussolini) ပြီးနောက် ဒုတိယမြောက် “ဒူးဆေး” (Duce) ဟုပင် ခေါ်တွင်ရလောက်အောင် အာဏာနှင့် ရေပန်းစားမှု အရှိန်အဝါ ကြီးမားလာခဲ့သည်။


စတီဖင် ဘီ ဝှစ်တေကာ (Stephen B. Whitaker) ၏ လူသိနည်းသော “အီတလီဖက်ဆစ်ဝါဒ၏ မင်းမဲ့-တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒီ မြစ်ဖျားခံရာများ” (The Anarchist-Individualist Origins of Italian Fascism) အမည်ရှိ စာအုပ်သည် ရံဖန်ရံခါတွင် ကွန်မြူနစ် ရှေးရိုးစွဲဝါဒီများက မင်းမဲ့ဝါဒနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒကို တိုက်ခိုက်ရန် လက်နက်သဖွယ် အသုံးချခြင်း ခံရလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့၏ တလွဲအသုံးချမှုများ မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ၊ ဤစာအုပ်၏ အမည်ကို ဖက်ဆစ်ဝါဒ ထွန်းကားလာမှုအတွက် တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒတွင် တာဝန်ရှိသည်ဟု အပြစ်ပုံချသည့်သဘောမျိုး မယူဆသင့်ပေ။ ဤစာအုပ်သည် ဖက်ဆစ်ဝါဒ အမြစ်တွယ်ရာတွင် အထောက်အကူပြုခဲ့သည့် (ဆင်ဒီကယ်ဝါဒနှင့် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကဲ့သို့သော) နယ်ပယ်များစွာအနက်မှ အစောပိုင်း ဖက်ဆစ်ဝါဒ၏ အတွေးအခေါ်ပေါင်းစုံ စုစည်းမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် သီးခြား အတွေးအခေါ် နယ်ပယ်တစ်ခုကိုသာ အဓိကထား ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။


ဖက်ဆစ်ဝါဒ၏ မြစ်ဖျားခံရာများမှာ များစွာရှိပါသည်။ ဝှစ်တေကာက စာအုပ်အစမှာပင် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြထားသည်မှာ “ဖက်ဆစ်ဝါဒအပေါ် [မင်းမဲ့ဝါဒ၏] အသိဉာဏ်ဆိုင်ရာ သြဇာသက်ရောက်မှုသည် အလွန်နည်းပါးသည်ဟု ကျွန်ုပ်ယုံကြည်သည်” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ စတာနာ၏ အချို့သော အယူအဆများနှင့် မင်းမဲ့ဝါဒီအသိုင်းအဝိုင်း အတွင်းရှိ အစွန်းရောက်သော လှုပ်ရှားမှုအချို့မှာမူ “အတော်ပင် သြဇာသက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်” ဟု ဆိုထားသည်။


“သြဇာသက်ရောက်မှု” ရှိခြင်းသည် “တိုက်ရိုက်အပြစ်ရှိခြင်း” နှင့် ထပ်တူမကျကြောင်းကို မည်သူမျှ အထင်မှားမနေသင့်ပေ။ သို့သော်လည်း တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အတွေးအခေါ်လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု၏ လူမှုရေးဆိုင်ရာ ထပ်တူကျမှုများနှင့် ပုံစံပြောင်းလဲမှုများသည် ဖက်ဆစ်ဝါဒ၏ အစောပိုင်း ထွန်းကားလာမှုကို နားလည်ရန်နှင့် ယနေ့ခေတ်တွင် အတွေးအခေါ်သစ်များ ဝင်ရောက်ထိုးဖောက်နိုင်သည့် အားနည်းချက်များကို သတိပြုနိုင်ရန်အတွက် အလွန်ပင် အရေးကြီးလှပါသည်။


ဝှစ်တေကာ (Whitaker) သည် မင်းမဲ့ဝါဒ သို့မဟုတ် ၎င်း၏ တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒီ လှုပ်ရှားမှုများအပေါ် အထူးတလည် ရန်လိုမုန်းတီးမှု မရှိသော်လည်း၊ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ထိုဝါဒနှင့် ပတ်သက်၍ အတော်ပင် ဗဟုသုတ နည်းပါးကြောင်းမှာ အလွန်ပင် ထင်ရှားနေသည်။ မင်းမဲ့ဝါဒကို ဒဿနပညာရပ်တစ်ခုအနေဖြင့် သူ၏ နားလည်သဘောပေါက်မှုသည် ဂျော့ချ် ဝုဒ်ကော့ခ် (George Woodcock)၊ မက်စ်စတာနာ (Max Stirner) တို့ကို ဖတ်ရှုခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ဂျာနယ်များတွင် မင်းမဲ့ဝါဒကို ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဘောင်များအတွင်း အတင်းအဓမ္မ ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြသော မထေမဲ့မြင်ပြုတတ်သည့် အပေါ်ယံ နားလည်သူ လစ်ဘရယ်ဝေဖန်ရေးသမား အချို့ထံမှသာ ရရှိထားပုံပေါ်သည်။ (စတာနာ၏ အယူအဆများကို သူ မည်မျှအထိ လွဲမှားစွာ ဖော်ပြခဲ့သည်ကို နောက်ပိုင်းတွင် ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်။) ထို့ကြောင့် သူ၏ အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ အခြေအနေပြ ဖော်ပြချက်များသည် ရံဖန်ရံခါတွင် ချို့ယွင်းချက်များ ရှိနေသည်မှာ အံ့သြစရာ မဟုတ်ပေ။


သို့သော် ဝှစ်တေကာသည် ရိုးသားသည့် သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ပုံရပြီး သူ၏စာအုပ်သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ အခြားမည်သည့်နေရာတွင်မှ ပြန်ဆိုခြင်းမရှိသေးသော လူတွေ့မေးမြန်းခန်းများ၊ ပေးစာများနှင့် ဆောင်းပါးများအတွက် အဖိုးတန်သော ကိုးကားချက်များစွာ စုစည်းထားရာ ရတနာသိုက်တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်သည် အီတလီဘာသာစကားကို ကျွမ်းကျင်စွာ တတ်မြောက်ထားသူ မဟုတ်သဖြင့် Google Translate နှင့် အခြားအရင်းအမြစ်များမှတစ်ဆင့် အတည်ပြုရာတွင် အကန့်အသတ်များ ရှိခဲ့သော်လည်း၊ ဤစာအုပ်ပါ ကိုးကားချက်များကို စုစည်းကြည့်လိုက်သောအခါ အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ အာဏာရှိသော အမျိုးသားကြီးစိုးမှုဝါဒီများနှင့် ဆိုးရွားလွန်းသော “အက်ခ်ျလော့ဒ်” (edgelord) အယူအဆများကြောင့် ပျက်စီးယိုယွင်းနေသည့် မင်းမဲ့ဝါဒီအသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုကို တွေ့ရှိရသည်။ စိတ်မကောင်းစရာမှာ ထိုအချက်များသည် ယနေ့ခေတ် အခြေအနေများနှင့်လည်း အတော်ပင် ဆင်တူနေသည်ကို အလွယ်တကူ မြင်တွေ့နိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။


ဖက်ဆစ်ဝါဒသည် လစ်ဘရယ်၊ ကွန်မြူနစ်နှင့် ကွန်ဆာဗေးတစ် (ရှေးရိုးစွဲ) အသိုင်းအဝိုင်းများကြားတွင်လည်း အလားတူပင် မြစ်ဖျားခံခဲ့ကြောင်း သီးခြားပြုစုထားသည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ ရှိခဲ့ဖူးသည်ကို ကျွန်ုပ်အနေဖြင့် ထပ်လောင်းအတည်ပြုလိုပါသည်။ သို့ဖြစ်ရာ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး မင်းမဲ့ဝါဒီများ အနေဖြင့် အထူးအာရုံစိုက် စဉ်းစားသင့်သည်မှာ “ဤဖြစ်ရပ်မှ ကျွန်ုပ်တို့ မည်သို့သော သင်ခန်းစာများ ရရှိနိုင်သနည်း” ဟူသော မေးခွန်းပင် ဖြစ်ပါသည်။


ယေဘုယျအားဖြင့် ခုခံကာကွယ်ပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်မှာ မည်သည့်လူစားမျိုးမဆို တုံ့ပြန်မှုအစွန်းရောက်ဝါဒဘက်သို့ ကူးပြောင်းသွားနိုင်သည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဖက်ဆစ်ဝါဒသည် အယူဝါဒတိုင်းမှ လူများကို သိမ်းသွင်းနိုင်သည်ဆိုပါက၊ ထိုသို့ ကူးပြောင်းသွားခြင်းမှာ အယူဝါဒနှင့်မသက်ဆိုင်သော သို့မဟုတ် အယူဝါဒအခြေမခံသော တွန်းအားများကြောင့်သာ ဖြစ်သည်ဟု သက်သေပြနေခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် ဤသည်မှာ ရှင်းလင်းလှသော အကြောင်းပြချက်အမှားသာ ဖြစ်သည်။ မင်းမဲ့ဝါဒ၊ ကွန်မြူနစ်ဝါဒနှင့် လစ်ဘရယ်ဝါဒတို့သည်လည်း ဖက်ဆစ်ဝါဒီများအပါအဝင် လောကရှိ အယူဝါဒတိုင်းမှ ထောက်ခံသူများကို ရရှိခဲ့ဖူးသည်။ ဤသည်မှာ အယူဝါဒတစ်ခုက အခြားအယူဝါဒတစ်ခုမှ လူများကို မည်သို့သိမ်းသွင်းသည်၊ မည်မျှအထိ အောင်မြင်သည်၊ မည်သည့်အငြင်းအခုံများ သို့မဟုတ် အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ ရွေ့လျားမှုများဖြင့် သိမ်းသွင်းသည်ဟူသော သီးခြား အချက်အလက်များနှင့် သီးခြား ဖြစ်စဉ်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ မရနိုင်ဟု မဆိုလိုပေ။


ထို့အပြင် အယူဝါဒများနှင့် လှုပ်ရှားမှုများသည် တစ်သားတည်း မဟုတ်ကြပေ။ မင်းမဲ့ဝါဒ၊ ကွန်မြူနစ်ဝါဒနှင့် လစ်ဘရယ်ဝါဒတို့တွင် သီးခြားပုံစံများဖြင့် ဖောက်ပြန်ပျက်စီးလွယ်သော အစိတ်အပိုင်းများ သို့မဟုတ် အားနည်းချက်များ ရှိနေနိုင်သည်ဆိုသောအချက်မှာ၊ အရာအားလုံးကို ဖုံးကွယ်ထားမည့်အစား ထိုအချက်များကို ပိုမိုစေ့စပ်စွာ စစ်ဆေးရန် ပို၍ပင် အရေးကြီးကြောင်း သိစေလိုပါသည်။


အုပ်စုဖွဲ့ကာကွယ်ခြင်းထက် ပို၍ အဓိပ္ပာယ်မဲ့ပြီး တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒကို ဆန့်ကျင်သော အရာမရှိပေ။ ဖက်ဆစ်ဝါဒသို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ကြသော တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒီများအကြောင်း အချက်အလက်အစအနများကို ကွန်မြူနစ် သို့မဟုတ် လစ်ဘရယ်တစ်ဦးဦးက ကျွန်ုပ်တို့အား တိုက်ခိုက်ရန် စကားလုံးလက်နက်သဖွယ် အသုံးပြုဖို့ ကြိုးပမ်းခြင်းသည် အဘယ်ကြောင့် အရေးပါနေရသနည်း။ မိမိတို့ကိုယ်တိုင် အမှန်တရားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိရန်ထက် လစ်ဘရယ် သို့မဟုတ် ကွန်မြူနစ်များက ဘာတွေးသည်၊ ဘာပြောသည်ဆိုသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့က အဘယ်ကြောင့် ပို၍ ဂရုစိုက်နေရမည်နည်း။


ဝှစ်တေကာ (Whitaker) ၏ သမိုင်းမှတ်တမ်းသည် ပုဂ္ဂိုလ်လေးဦးဖြစ်သော မက်ဆီမို ရော့ကာ (Massimo Rocca)၊ မာရီယာ ရိုင်ဂျာ (Maria Rygier)၊ တော်ကွာတို နန်နီ (Torquato Nanni – မင်းမဲ့ဝါဒဘက်သို့ အနည်းငယ်တိမ်းညွှတ်သော ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး) နှင့် လီယန်ဒရို အာပီနာတီ (Leandro Arpinati) တို့အပေါ် အဓိကထားထားပြီး၊ အီတလီ မင်းမဲ့ဝါဒီအသိုင်းအဝိုင်းနှင့် အစောပိုင်း ဖက်ဆစ်လှုပ်ရှားမှုတို့အတွင်း ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဖြတ်သန်းမှုများကို ခြေရာခံဖော်ပြထားသည်။ ဤပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးစီသည် ဖက်ဆစ်ဝါဒ ဖွံ့ဖြိုးလာသည်နှင့်အမျှ ထိုဝါဒနှင့် အဖုအထစ်များရှိခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် အချို့သော ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှုများအပေါ် စိတ်ပျက်ခဲ့ကြသည်ကို သတိပြုရန် အရေးကြီးသော်လည်း၊ ၎င်းတို့၏ ကန့်ကွက်မှုများသည် မင်းမဲ့ဝါဒဆိုင်ရာ မူဝါဒများပေါ်တွင် အခြေခံထားခြင်း လုံးဝမဟုတ်ကြောင်းကိုလည်း သတိပြုရန် ပို၍ပင် အရေးကြီးပါသည်။


၎င်းတို့သည် မင်းမဲ့ဝါဒနှင့် ဖက်ဆစ်ဝါဒကို ပေါင်းစပ်ထားသူများမဟုတ်ဘဲ ဖက်ဆစ်ဝါဒအတွင်း အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အောက်ခြေအဆင့်အတန်းများတွင် ရှိနေခဲ့ကြသည့်တိုင်အောင် “စစ်စစ်ပေါက်ပေါက် ဖက်ဆစ်ဝါဒီများ” သာ ဖြစ်ကြသည်။ စိတ်မကောင်းစရာမှာ ၎င်းတို့သည် အထီးကျန်နေသော အရူးအပေါများ မဟုတ်ကြဘဲ ထောက်ခံသူများရှိသည့်၊ အရေးပါပြီး သြဇာညောင်းသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ကြသည်။ ရော့ကာနှင့် ရိုင်ဂျာတို့သည် နိုင်ငံတကာက လေးစားပြီး စာပေထုတ်ဝေခွင့်ရထားသည့် မင်းမဲ့ဝါဒီ အသံများဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ အာပီနာတီသည် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် အတွင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး “ဖက်ဆစ်ဝါဒ၏ ဒုတိယမြောက် ဒူးဆေး” ဟူသော ဘွဲ့အမည်ကိုပင် ရရှိခဲ့သည်။ ရော့ကာသည် မူဆိုလိုနီအား စစ်လိုလားသော ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒဘက်သို့ ကူးပြောင်းသွားစေရန် တွန်းအားပေးခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့အားလုံးသည် မူဆိုလိုနီနှင့် ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေများဖြစ်ကြသည်။


၎င်းတို့၏ တစ်ဦးချင်းစီအလိုက် အကြောင်းပြချက်များနှင့် အငြင်းအခုံများမှာ အချို့သောနေရာများတွင် ကွဲပြားမှုရှိသော်လည်း၊ ခြုံငုံကြည့်လျှင် အီတလီရှိ အတ္တဝါဒီ မင်းမဲ့အသိုင်းအဝိုင်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသည် ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း ပါဝင်ဆင်နွှဲမှုကို လက်ခံအားပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့၏ ပုံနှိပ်စက်များနှင့် လျှို့ဝှက်ဖြန့်ချိရေး ကွန်ရက်များကို အသုံးပြု၍ အီတလီ လက်ဝဲယိမ်းအုပ်စုများကို ပြိုကွဲအောင် ဖျက်ဆီးခဲ့ကြပြီး မူဆိုလိုနီကို ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် အားကောင်းလာစေရန် ကူညီခဲ့ကြသည်။ ဤကဲ့သို့ တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒီ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသူများနှင့် ဖြန့်ချီသူများ၏ ဘက်ပြောင်းသွားမှုကြောင့် ၁၉၁၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၀ ခုနှစ်အတွင်း ဘိုလော့ဂ်နာ (Bologna) မြို့တွင် ထင်ရှားသော မင်းမဲ့ဝါဒီ ဂျာနယ်တစ်စောင်မှ ထွက်ရှိနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။


စစ်လိုလားသောဝါဒသို့ ယခုကဲ့သို့ ကူးပြောင်းသွားခြင်းမှာ တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒီအချို့ကြားတွင် အကြမ်းဖက်မှုကို အထူးတလည် စွဲလန်းနှစ်သက်မှုနှင့်၊ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော လက်ဝဲယိမ်းနယ်ပယ် (အထူးသဖြင့် ဆင်ဒီကယ်ဝါဒီများ) ကြားတွင် အီတလီသည် ချမ်းသာသော နိုင်ငံများကို အမျိုးသားရေး ပဋိပက္ခမှတစ်ဆင့် ပြန်လည်တော်လှန်နေသည့် ဆင်းရဲသောနိုင်ငံ (Proletarian Nation) ဖြစ်သည်ဟူသော လူထုအခြေပြု အယူအဆတို့ ပေါင်းစပ်သွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ နစ်ရှေး (Nietzsche) နှင့် စတာနာ (Stirner) တို့၏ အယူအဆများကို ရောထွေး၍ ဖြစ်သလို ကိုးကားကာ “အထက်တန်းလွှာလူသား” (ubermensch) တို့၏ မထေမဲ့မြင်ပြုတတ်သော အထက်တန်းလွှာဝါဒကို ခုခံကာကွယ်ရန် အသုံးချခဲ့ကြပြီး၊ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် စစ်သွေးကြွမှု၏ ဆွဲဆောင်မှုမှာလည်း အရှိန်အဝါနှင့် နောက်လိုက်များကို ရရှိစေခဲ့သည်။


အချို့သော ဖြစ်ရပ်များတွင်မူ ဝါဒရေးရာ အသွင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ပုံဖျက်မှုများသည် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုနှင့် အခွင့်အရေးသမားဆန်မှုတို့မှာ ထင်ရှားလှပြီး၊ ၎င်းမှာ မင်းမဲ့ဝါဒီအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်းသို့ ကံဆိုးစွာဖြင့် နေရာရရှိသွားခဲ့သည့် စိတ်ဓာတ်ပုပ်သိုးသူ အချို့၏ ရလဒ်ပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဖြစ်ရပ်အတော်များများတွင်မူ အချို့သော အယူဝါဒဆိုင်ရာ ဖော်ပြချက်များမှာ ၎င်းတို့ဘာသာ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ပိုမိုပြင်းထန်သော အခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်သွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပုံရသည်။


ဝှစ်တေကာ (Whitaker) ခြေရာခံဖော်ပြထားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များအကြောင်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသည်မှာ အလွန်နည်းပါးသောကြောင့်၊ ၎င်းတို့အကြောင်းကို အသေးစိတ် လေ့လာကြည့်ရှုရန်မှာ အတော်ပင် ထိုက်တန်လှပါသည်။


အယူဝါဒဆိုင်ရာ ခွဲစိတ်စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရန်အတွက် ကျွန်ုပ်၏ အမြင်အရ အရေးအကြီးဆုံးပုဂ္ဂိုလ်မှာ မက်ဆီမို ရော့ကာ (Massimo Rocca) ပင် ဖြစ်သည်။ (သူသည် မင်းမဲ့ဝါဒီအဖြစ် ခံယူထားစဉ်က လီဘဲရိုး တန်ကရဒီ (Libero Tancredi) ဟူသော အမည်ကို အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ဖက်ဆစ်ဝါဒီ ဖြစ်လာချိန်တွင်မူ သူ၏ တရားဝင်အမည်ရင်းသို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲခဲ့သူ ဖြစ်သည်။) ဤလူမိုက်၏ မင်းမဲ့ဝါဒီ အယူဝါဒရေးရာ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် အစပျိုးခဲ့ပုံမှာ ထင်ရှားပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလှသည့်အပြင်၊ အစောပိုင်းကာလကတည်းကပင် ပင်မရေစီးကြောင်း မင်းမဲ့ဝါဒီအသိုင်းအဝိုင်းနှင့် သူ၏ ကွဲပြားခြားနားမှုများကို ပြသနေပါသည်။



\begin{quote}


“၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် ရော့ကာသည် လူထု၏ဟစ်ကြွေးသံဂျာနယ်တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရန် မီလန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ သူ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ထိုသတင်းစာသည် ပိုမိုရန်လိုသော လေသံများ စတင်ပါဝင်လာခဲ့ပြီး၊ အသစ်တဖန် ပြန်လည်ပျိုးထောင်ပေးမည့် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ပရမ်းပတာဖြစ်မှုတို့ကို ချီးမွမ်းခြင်း၊ ဒိုင်းနမိုက်ကို “မြင့်မြတ်သော” အရာအဖြစ် ရည်ညွှန်းခြင်းတို့အပြင် အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများ၊ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုနှင့် ကျင့်ဝတ်သိက္ခာတို့ကိုပါ ပြစ်တင်ရှုံ့ချခဲ့သည်။ သူနှင့် သူကဲ့သို့သော အခြားသူများသည် လက်ကမ်းစာစောင်များကို ဖြန့်ဝေခဲ့ကြပြီး၊ ‘လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အပြုသဘောဆောင်သော ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ဟူသည့် ဒဏ္ဍာရီ၊ သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ သဘာဝတရားဝါဒနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ တိုးတက်မှုအပေါ် ရိုးအနုယဉ်စွာ ယုံကြည်သက်ဝင်မှု’ တို့ကို တော်လှန်ပုန်ကန်ရန် ဟောပြောသည့် ပိုစတာများကိုလည်း ကပ်ခဲ့ကြသည်။”



\end{quote}


ရော့ကာသည် လူထု၏ဟစ်ကြွေးသံဂျာနယ်မှ ထုတ်ပယ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီးနောက်၊ အီတလီရှိ တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သော မီလန်မြို့မှ ထွက်ခွာကာ “မင်းမဲ့ဝါဒီ ဆန်းသစ်တီထွင်သူ” ဂျာနယ်ကို တည်ထောင်ရန် ရောမမြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။



\begin{quote}


“၁၉၀၆ ခုနှစ်၊ ရောမမြို့အနီးရှိ မိုနီနိုတွင် ကျင်းပခဲ့သော မင်းမဲ့ဝါဒီ ညီလာခံ၌ ရော့ကာ၏ သတင်းစာကို ထောက်ခံသူများဖြစ်ကြသည့် နိုဗာတိုရီယာနီ များသည် အကြီးအကျယ် လက်သီးပုန်းထိုး ရန်ပွဲတစ်ခုကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုရန်ပွဲအတွင်း ပစ္စတိုသေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများရှိခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး လူတစ်ဦးမှာ ဓားဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။”



\end{quote}


နိုဗာတိုရီများက “ယနေ့ခေတ်တွင် စစ်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းသည် လုပ်သားထုထက် အရင်းရှင်လူတန်းစား အတွက် ပိုမိုဘေးတွေ့စေပြီး၊ တော်လှန်ရေးတစ်ရပ် စတင်ရန်အတွက် အခွင့်ကောင်းဖြစ်သည်” ဟု ကြေညာခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ရော့ကာကလည်း “စစ်မှန်သော အဓိပ္ပာယ်အရ မင်းမဲ့ဝါဒဆိုသည်မှာ အတ္တ က အများအကျိုးဆောင်ဝါဒကို တော်လှန်ပုန်ကန်ခြင်းဖြစ်သည်” ဟု အတိအလင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ (ထိုစဉ်က နောက်ပိုင်းတွင် “ရန်ဇို နိုဗာတိုရီ” (Renzo Novatore) ဟု ကလောင်အမည်ဖြင့် လူသိများလာမည့် အဘီလီ ရစ်ဇီရီ ဖာရာရီ မှာ အသက် ၁၆ နှစ်သာ ရှိသေးပြီး၊ သူ၏ စီနီယာဖြစ်သူ ရော့ကာမှာ အသက် ၂၂ နှစ်သာ ရှိသေးသည်။)


ရော့ကာသည် မင်းမဲ့ဝါဒီအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း၌ စစ်သွေးကြွနောက်လိုက်များ ရှိခဲ့သော်လည်း၊ အခြားသော တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒီများ (အများအကျိုးကို အလေးထားပြီး ကိုယ်ကျင့်တရားအပေါ် အထူးအာရုံစိုက်ကြသူများ အပါအဝင် အလွန်ကွဲပြားစုံလင်သည့် အစုအဖွဲ့များ) နှင့် ပြင်းထန်သော ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သူသည် သူ့ဂျာနယ်၏ ရန်ပုံငွေကို ဖြည့်တင်းရန်အတွက် ရောမမြို့ရှိ လစ်ဘာတေးရီးယန်းလူငယ်သတင်းစာမှ ရန်ပုံငွေများကို ခိုးယူခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အနည်းဆုံးအားဖြင့် ပြောရလျှင် ဤသည်မှာ သူ၏ ထပ်တလဲလဲ လုပ်ဆောင်နေကျ ပုံစံတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။



\begin{quote}


“သူသည် ဒေသတွင်း စားသောက်ဆိုင်တစ်ခု၌ သူ၏ မင်းမဲ့ဝါဒီ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များကို ထမင်းကျွေးခိုင်းရန် ဆွဲဆောင်သိမ်းသွင်းလေ့ရှိသည်။ ထမင်းစားနေစဉ်အတွင်း သူက စတာနာနှင့် နစ်ရှေးတို့၏ ယုတ္တိဗေဒ အစအနများကို အသုံးပြု၍ ၎င်းတို့အား ‘မင်းတို့က အားနည်းတဲ့သူတွေဖြစ်လို့ ငါ့ထမင်းဖိုးကို စိုက်ပေးရတာ၊ ငါကတော့ အားသန်တဲ့သူ ဖြစ်တယ်’ ဟု ပြောဆိုကာ ရန်တွေ့ကဲ့ရဲ့လေ့ရှိသည်။”



\end{quote}


သူ၏ ယုတ်မာပတ်စက်မှုများအပေါ် ကန့်ကွက်ရှုံ့ချသံများ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ရော့ကာ (Rocca) သည် မြို့ကိုစွန့်ခွာ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် သူသည် (ပါရီမှ ရှီကာဂိုအထိရှိသော) အခြား မင်းမဲ့ဝါဒီ စာစောင်များတွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့ပြီး ဂျာနယ်ကိုလည်း ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ မိမိကိုယ်ကိုယ် မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည့် တော်လှန်သော အထက်တန်းလွှာ လူနည်းစု (သို့မဟုတ်) လစ်ဘာတေးရီးယန်း အထက်တန်းလွှာ ဟူသော သူ၏ ရေပန်းစားသည့် အယူအဆမှာ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့ပြီး၊ ကမ္ဘာ့ဇာတ်ခုံပေါ်တွင် အီတလီလူမျိုးစုက ထိုလူနည်းစု၏ အခန်းကဏ္ဍတွင် ပိုမိုအစားထိုး ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။


ဝှစ်တေကာ (Whitaker) တင်ပြထားသကဲ့သို့ပင် ရော့ကာ (Rocca) သည် လူတို့အား အောက်ပါအတိုင်း တိုက်တွန်းခဲ့သည် –



\begin{quote}


“အသိဉာဏ်ပညာကို စွန့်ပယ်ပြီး ဗီဇစိတ်အပေါ်၌သာ အာရုံစိုက်ကြရန်ဖြစ်သည်။ ရော့ကာ၏ အဆိုအရ ထိုဗီဇစိတ်သည် လူတို့အား မိမိကိုယ်ကိုယ် ‘ထူးခြားသော တစ်ဦးတည်းသောသူ’ (Unique Ones) များအဖြစ် မှတ်ယူလာစေရန်နှင့်၊ အသိဉာဏ်ပညာ၏ နက်နဲခက်ခဲသော ပုံစံများကို ငြင်းပယ်ကာ မိမိတို့၏ ပိုမို ‘သဘာဝကျသော’ အခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားစေရန် လမ်းပြပေးလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။”



\end{quote}


စတာနာ (Stirner) ၏ အယူအဆကို ဆင်ခြင်တုံတရားအား ငြင်းပယ်ပြီး သဘာဝတရား သို့မဟုတ် ဗီဇစိတ်ကိုသာ ဦးစားပေးခြင်းအဖြစ် ဤကဲ့သို့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ ရော့ကာ (Rocca) ထံတွင် တအုံ့နွေးနွေး ဖြစ်ပေါ်နေသည့် တစ်ဦးတည်းသော အယူအဆအမှား မဟုတ်ပေ။ “အတ္တဝါဒီများ၏ သမဂ္ဂ” (union of egos) ကို တည်ထောင်နိုင်ရန်အတွက် အားလုံးက အားလုံးကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ကြသည့် အလွန်ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ပြီး အလုံးစုံလွှမ်းမိုးသော စစ်ပွဲတစ်ရပ် စတင်ရန် လိုအပ်လိမ့်မည်ဟု ရော့ကာက တွေးဆခဲ့သည်။ ထိုစစ်ပွဲတွင် နောက်ဆုံး၌ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အပြန်အလှန် ထိန်းညှိနေသော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး အခြေအနေတစ်ရပ်တွင် ရှိနေကြလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လောကကြီးကို အယုံအကြည်မရှိသော အတ္တဝါဒ နှင့် အကြမ်းဖက်မှုများသည် — ရှေးရိုးစွဲဝါဒီများ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ လုပ်ရပ်ဖြစ်နေစေကာမူ — လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဤကဲ့သို့သော အပြောင်းအလဲ အလှည့်အပြောင်းကြီးဆီသို့ တွန်းပို့ပေးနေသရွေ့ ကောင်းမွန်သော အရာများသာ ဖြစ်သည်ဟု သူက ယူဆခဲ့သည်။


နောက်ဆုံးတွင် အကြီးမားဆုံးသော သဘောထားကွဲလွဲမှုတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည် – ရော့ကာ (Rocca) သည် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုသည်မှာ “စိတ်ကူးယဉ်ခြောက်လှန့်မှု” တစ်ခုမျှသာဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာယုံကြည်ခဲ့ပြီး၊ လူသားချင်းစာနာမှု သို့မဟုတ် အများအကျိုးဆောင်ဝါဒတို့မှာ အထူးပင် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသည်ဟု ယူဆခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း (အများအကျိုးဆောင်ဝါဒကို ငြင်းပယ်ခြင်းကဲ့သို့သော) မည်သည့်ရပ်တည်ချက်မျိုးမဆို ၎င်းကိုယ်တိုင်ကပင် ကိုယ်ကျင့်တရားတစ်ခု ဖြစ်နေဦးမည်ဟူသော ရှောင်လွှဲ၍မရသည့် ဝေဖန်မှုများနှင့် သူ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။


ထို့ကြောင့် ရော့ကာသည် ရွံရှာဖွယ်အကောင်းဆုံး ကိုယ်ကျင့်တရားကို ဖျက်ဆီးပစ်ရန် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းမှာ ထိုအရာကို သိသိသာသာနှင့် တမင်တကာ ဖန်တီးထားသော အတုအယောင်၊ အခြေအမြစ်မရှိသော၊ အနှစ်သာရမဲ့သော ကိုယ်ကျင့်တရားတစ်ခုဖြင့် အစားထိုးပစ်ရန်ဖြစ်သည်ဟု နောက်ဆုံး၌ လက်ခံလာခဲ့သည်။ လူသားချင်းစာနာမှုဝါဒသည် အလွန်သြဇာကြီးမားပြီး အမြဲတမ်းပြန်လည်ခေါင်းထောင်လာတတ်သည့် စိတ်ကူးယဉ်ခြောက်လှန့်မှုတစ်ခုဖြစ်ရာ၊ ၎င်းကို နှိမ်နင်းရန် တစ်ခုတည်းသောနည်းလမ်းမှာ မှိတ်တုတ်မှိတ်တုတ် လိုက်နာရသည့် တာဝန်ဝတ္တရား ဖြင့် အစားထိုးရန်ပင် ဖြစ်သည်။ အများပေါင်းစု၏ဆန္ဒကို ဆင်ခြင်တုံတရားမဲ့စွာ နာခံခြင်းသည် စိတ်ကူးယဉ်အယူအဆများ၏ ခြောက်လှန့်မှုမှ လွတ်မြောက်ရန် အကောင်းဆုံးသော ထွက်ပေါက် ဖြစ်သည်ဟု သူက ယူဆခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အမျိုးသားရေးဝါဒ သည် အသိဉာဏ်ပညာကို ဖိနှိပ်ရန်နှင့် ဗီဇစိတ်\Slash{}သဘာဝတရားထံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိရန်အတွက် အသုံးဝင်သော ကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။


ဤသို့သော ဝါဒပုံဖျက်မှုမျိုးသည် ရယ်စရာတစ်ခုထက်မကဘဲ အတော်ပင် ပြင်းထန်လွန်းသည်ဟု ထင်ရပါက၊ ထရမ့် (Trump) ၏ ထင်ရှားလှသော မုသားများသည် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် မုသားဖြစ်ကြောင်း ဖုံးကွယ်မထားသည့်အတွက် ထိုအချက်ကိုပင် ထရမ့်၏ ရိုးသားမှုအဖြစ် ချီးမွမ်းခဲ့ကြသည့် သန်းပေါင်းများစွာသော လူအုပ်ကြီးကို သတိပြုကြည့်ပါ။ အချို့သော အပျင်းထူသည့် ဒဿနလှုပ်ရှားမှုများတွင် “ဆင်ခြင်တုံတရား” သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ စိတ်အစဉ်အပေါ်တွင် လွှမ်းမိုးလွန်းပြီး ရှောင်လွှဲမရနိုင်သော အင်အားရှိသောကြောင့် ၎င်းသည် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှု တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု အငြင်းပွားလေ့ရှိကြသည်။ ယုတ္တိရှိသော အငြင်းအခုံတစ်ခုက ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် သက်ရောက်စေသည့် တွန်းအားမှာ အလွန်ပင် ထူးခြားလှပြီး၊ ထို့ကြောင့်ပင် မတရားသဖြင့် ဖြစ်နေသည်။ ဆင်ခြင်တုံတရားအားဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် လမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်းသို့ အတင်းအဓမ္မ မောင်းနှင်ခံရရုံသာမက၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ အပင်ပန်းဆုံးနှင့် အနက်ရှိုင်းဆုံးသော နည်းလမ်းဖြင့်ပါ အကျပ်ကိုင်ခြင်း ခံကြရသည်။ ဆင်ခြင်တုံတရားသည် ကျွန်ုပ်တို့အား တစ်ကြိမ်တစ်ခါ ဖမ်းစားမိသည်နှင့် လုံးဝပြန်မလွှတ်တော့ဘဲ ခဏတာမျှပင် နားခွင့်မပေးတော့ဘဲ၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ စိတ်အစဉ်ကို ဝါးမြိုပစ်မည့် ပိုမိုပြင်းထန်သော သံသရာစက်ဝိုင်းထဲသို့ ဆွဲသွင်းသွားတတ်သည်။


စတိုင်နာ (Stirner) က “ပကတိအတွေး၏ အုပ်စိုးမှု” ဟူသော စကားရပ်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဆင်ခြင်တုံတရားသည် မိမိကိုယ်ကိုယ် မည်သို့အားဖြည့်ပေးနေသည်ကို မြင်တွေ့ရန် လွယ်ကူလှသည်။ သံသယဖြစ်ခြင်း၊ စူးစမ်းလိုစိတ်ရှိခြင်းနှင့် မှန်ကန်အောင် လုပ်ဆောင်လိုသည့် စိတ်ဆန္ဒတို့သည် ၎င်းတို့ဘာသာ အားဖြည့်ပေးနေကြခြင်း ဖြစ်သည်။ အနည်းငယ်မျှ စူးစမ်းစစ်ဆေးကြည့်ရုံဖြင့် နောက်ထပ် မည်မျှအထိ စူးစမ်းရန် လိုအပ်သည်ကို သက်သေပြနေသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ထဲမှ အများအပြားသည် ဤအချက်ကို လက်ခံကြပြီး၊ ထိုသို့ ပြန်လည်ဆင်ခြင်သုံးသပ်ခြင်းနှင့် နိုးကြားခြင်းတို့ကိုပင် လွတ်လပ်မှုနှင့် ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်၏ အနှစ်သာရအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ သို့သော် စတာနာ၏ အသုံးအနှုန်းအရ “အတွေး၏ လုပ်အား” ဆိုသည်မှာ “လူတို့အား အစိုးရိမ်လွန်ခြင်းနှင့် ဝေဖန်ပိုင်းခြားခြင်းများဆီသို့ လမ်းမှားရောက်စေသည့်” သန့်ရှင်းမြင့်မြတ်သည်ဟု ယူဆရသော စိတ်ကူးယဉ်ခြောက်လှန့်မှုတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ အမှန်စင်စစ် “အတွေး” ကိုယ်တိုင်သည် ပုံသေအယူအဆတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော စတာနာ၏ စာသားများကို ဖတ်ရှုရန် နည်းလမ်းများစွာ ရှိသော်လည်း၊ ၎င်းတို့ထဲမှ အနည်းငယ်မျှသာ ရော့ကာ (Rocca) ၏ လမ်းလွဲမှုကို ထောက်ခံသည့်သဘောမျိုး ရှိပါသည်။


သို့သော်လည်း လူအများအပြားသည် မိမိကိုယ်ကိုယ် သိရှိလျက်နှင့် မုသားတစ်ခုကို လက်ခံလိုက်သည့်အခါ၊ တာဝန်ဝတ္တရားနှင့် လုံ့လစိုက်ထုတ်ရခြင်းဟူသော ဖိနှိပ်မှုများမှ ကင်းဝေးသွားသကဲ့သို့ လွတ်မြောက်မှု တစ်မျိုးကို ခံစားရသည်မှာ အမှန်ပင် ဖြစ်သည်။ ထိုမုသားကို နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ဆက်လက်ကိုးကွယ်နေသရွေ့၊ ၎င်း၏ အလွန်ထင်ရှားလှသော သဘာဝမှာ ရှောင်လွှဲမရနိုင်ဘဲ၊ သင်၏ ကိုယ်ကျင့်တရားများကို စိတ်သိသိနှင့် ငြင်းပယ်ခဲ့ခြင်းကို သတိပေးနေလိမ့်မည်။ “အတွေး၏ ဖိနှိပ်မှု” မှ ဗီဇစိတ်ထံသို့ ပြန်လည်ထွက်ပြေးရန်မှာ မလွယ်ကူလှသော အလုပ်ဖြစ်ပြီး ရော့ကာကမူ သူသည် ထိုလမ်းစကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။ သင်၏ ဦးနှောက်ကို အနှစ်သာရမဲ့အောင် (goo) ပြောင်းလဲပစ်နိုင်သည့် “လွတ်လပ်ခွင့်” ကို ရရှိစေမည်ဆိုပါက၊ ပကတိ အာဏာရှင်စနစ်ဆိုသည်မှာ ဘာများ အရေးကြီးသနည်း။


ထို့ပြင် ဤအာဏာရှင်စနစ်ဆိုသည့် သားရဲကြီးကို အထက်မှနေ၍ မည်သူက မောင်းနှင်ချုပ်ကိုင်မည်နည်း။ အခြားသူမဟုတ်၊ တော်လှန်သော အထက်တန်းလွှာများဖြစ်သည့် “အမှန်တကယ် ထူးခြားသောသူများ” ပင် ဖြစ်သည်။



\begin{quote}


“တစ်ဦးချင်းစီ တော်လှန်ပုန်ကန်သူများနှင့် တော်လှန်ရေးအုပ်စုကြီးကြားရှိ ကွဲပြားမှုကို သတိပြုရန် အသုံးဝင်ပါသည်။ မိမိကိုယ်ကိုယ် ထူးခြားစွာ ရပ်တည်တတ်သူများကို သီးခြားခွဲခြား သိမြင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဤသူများသည်သာ ဥပဒေကို မနာခံရန် အခွင့်အရေးရှိသော တစ်ဦးတည်းသောသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အခြားသောသူများမှာမူ \dots{} ၎င်းတို့၏ လုပ်ရပ်များအပေါ် လွတ်လပ်စွာ တာဝန်ယူလိုစိတ် မရှိကြသောကြောင့်၊ ၎င်းတို့အား နောက်ဆက်တွဲရလဒ်များနှင့် တာဝန်ဝတ္တရားများကို လက်ခံနာခံလာစေရန် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အဓမ္မဖိအားပေးမှုဖြင့် နှိမ်နင်းရန် ထိုက်တန်လှပေသည်။”



\end{quote}


ရော့ကာ (Rocca) သည် မိမိကိုယ်ကျိုးအတွက်သာ ကြည့်တတ်သည့် လုပ်ရပ်များကြောင့် မိတ်ပျက်ဆွေပျက် အကြိမ်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့သူ၊ သူ၏ အယူဝါဒမှာလည်း အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေနိုင်သမျှတွင် အဆိုးဆုံး ဖြစ်နေသူ၊ တကယ့်ကို ယုတ်မာပတ်စက်သူတစ်ဦး ဖြစ်သော်လည်း၊ သူသည် အသိုင်းအဝိုင်း၏ ဘေးဖယ်ထားခြင်း ခံရသော သို့မဟုတ် သီးခြားဖြစ်နေသော အရူးအပေါကြောင် တစ်ယောက်မဟုတ်ခဲ့ကြောင်းကို အထူးအလေးပေးရန် အရေးကြီးပါသည်။ အမှန်စင်စစ် သူသည် ဟောပြောပွဲများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဂျာနယ်များစွာတွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခြင်းတို့အပြင်၊ စစ်သွေးကြွ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော သူငယ်ချင်းများနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါများစွာ ရှိခဲ့သည့် မင်းမဲ့ဝါဒီ လှုပ်ရှားမှုအတွင်းမှ ထင်ရှားကျော်ကြားသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရော့ကာနှင့် ရိုင်ဂျာ (Rygier) တို့သည် ဖာဘရီ (Fabbri)၊ ဘော်ဂီ (Borghi) တို့နှင့်အတူ လူသိရှင်ကြား ငြင်းခုံဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ နောက်လိုက်များကို စည်းရုံးခြင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ စကားများမှာ အီတလီတစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိခဲ့သော မင်းမဲ့ဝါဒီ ပညာတတ် အနည်းငယ်စုထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။


၎င်းတို့၏ ဖြန့်ချိရေးကွန်ရက်များနှင့် ဂျာနယ်များသည် အတော်ပင် အားကောင်းခဲ့ပြီး၊ လူအုပ်ကြီးကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခြင်းနှင့် ဟောပြောခွင့်များ ရရှိခဲ့ခြင်းဟူသော အချက်မှာ များစွာမှေးမှိန်သွားခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ မင်းမဲ့ဝါဒီများက အစောပိုင်းကတည်းကပင် ဤယုတ်မာသူများသည် အသိုင်းအဝိုင်း၏ ဘေးထွက်လူများသာဖြစ်သည်ဟူသော အချက်ကို (ထိုအချက်မှာလည်း အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ မှန်ကန်သော်လည်း) အထူးတလည် အသားပေး ဖော်ပြခဲ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။


၎င်းတို့ကို ပယ်ချခဲ့သည့် အစောပိုင်းပြောဆိုချက်များ၏ ပုံစံကောင်းတစ်ခုကို ဖော်စတို ဘူတာ (Fausto Butta) ရေးသားသည့် Living Like Nomads: The Milanese Anarchist Movement Before Fascism ဟူသော အလွန်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသည့် စာအုပ်တွင် တွေ့ရှိနိုင်ပြီး၊ ထိုစာအုပ်၌ လူီဂျီ မိုလီနာရီ (Luigi Molinari) ၏ စကားကို ဤသို့ ကိုးကားထားပါသည် –



\begin{quote}


“မင်းမဲ့ဝါဒီ အမြောက်အမြားက စစ်ပွဲကို ထောက်ခံနေကြတယ်ဆိုတဲ့ ဒီအခွင့်အရေးသမားဆန်တဲ့ မုသားစကားကို အဆုံးသတ်ရမယ့် အချိန်ရောက်ပါပြီ \dots{} ဒါဆိုရင် အဲဒီ စစ်လိုလားတဲ့ မင်းမဲ့ဝါဒီတွေဆိုတာ ဘယ်သူတွေလဲ။ မာရီယာ ရိုင်ဂျာ (Maria Rygier) နဲ့ လီဘဲရိုး တန်ကရဒီ (Libero Tancredi) တို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ပထမတစ်ယောက်ကတော့ ဘယ်သူ့ကိုမှ ကိုယ်စားမပြုဘဲ သူ့ကိုယ်သူပဲ ကိုယ်စားပြုတဲ့သူပါ။ သူဟာ သူ့ရဲ့ မြင့်မြတ်တဲ့ အတိတ်ကို ပြန်လည်ဆန့်ကျင်ဖို့နဲ့၊ သူကိုယ်တိုင် စစ်ဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ် သွတ်သွင်းပေးခဲ့တဲ့ အခြေမဲ့အနှီးမဲ့ လူတန်းစားတွေကို သူတို့ရဲ့ ကံကြမ္မာအတိုင်း ပစ်ပယ်ထားခဲ့ဖို့ လွတ်လပ်ခွင့်ရှိပါတယ်။ ဒုတိယတစ်ယောက်ကတော့ သိပ္ပံနည်းကျ အသုံးအနှုန်းအရ ပြောရရင် ဘယ်တုန်းကမှ မင်းမဲ့ဝါဒီတစ်ယောက် မဟုတ်ခဲ့ပါဘူး။ သူပြောတဲ့ မင်းမဲ့ဝါဒဆိုတာ တကယ်တော့ ‘ပရမ်းပတာဖြစ်မှု’ ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်တူ စကားလုံးတစ်ခုပဲ ဖြစ်ပြီး၊ ဒီအချက်မှာတော့ သူဟာ အရင်းရှင်သတင်းစာတွေနဲ့ သဘောထားချင်း ထပ်တူကျနေမှာ အသေအချာပါပဲ။ သူဟာ အဲဒီသတင်းစာတွေမှာ အမြဲတမ်း ဆောင်းပါးတွေ ရေးသားပေးခဲ့သလို၊ အခုလည်း သူတို့ကို အကျိုးပြုတဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေ ပေးနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။”



\end{quote}


သို့သော်လည်း အီတလီမင်းမဲ့ဝါဒီလှုပ်ရှားမှုကြီးတစ်ခုလုံး (တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒီများအပါအဝင်) ၏ အතිအလင်းအများစုမှာ စစ်ပွဲကိုဆန့်ကျင်ရာတွင် မာလာတက်စတာ (Malatesta) ဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့ကြသည်မှာ မှန်သော်လည်း၊ ရိုင်ဂျာ (Rygier) နှင့် ရော့ကာ (Rocca) တို့တွင် နောက်လိုက်နောက်ပါ သို့မဟုတ် ရဲဘော်ရဲဘက်များ လုံးဝမရှိခဲ့ကြသည်တော့ မဟုတ်ပေ။ အိုဘာဒန် ဂီဂလီ (Oberdan Gigli) နှင့် မာရီယို ဂျီအိုဒါ (Mario Gioda) ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒီစာရေးဆရာများသည် စစ်လိုလားသော မင်းမဲ့ဝါဒီများနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့၏ အုပ်စုတွင် လူမှုရေးစစ်ပွဲ အမည်ရှိ သတင်းစာတစ်စောင်လုံးပင် ရှိခဲ့သည်။ (ထိုသတင်းစာ၏ အယ်ဒီတာ အီဒိုအာဒို မာလူဆာဒီ (Edoardo Malusardi) သည်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒမှ ဖက်ဆစ်ဝါဒသို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့သူ ဖြစ်သည်)။


ရော့ကာ (Rocca) သည် နောက်ဆုံးတွင် မင်းမဲ့ဝါဒီများ၏ အကြိမ်ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံရပြီး ဆေးရုံတက်ရသည်အထိ လမ်းလွဲသွားခဲ့သော်လည်း၊ သူ၏ နောက်လိုက်အုပ်စုမှာ လူမှုရေးအရ ဖယ်ကြဉ်ခြင်းကို ပိုမိုခံလာရသည့်တိုင် သူကိုယ်တိုင်မှာမူ မင်းမဲ့ဝါဒီ အစည်းအဝေးများတွင် မိန့်ခွန်းပြောကြားရန် ဖိတ်ကြားချက်များကို ဆက်လက်ရရှိနေခဲ့ခြင်းမှာ သူ၏ လွှမ်းမိုးမှုနှင့် အဆင့်အတန်းကို သက်သေပြနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။


ဖက်ရှီအို (fascios) အဖွဲ့များကို စတင်တည်ထောင်ချိန်တွင် ရော့ကာ (Rocca) သည် ရောမမြို့ရှိ အဓိကတည်ထောင်သူ အဖွဲ့ဝင်များထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ဖက်ဆစ်ဝါဒ၏ ထိပ်တန်းစီးပွားရေး အယူအဆရှင်အဖြစ် ရှုမြင်ခံရသည်အထိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ဖက်ဆစ်လူတန်းစားများအတွင်း ရော့ကာ၏ ကျဆုံးခန်းမှာ သူ၏ ပြင်းထန်လွန်းသော အထက်တန်းလွှာဝါဒကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ သူသည် အဖွဲ့ငယ်တစ်ခုကို ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ထိုအဖွဲ့၏ ယုံကြည်ချက်မှာ ဖက်ဆစ်ဝါဒီများ (၎င်းတို့ကို ထောက်ခံသည့် ကျယ်ပြန့်သော လူထုမဟုတ်ဘဲ ဖက်ဆစ်ဝါဒီ အစစ်အမှန်များ) သာလျှင် နစ်ရှေးပြဆိုသည့် အထက်တန်းလွှာများဖြစ်ကြပြီး၊ အခြားသူအားလုံးကို နိုင်ငံရေးအာဏာမှ ဖယ်ရှားပစ်သင့်သည်ဟု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် လမ်းပေါ်ထွက် ရန်ပွဲများကို ဦးဆောင်ခြင်းမပြုဘဲ ဖက်ဆစ်များကို ရိုးရိုးတန်းတန်းသာ ထောက်ခံနေကြသည့်၊ လှုပ်ရှားမှုတွင် မပါဝင်သော လူလတ်တန်းစားများကို အထင်အမြင်သေးခဲ့ကြသည်။


ဤရပ်တည်ချက်မှာ မူဆိုလိုနီ (Mussolini) အတွက် နိုင်ငံရေးအရ အဆင်မပြေသောကြောင့် ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ရော့ကာမှာ ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် သူသည် သူ၏ ထိုရပ်တည်ချက်ကိုပင် ဆက်လက်ဆုပ်ကိုင်ထားခဲ့သောကြောင့် “ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးသမား” ဟုပင် ကဲ့ရဲ့ရှုံ့ချခံခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်သို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရသည့်တိုင်အောင်၊ သူသည် မူဆိုလိုနီအား “စစ်မှန်သော ဖက်ဆစ်ဝါဒ” ထံသို့ ပြန်သွားရန်နှင့် “စစ်မှန်သော အထက်တန်းလွှာများ” အတွက် အာဏာပိုမိုရယူရန် ဆက်လက်တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ သူသည် ဖက်ဆစ်ဝါဒဆိုင်ရာ စာအုပ်များစွာကို ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ဒေသခံ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးသမားများက သူ့ကို ဖယ်ကြဉ်ထားပုံအပေါ် မကျေမနပ် ညည်းညူခဲ့ကာ၊ ပြင်သစ်ကို သိမ်းပိုက်ထားစဉ်အတွင်း ဖက်ဆစ်လျှို့ဝှက်ရဲတပ်ဖွဲ့ထံတွင် အခကြေးငွေယူ၍ သတင်းပေးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။


ရော့ကာ၏ တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒီဘဝ လမ်းကြောင်းနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပုံရသူမှာ ဆိုရှယ်လစ် တော်ကွာတို နန်နီ (Torquato Nanni) ဖြစ်သည်။ သူသည် မူဆိုလိုနီနောက်သို့ လိုက်ပါကာ ဖက်ဆစ်ဝါဒသို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ကြသော မြောက်မြားစွာလှသည့် နိုင်ငံတော်ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒီများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း၊ အချို့သော မင်းမဲ့ဝါဒီအသိုင်းအဝိုင်းများနှင့် နည်းလမ်းများစွာဖြင့် ပိုမိုနီးစပ်သူ ဖြစ်သည်။


နန်နီသည် ရိုမားဂ်နာ (Romagna) နှင့် တပ်စကနီ (Tuscany) နယ်စပ်ရှိ အစွန်းရောက် ဘာသာရေးဆန့်ကျင်သူ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ဦးနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီး၊ မင်းမဲ့ဝါဒီများ (အထူးသဖြင့် အာပီနာတီ) နှင့် ခိုင်မာသော ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ နန်နီ၏ နိုင်ငံရေးရပ်တည်ချက်မှာ များစွာရှုပ်ထွေးလှပြီး၊ သူ့ကို တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒီများအကြောင်း ရေးသားသည့် စာအုပ်တွင် ထည့်သွင်းထားမှုအပေါ် ငြင်းခုံဖွယ်ရာများ ရှိနေပါသည်။ အကြောင်းမှာ သူသည် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်ရုံမျှမက လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော မြို့တော်ဝန်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်နေသောကြောင့်ပင် (သူသည် ပါတီအပေါ် အလွန်အမင်း စိတ်ဝင်တစား မရှိခဲ့သည့်တိုင်)။ သူသည် ဘော်ရှီဗစ်တော်လှန်ရေးကို အဆင့်အတန်းခွဲခြားမှုမရှိသော တိုက်ရိုက်ဒီမိုကရေစီဟု ယူဆကာ စိတ်အားထက်သန်စွာ ထောက်ခံခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ရော့ကာနှင့် နောက်ပိုင်းတွင် ရိုင်ဂျာတို့က ဖာဘရီနှင့် ဘော်ဂီတို့ကို တိုက်ခိုက်နေကြသည့် ကာလအတွင်း၌၊ နန်နီမှာမူ တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင်သူများဖြစ်သည့် ထိုဖာဘရီနှင့် ဘော်ဂီတို့နှင့် ရင်းနှီးခင်မင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဝှစ်တေကာ (Whitaker) က နန်နီနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒီများကြားရှိ ရင်းနှီးမှုကို အလေးပေးဖော်ပြထားသော်လည်း၊ လက်တွေ့အခြေအနေမှာ မည်မျှအထိ ရှုပ်ထွေးနေသည်ကို ရှင်းလင်းစွာ သိမြင်ထားရန် အရေးကြီးသည်ဟု ကျွန်ုပ်ယူဆပါသည်။


နန်နီသည် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို မြင့်မြတ်သော အထက်တန်းလွှာ လူနည်းစုအချို့၏ တစ်ဦးချင်းစီဆိုင်ရာ ယုံကြည်ချက်အဖြစ် အလေးပေးခဲ့သည်မှာ မှန်ပါသည်။ သူသည် ပါတီ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒကို ရန်လိုခဲ့ပြီး ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ၏ တန်ဖိုးကို “ဝေဖန်ဆန်းစစ်မှု၊ အဟောင်းကို ဖျက်ဆီးမှုနှင့် ထိုးစစ်ဆင်မှု” တို့တွင်သာ မြင်တွေ့ခဲ့သည်။ သို့သော် အဘက်ဘက်မှ ခြုံငုံသုံးသပ်ကြည့်လျှင် သူသည် တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒီတစ်ဦးထက် ခေတ်သစ် ဘွတ်ချင်ဝါဒီတစ်ဦး၊ သို့မဟုတ် ကောင်စီကွန်မြူနစ်ဝါဒီတစ်ဦးနှင့် ပို၍ပင် တူညီနေသည်ဟု ကျွန်ုပ်ယူဆပါသည်။ တိုက်ရိုက်ဒီမိုကရေစီနှင့် ပါရီကွန်မြူးန်အပေါ် သူ၏ စွဲလမ်းမှုမှာ တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒ၏ လက္ခဏာများ မဟုတ်ကြပေ။ အမှန်စင်စစ် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း သူသည် ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေကို စစ်မှန်သော အလုပ်သမားကောင်စီတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဆန်တာဆိုဖီယာ (Santa Sofia) ၏ မြို့တော်ဝန် ဖြစ်လာခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။


နန်နီသည် နိုင်ငံရေးရာထူးကို ရယူထားသော်လည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားထက် စစ်သွေးကြွတစ်ဦးအဖြစ် ကာလရှည်ရပ်တည်ခဲ့သူဖြစ်ရာ၊ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း “စစ်ထဲဝင်ရေးဝါဒ” နှင့် ပတ်သက်သည့် အကျပ်အတည်းကာလတွင် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီနှင့် အခြေခံအားဖြင့် သဘောထားကွဲလွဲခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင်မူ မူဆိုလိုနီ၏ ပိုမိုကျရှုံးလာသော စစ်လိုလားသည့် လှုပ်ရှားမှုထက် ဘော်ရှီဗစ်များ၏ လှုံ့ဆော်မှုကို ပိုမိုခံရသဖြင့် ပါတီထံသို့ ပြန်လည်ကပ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၁၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဖျူမီ (Fiume) ကို သိမ်းပိုက်သည့်အခါ၌ မူဆိုလိုနီနှင့် ခိုင်မာသော မဟာမိတ်အဖြစ်သို့ ချက်ချင်းပြန်လည် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ နန်နီသည် တော်လှန်ရေးတစ်ခုကို—မည်သည့်ပုံစံနှင့်ဖြစ်စေ တော်လှန်ရေးတစ်ခုဖြစ်ရန်—အလိုရှိနေခဲ့ခြင်းကြောင့် အဓိကဖြစ်ပါသည်။ အီတလီဆိုရှယ်လစ်များတွင် ဘော်ရှီဗစ်များကဲ့သို့ အောင်မြင်သော တော်လှန်ရေးတစ်ရပ်အတွက် လိုအပ်သည့် “သွေးဆာမှု” မရှိဘဲ၊ ဖက်ဆစ်များတွင်သာ ထိုသို့သော သွေးဆာမှုရှိသည်ဟု သူသည် ပိုမိုယုံကြည်လာခဲ့သည်။


ဤနေရာတွင် ဖော်ပြထားသော ဇာတ်ကောင်အားလုံးတွင် တွေ့ရသည့် တူညီသော ရပ်တည်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုစဉ်က အီတလီရှိ အယူဝါဒစွဲစခန်း အသီးသီးတွင်လည်း ကျယ်ပြန့်စွာ ပျံ့နှံ့နေခဲ့သည်။ နာမည်ကျော် တော်လှန်အလုပ်သမားသမဂ္ဂဝါဒီ (ဆင်ဒီကလစ်ဝါဒီ) ဂျော့ချ် ဆိုရဲလ် (Georges Sorel) သည်ပင် လီနင် (Lenin) ကို ချီးမွမ်းရာမှ မူဆိုလိုနီ (Mussolini) ကို ချီးမွမ်းခြင်းဆီသို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မေ့လျော့၍ မဖြစ်ပါ၊ အကြောင်းမှာ “အနည်းဆုံးတော့ ဖက်ဆစ်တွေက အကြမ်းဖက်ဖို့ အသင့်ပြင်ထားကြတယ်” ဟု သူက ယူဆသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စစ်သွေးကြွမှုကို စစ်သွေးကြွမှုသက်သက်အတွက် တန်ဖိုးထားခြင်း၊ သို့မဟုတ် အကြမ်းဖက်မှုကို အဆုံးသတ်ရည်မှန်းချက်မရှိသော “လက်ငင်းဆန်သည့် သို့မဟုတ် ဆင်ခြင်တုံတရားမဲ့သည့် နည်းလမ်း” တစ်ရပ်အဖြစ် အလေးပေးခြင်းတို့သည်၊ တည်ဆဲစနစ်နှင့် အစဉ်အလာအစီအစဉ်များကို ဖြိုခွဲဖျက်ဆီးမည့် တော်လှန်ရေးတစ်ရပ်အတွက် “မည်သူ့အား အသုံးပြုရသည်ဖြစ်စေ” အတူတကွ ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ကမ္ဘာပျက်ကိန်းဆန်သော ငတ်မွတ်မှုနှင့် ပေါင်းစပ်သွားခဲ့သည်။ ဝှစ်တေကာ (Whitaker) တင်ပြထားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များအားလုံးသည် ဤသို့သော ပေါင်းစပ်မှု၏ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ဤသည်မှာ ဝမ်းနည်းစရာကောင်းလောက်အောင်ပင် အချိန်ကာလအပိုင်းအခြားမရှိ ထာဝစဉ်ရှိနေတတ်သော အရာလည်း ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် အမျိုးသားရေး ဘော်ရှီဗစ်များနှင့် ဂေဟ-ဖက်ဆစ် များသည်လည်း ဤသို့သော အငြင်းအခုံမျိုးကိုပင် ဆက်လက် အသုံးချနေကြသည် – “ဒီစနစ်ဆိုးကြီးကို ဖျက်ဆီးဖို့ အလေးအနက်ထားပြီး လက်တွေ့လှုပ်ရှားဖို့ အသင့်ဖြစ်နေတဲ့သူမှန်သမျှနဲ့ ငါ မဟာမိတ်ဖွဲ့မယ်၊ ကျန်တာတွေကတော့ အာရုံနောက်စရာတွေပဲ” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ အရင်းရှင်ဝါဒ ဖြစ်စေ၊ ယဉ်ကျေးသော လူ့အဖွဲ့အစည်းဖြစ်စေ၊ မည်သည့်အရာကိုမဆို မဖြစ်မနေ အနိုင်ယူရမည့် “ပင်မရန်သူ” အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မည်သည့်ပေးဆပ်မှုဖြင့်မဆို တိုက်ခိုက်မည်ဟု ဆုံးဖြတ်လိုက်သည့်အခါတိုင်း ဖက်ဆစ်ဝါဒ၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုမှာ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် မြင့်တက်လာတတ်သည်။ ထို့ပြင် ဆင်ခြင်တုံတရားမဲ့သော လက်ငင်းဝါဒ နှင့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အသုံးချဝါဒတို့၏ ရှေ့နောက်မညီသော ပေါင်းစပ်မှုမျိုးလည်း ပေါ်ပေါက်လာတတ်သည်။ “ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးဝါဒဆိုတာ အကြမ်းဖက်မှု အစစ်အမှန်ကို ရှောင်လွှဲနေတဲ့ လစ်ဘရယ်ဝါဒသက်သက်ပဲ၊ အနည်းဆုံးတော့ ဒီတုံ့ပြန်မှုသမားတွေက အခုလက်ရှိ သွေးထွက်သံယိုဖြစ်ဖို့ ပျော်ပျော်ကြီး လုပ်ဆောင်နေကြတာပဲ” ဟု ညည်းညူရင်း ဘူဂါလူအစွန်းရောက်အုပ်စုများနှင့် ပူးပေါင်းရန် တိုက်တွန်းနေသူများထံတွင်လည်း ကျွန်ုပ်တို့ ဤသို့သောအချက်ကို မြင်တွေ့နေရသည်။ စစ်သွေးကြွဝါဒနှင့် အရာရာကို ဖြိုခွဲလိုသော ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုတို့မှာ လူအချို့အတွက် ထာဝစဉ် ဆွဲဆောင်မှုရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။


ကျွန်ုပ်တို့၏ တော်လှန်ရေးကို တားဆီးထားသည့် တစ်ခုတည်းသော ပြဿနာမှာ၊ သို့မဟုတ် တစ်ခုတည်းသော အရာမှာ ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ရန် သို့မဟုတ် သွေးမြေကျရန် ဝန်လေးနေခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဆိုပါက၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ စစ်သွေးကြွမှုကို သက်သေပြရန်အတွက် ဤကလေးငယ်များအုပ်စုကို သေအောင်နင်းခြေရန် တကယ်လိုအပ်သလားဟု တွေးတောနေတတ်သည့် — လစ်ဘရယ်ဆန်သော — ရဲဘော်အချို့၏ ညည်းတွားတိုင်တောနေမှုများထက်၊ အဆိုးဝါးဆုံးသော တုံ့ပြန်မှုသမား ယုတ်မာသူတစ်ဦးကပင် ပိုမိုစာနာဖွယ်ကောင်းပြီး အလားအလာရှိနေပါလိမ့်မည်။ ထို့ပြင် “ကောင်းပါပြီ၊ ဒါပေမဲ့ ငါတို့ရှာဖွေနေတဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေနဲ့ ဒီနည်းလမ်းတွေကြားမှာ ဘယ်လိုမျိုး အကျိုးအကြောင်းဆက်စပ်မှုရှိသလဲ” ဟူသော မေးခွန်းမျိုးကို မေးမြန်းတတ်သည့် ကြောက်တတ်ရည်တတ်ဖြစ်သော သူရဲဘော်ကြောင်သူများအတွက်မူ အမင်္ဂလာပင် ဖြစ်သည်။


ဝှစ်တေကာ (Whitaker) သည် နန်နီ (Nanni) အပေါ် မင်းမဲ့ဝါဒ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကို အသားပေးဖော်ပြထားပြီး၊ နန်နီ၏ “တစ်ဦးချင်းစီ” နှင့် ပတ်သက်သော ပြောဆိုချက်များနှင့်အတူ သူ၏ တော်လှန်ရေးအပေါ် အာရုံစိုက်မှုနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ပါဝင်ဆောင်ရွက်သော ကွန်မြူးန်များ အပေါ် ယုံကြည်မှုကို ထောက်ပြရန် ယုံကြည်ချက်ရှိပုံရသည်။ သို့သော် နန်နီသည် ရိုးရာအဖွဲ့အစည်းဝါဒီ သို့မဟုတ် ပါတီဝင်တစ်ဦး မဟုတ်ခဲ့သည်မှာ သေချာသော်လည်း၊ ဝှစ်တေကာအနေဖြင့် သူ့ကို တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒီများအုပ်စုတွင် မည်မျှအထိ ထည့်သွင်းသတ်မှတ်သင့်သည်ဟု ယုံကြည်သည် သို့မဟုတ် ရည်ညွှန်းလိုသည်ဆိုသည်မှာ ကျွန်ုပ်အတွက်မူ ရှင်းလင်းမှုမရှိပေ။ မင်းမဲ့ဝါဒီ တိုင်းသည် တစ်ဦးချင်းစီဆိုင်ရာ စိတ်ကူးယဉ်ဝါဒ သို့မဟုတ် တစ်ဦးချင်းစီ၏ ထူးခြားမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ဝတ္တရားအရ ပြောဆိုလေ့ရှိကြသည် — သို့သော် တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒီများ ကောင်းစွာသိကြသည့်အတိုင်းပင်၊ ဤအရာမှာ လက်တွေ့တွင် များစွာအဓိပ္ပာယ်မရှိလှပေ။


မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ၊ နန်နီသည် ဖက်ဆစ်ဝါဒသို့ ကူးပြောင်းသွားကြသော တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒီများ၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် အဓိကကျရခြင်း၏ နည်းလမ်းတစ်ခုမှာ လီယန်ဒရို အာပီနာတီ (Leandro Arpinati) နှင့် သူ၏ ရင်းနှီးသော ချစ်ကြည်ရေးကြောင့် ဖြစ်သည်။ အမှန်စင်စစ် နန်နီသည် နောက်ဆုံးတွင် အာပီနာတီ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကိုပင် ရေးသားခဲ့သည်။ ဝှစ်တေကာ၏ စာအုပ်တွင် အာပီနာတီသည် အဓိကအကျဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပြီး၊ အခြားသော ဖက်ဆစ်ဝါဒသို့ ကူးပြောင်းသူများကို ဖော်ပြရာတွင် ဝှစ်တေကာ ခြေရာခံပြထားသည့် တူညီသော ချိတ်ဆက်မှုတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ အစပိုင်းတွင် နန်နီ၏ လက်အောက်တွင် အလုပ်လုပ်ပြီး ဆန်တာဆိုဖီယာ (Santa Sofia) မြို့အတွက် လမ်းမီးထွန်းညှိခြင်းလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည့်၊ စစ်သွေးကြွဆန်သော ဘာသာရေးဆန့်ကျင်ရေး ဆိုရှယ်လစ်လူငယ်တစ်ဦးဖြစ်သူ အာပီနာတီသည် ၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို စွန့်ခွာ၍ မင်းမဲ့ဝါဒသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။


အာပီနာတီ (Arpinati) သည် စတာနာ (Stirner) နှင့် နစ်ရှေး (Nietzsche) တို့၏ အယူအဆများကို ပေါင်းစပ်ကိုင်စွဲထားသူဖြစ်သည် (သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးတော့ ထိုစဉ်က ခေတ်စားနေသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များကို လက်ခံထားသူဖြစ်သည်)။ ထို့ကြောင့် သူသည် သူ၏ မူလအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း၌ အနည်းငယ် အရူးအပေါကြောင်ဆန်သူ တစ်ဦး ဖြစ်နေခဲ့သော်လည်း၊ အဖွဲ့ဝင်များက သူ့ကို အောက်ပါအချက်နှစ်ချက်ကြောင့် လက်ခံခဲ့ကြသည် –


(၁) သူ၏ မြို့တွင် မင်းမဲ့ဝါဒီ အလွန်နည်းပါးလွန်းခြင်းနှင့်


(၂) သူ၏ ဇနီးကို သတ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်နေသော လယ်သမားတစ်ဦးအား လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းခြင်းကဲ့သို့သော သူ၏ ကိုယ်ပိုင်စစ်သွေးကြွမှုနှင့် သတ္တိကို အကြိမ်ကြိမ် သက်သေပြနိုင်ခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။


ထို့ပြင် စာသားများ၏ အနက်ကို ဖတ်ရှုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အာပီနာတီသည် လမ်းပေါ်ထွက်တိုက်ခိုက်ရသည့် သူ၏ လူငယ်ဘဝတွင် အတော်ပင် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့လိမ့်မည်ဟူသော အထင်အယောင်ကိုလည်း ကျွန်ုပ် မရဘဲမနေနိုင်ပါ။


မူဆိုလိုနီ (Mussolini) နှင့် အာပီနာတီတို့၏ ပထမဆုံးတွေ့ဆုံမှုမှာ ရန်လိုသော အခြေအနေမျိုး ဖြစ်ခဲ့သည်။ မင်းမဲ့ဝါဒီဘဝမှ ဆိုရှယ်လစ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသူ အန်ဒရီယာ ကော်စတာ (Andrea Costa) သေဆုံးသွားသောအခါ၊ စီဗီတဲလား (Civitella) မြို့ရှိ ဒေသခံဆိုရှယ်လစ်များသည် ထိုသစ္စာဖောက်အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် စျေးရုံတစ်ခုကို အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ အာပီနာတီ၏ အဖွဲ့မှာ ကန့်ကွက်ရှုံ့ချစာများ လိုက်ကပ်နေစဉ်၊ မူဆိုလိုနီက ဂုဏ်ပြုမိန့်ခွန်းပြောကြားပြီး စင်မြင့်ပေါ်မှနေ၍ ၎င်းတို့အား စတာနာ (Stirner) ၏ စကားများကို ကိုးကားကာ ပြန်လည်ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။


ဤသို့သော ပထမဆုံး ထိတွေ့မှုများရှိခဲ့သော်လည်း (သို့မဟုတ် ထိုသို့ဖြစ်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ပင်) ၎င်းတို့သည် ရင်းနှီးလာခဲ့ကြသည်။ အာပီနာတီမှာ မူဆိုလိုနီ၏ နိုင်ငံရေးအာဏာအပေါ် စွဲလန်းသွားခဲ့ပြီး၊ မူဆိုလိုနီကလည်း ဒေသခံမဟာမိတ်များကို အလိုရှိနေခဲ့သဖြင့် ၎င်းတို့မှာ ပြန်လည်သင့်မြတ်သွားခဲ့ကြကာ၊ အာပီနာတီ၏ မင်းမဲ့ဝါဒီအဖွဲ့မှာ မူဆိုလိုနီအတွက် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဒေသခံသက်တော်စောင့်များအဖြစ် လုပ်ကိုင်ပေးခဲ့ကြသည်။ အာပီနာတီ၏ အဖွဲ့မှာ အစပိုင်းတွင် ပင်မမင်းမဲ့ဝါဒကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသော်လည်း၊ သူ၏ လွှမ်းမိုးမှုမှာ ကြီးမားလှသဖြင့် အသစ်ရောက်လာသူ အတော်များများသည် သူ၏ တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒ အမြင်ဘက်သို့ ပိုမိုယိမ်းယိုင်လာခဲ့ကြသည်။


သို့သော် ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် သူ၏ ဖခင်သေဆုံးပြီးနောက် အာပီနာတီသည် ဘိုလော့ဂ်နာ (Bologna) သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး မီးရထားလျှပ်စစ်ပညာရှင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် သူသည် ရိုင်ဂျာ (Rygier) ၏ နောက်လိုက်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ အစားအသောက်နှင့် တည်းခိုရန်အတွက် မင်းမဲ့ဝါဒီ အသိုင်းအဝိုင်းထဲတွင်သာ လှည့်လည်သွားလာနေသော်လည်း၊ သပိတ်မှောက်မှုများကို တစ်သီးပုဂ္ဂလ တိုက်ခိုက်မှုမဟုတ်ဘဲ ရွံရှာဖွယ်ကောင်းသော စုပေါင်းလုပ်ဆောင်မှု သာ ဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ တစိုက်မတ်မတ် ဆန့်ကျင်မဲပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် “သပိတ်ဖျက်သူ” ဟူသော နာမည်ဆိုးကို ရရှိခဲ့သည်။


စစ်ပွဲစတင်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် အာပီနာတီ (Arpinati) သည် ဒေသခံမီးရထားအလုပ်သမားများ၏ အထွေထွေသပိတ်မှောက်မှုကို ထောက်ခံရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ ဤလုပ်ရပ်သည် ယခင်သပိတ်များအပေါ် သူ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ပြုလိုသော ငြင်းပယ်မှုများထက် ထူးခြားသော အခြေခံအကြောင်းရင်းရှိမရှိ တွေးတောဖွယ်ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော်လည်း နန်နီ (Nanni) က ဤအကြောင်းကို ပြန်ပြောင်းပြောပြရာတွင် စစ်ပွဲအား အပြောင်းအလဲကြီးဖြစ်ပေါ်စေမည့် အခွင့်အလမ်းကောင်းတစ်ခုအဖြစ် ကြိုတင်မြှင်တွေ့နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် အာပီနာတီအား ဤသို့ ချီးမွမ်းခဲ့သည် – “စစ်ပွဲနှင့်အတူ ပါလာမည့် လူသားတို့၏ တန်ဖိုးထားမှုများ — လူမှုရေး၊ အယူဝါဒရေးနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ — အားလုံးကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြင်ဆင်ရတော့မည်ကို သူ၏စိတ်ဝိညာဉ်က ထိုးထွင်းသိမြင်မှုဖြင့် ကြိုတင်ဟောကိန်းထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။” အာပီနာတီသည် စစ်ပွဲနှင့်ပတ်သက်လာလျှင် အလုပ်သမားသမဂ္ဂခေါင်းဆောင်များနှင့် အခြေခံအလုပ်သမားထုကြား သဘောထားကွဲလွဲနေသည်ဟု ရှုမြင်ခဲ့သည်မှာလည်း အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူ၏ အားအကောင်းဆုံးသော လှုံ့ဆော်မှုမှာ မည်သည့်အရာပင်ဖြစ်စေ၊ သူသည် စစ်ပွဲကို ထောက်ခံရန်နှင့် သူ၏ ရဲဘော်ရဲဘက်များအပေါ် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြုလိုသော ရန်လိုမှုများတွင် ပို၍ပို၍ ပြင်းထန်စွဲမြဲလာခဲ့သည်။


ဤသို့ စစ်ပွဲကို လိုလိုလားလား လက်ခံလာမှုသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး မင်းမဲ့ဝါဒီများနှင့် အမြဲမပြတ် ဖြစ်ပွားနေသော ရန်ပွဲများအဖြစ် ချက်ချင်းပင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။



\begin{quote}


“ပြိုင်ဘက်များက သူ့ခေါင်းကို ချုပ်ကိုင်ထားပြီး ကျန်သူများက မျက်နှာကို ထိုးနှက်ခြင်း မပြုနိုင်စေရန်အတွက်၊ သူသည် ခေါင်းတွင် ပတ်တီးစည်းမထားရသည့် အချိန်များ၌ ဆံပင်ကို အမြဲတမ်း တိုတိုလေး ညှပ်ထားတတ်သည်။”



\end{quote}


ဤရန်ပွဲများအတွင်း အထူးပင် ထင်ရှားလှသော မြင်ကွင်းတစ်ခုမှာ Societa Operaia အမည်ရှိ မင်းမဲ့ဝါဒီသမဂ္ဂ၏ အစည်းအဝေးတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ထိုပွဲ၌ အာပီနာတီ (Arpinati)၊ ရိုင်ဂျာ (Rygier) နှင့် ရော့ကာ (Rocca) တို့သည် စင်မြင့်ပေါ်သို့ တက်ရောက်တိုက်ခိုက်ကြသည့် ပရိသတ်အင်အား နှစ်ရာခန့်နှင့် တစ်နာရီကျော်ကြာအောင် ကုလားထိုင်များဖြင့် ပစ်ပေါက်ခြင်း၊ လက်သီးပုန်းထိုးခြင်းတို့ဖြင့် အပြင်းအထန် ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။


ဆိုရလျှင် မင်းမဲ့ဝါဒီလှုပ်ရှားမှုကြီးတစ်ခုလုံးမှာ ၎င်းတို့၏ အဓိပ္ပာယ်မရှိသော လုပ်ရပ်များကို သည်းမခံနိုင်တော့သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ အာပီနာတီမှာမူ ထိုသို့သော အခြေအနေကို ပျော်ပျော်ကြီး လက်သီးလက်မောင်းတန်း တုံ့ပြန်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်း၌ ထိုသို့ အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေကြစဉ်အတွင်း သူသည် စစ်ထဲဝင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ပယ်ချခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဤအချက်မှာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် ဖက်ဆစ်လှုပ်ရှားမှုအတွင်း သူ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို များစွာထိခိုက်စေခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ဖက်ဆစ်စနစ်လက်ထက် ဘိုလော့ဂ်နာ (Bologna) မြို့ရှိ နံရံများပေါ်တွင် “အာပီနာတီ စစ်ထဲမှာ တိုက်ခဲ့သလား။ မတိုက်ခဲ့ဘူး!” ဟူသော နံရံကပ်စာသားများကို အများအပြား တွေ့မြင်ခဲ့ကြရသည်။


မင်းမဲ့ဝါဒီများကလည်း စစ်ပွဲကို ထောက်ခံပြီး ကိုယ်တိုင်စစ်ထဲမဝင်သည့် အာပီနာတီအား ရွံရှာစက်ဆုပ်ခဲ့ကြပြီး၊ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးသော ဘိုလော့ဂ်နာ ဖက်ဆစ်တိုက်ခိုက်ရေးအဖွဲ့သို့ သူဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် သူ၏ ဇာတိမြို့ဖြစ်သော စီဗီတဲလား (Civitella) တွင် အလွန်ပြင်းထန်သော ကန့်ကွက်မှုများနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ဤသည်မှာ မင်းမဲ့ဝါဒီလှုပ်ရှားမှုအတွင်း သူရှိနေခြင်း၏ အဆုံးသတ်ပင် ဖြစ်တော့သည်။


မကြာမီမှာပင် သူနှင့် ရော့ကာတို့မှာ မူဆိုလိုနီ၏ သက်တော်စောင့်များအဖြစ် အသုံးတော်ခံခဲ့ကြသည်။ ဤကာလမှာ ဖက်ဆစ်အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း လက်ယာနှင့် လက်ဝဲ မဟာမိတ်ဖွဲ့ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားနေသည့် ကာလဖြစ်ပြီး၊ ဘိုလော့ဂ်နာ ဖက်ဆစ်ဌာနခွဲမှာ မူဆိုလိုနီထက်ပင် လက်ဝဲဘက်သို့ ပိုမိုယိမ်းယိုင်နေကာ အတွင်းရေးမှူးတစ်ဦးကို “မင်းမဲ့-ဆင်ဒီကလစ်ဝါဒီများထဲမှ” ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ (ဝှစ်တေကာမှာ တစ်သီးပုဂ္ဂလ လမ်းကြောင်းများအပေါ်တွင်သာ အာရုံစိုက်ထားသဖြင့် ဤအချက်နှင့် ပတ်သက်၍ အသေးစိတ် ထပ်မံဖော်ပြထားခြင်း မရှိသလို၊ ကျွန်ုပ်၏ အီတလီဘာသာစကားမှာလည်း ထိုထူးခြားသည့် အချက်အလက်များကို လိုက်လံရှာဖွေနိုင်လောက်အောင် မကျွမ်းကျင်သေးပေ။) မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ဘိုလော့ဂ်နာ ဌာနခွဲမှာ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အကြီးအကျယ် ကျရှုံးခဲ့ပြီး အင်အားများလည်း ပြိုကွဲသွားခဲ့ရာ၊ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် အာပီနာတီက ထိုအဖွဲ့ကို သိမ်းပိုက်၊ အစားထိုးကာ ချုပ်ကိုင်လိုက်တော့သည်။


သပိတ်မှောက်မှုများနှင့် အသေးစား မြေယာပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် လူတန်းစားပဋိပက္ခများ ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်နှင့်အမျှ စစ်သွေးကြွမှုမှာလည်း လျင်မြန်စွာ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး၊ အာပီနာတီ (Arpinati) နှင့် ဖက်ဆစ်များသည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် ဆိုရှယ်လစ်လူမိုက်များ၏ ရန်မှ ကာကွယ်ပေးသူများအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။


(ဤသည်မှာ အလုပ်သမားသမဂ္ဂခေါင်းဆောင်များအပေါ် သူ၏ ရန်လိုသော သဘောထားနှင့် ဆင်တူသည်။)


“မေဒေးနေ့တွင် ဖက်ဆစ်များသည် လှုပ်ရှားမှု၏ တိုက်ပွဲဝင်သီချင်းဖြစ်သော ဂျိုဗီနက်ဇာ (Giovinezza) ကို သီဆိုလျက်၊ ဆိုရှယ်လစ်များကို လှောင်ပြောင်ရင်း ဘိုလော့ဂ်နာ (Bologna) မြို့အတွင်း စီတန်းလှည့်လည်ခဲ့ကြသည်။ အာပီနာတီအား အံ့အားသင့်စေသလို ဝမ်းသာအားရ ဖြစ်စေခဲ့သည်မှာ၊ ဆိုရှယ်လစ်များသည် ‘မြို့ပြရင်ပြင်များတွင် ၎င်းတို့အား မည်သူမျှ မယှဉ်နိုင်’ ဟူသော ဒဏ္ဍာရီအတိုင်း တုံ့ပြန်မှု မပြုနိုင်ခဲ့ကြခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အာပီနာတီက ပါဆဲလား (Pasella) ထံသို့ ဤသို့ ရေးသားခဲ့သည်။



\begin{quote}


“ဒေသခံ ဆိုရှယ်လစ်တွေဟာ စိတ်ပျက်စရာကောင်းလောက်အောင် ငြိမ်သက်နေကြတယ်၊ အလုပ်သမားအဖွဲ့ချုပ်ရုံးဆိုရင်လည်း တစ်နေကုန် လုံခြုံအောင် ပိတ်ထားတယ်။ သူတို့တွေ ဘယ်တော့မှ တော်လှန်ရေး လုပ်နိုင်မှာမဟုတ်ဘူးဆိုတာ ကျွန်တော် အခုတော့ အသေအချာ ယုံကြည်သွားပြီ။’”



\end{quote}


ထိုစဉ်က ဖက်ဆစ်လှုပ်ရှားမှုအတွက် လူငယ်နှင့် ကျောင်းသားထုသည် မည်မျှအထိ အရေးပါခဲ့သည်ကို သတိပြုရန် အရေးကြီးပါသည်။


(ဤသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့ခေတ်ရှိ ဖက်ဆစ်လူစုလူဝေးများတွင် အဓိကတွေ့ရလေ့ရှိသော အသက်ကြီးပိုင်း လူမိုက်များနှင့် ဦးနှောက်မရှိသူများ နှင့် များစွာကွာခြားလှသည်)။


အဖွဲ့ဝင်အများစုမှာ အသက် ၁၆ နှစ်မှ ၂၆ နှစ်ကြားရှိသူများဖြစ်ကြပြီး၊ နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက်များတွင် ကျောင်းသားများမရှိခြင်းက ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး အင်အားစုများကို ပြိုလဲစေခဲ့သည်။ သို့သော် ကျောင်းသားများ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာချိန်တွင် အာပီနာတီ (Arpinati) သည် လက်နက်ကိုင်ဖက်ဆစ်များကို လမ်းမများပေါ်သို့ တစ်ဖန်ပြန်လည်ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ဆိုရှယ်လစ်များနှင့် သေနတ်ချင်းပစ်ခတ်သည့် တိုက်ပွဲတစ်ခုဖြစ်ပွားကာ အလုပ်သမားလူငယ်တစ်ဦးကို အောင်မြင်စွာ သတ်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤအောင်ပွဲကြောင့် အာပီနာတီမှာ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး၊ အဖွဲ့ဝင်အင်အားမှာလည်း ၂၀ မှ ၃၀၀ ကျော်အထိ တိုးပွားလာခဲ့သည်။


အာပီနာတီသည် ဤကာလအတွင်း ထူးဆန်းသော ပေါင်းစပ်နယ်ပယ် တစ်ခုတွင် တည်ရှိနေခဲ့သည်။ မင်းမဲ့ဝါဒီလှုပ်ရှားမှုက သူ့ကို အလွန်အမင်း ရွံရှာမုန်းတီးကြပြီး၊ သူ၏ စစ်လိုလားသော စည်းရုံးမှုရည်မှန်းချက်များနှင့် ၎င်းတို့၏ စစ်ဆန့်ကျင်ရေး ရည်မှန်းချက်များမှာလည်း လုံးဝဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေသော်လည်း၊ သူသည် မင်းမဲ့ဝါဒီများနှင့် တစ်နည်းတစ်ဖုံ ဆက်စပ်မှုရှိနေဆဲဟု မိမိကိုယ်ကိုယ် ခံယူထားခဲ့သည်။


သူသည် မင်းမဲ့ဝါဒီများနှင့် သူ၏ကွဲပြားခြားနားမှုကို အဓိကအားဖြင့် မည်သူက “ဂုဏ်ပြောင်သော တော်လှန်ရေး” သို့မဟုတ် “စနစ်ဟောင်းကို ဖြိုခွဲမှု” ကို အမှန်တကယ် ဖော်ဆောင်နိုင်မည်နည်း (မင်းမဲ့ဝါဒီများလား သို့မဟုတ် ဖက်ဆစ်များလား) ဆိုသည့်အချက်ပေါ်တွင်သာ အခြေခံ၍ အယူအဆပိုင်းဆိုင်ရာ ပုံဖော်ခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားပါသည်။


“၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကြည်းတပ်၏ အကောင်းဆုံးတပ်မနှစ်ခုမှ တက်ကြွလှုပ်ရှားနေသော စစ်သည်များသည် သင်္ဘောပေါ်သို့ တက်ရန်ငြင်းဆန်ကာ ပုန်ကန်ခဲ့ကြသည်။ \dots{} မင်းမဲ့ဝါဒီများက ပုန်ကန်သူများကို ထောက်ခံသည့်အနေဖြင့် အထွေထွေသပိတ်ကို ခေါ်ယူခဲ့ရာ ၂၄ နာရီအတွင်း၌ပင် ဘိုလော့ဂ်နာ (Bologna) မြို့သည် ပုန်ကန်မှုများဖြင့် ပြည့်နှက်သွားခဲ့သည်။ \dots{} [ဆိုရှယ်လစ်များက] မင်းမဲ့ဝါဒီများကို ထောက်ခံရန် ငြင်းဆန်လိုက်သောအခါ ‘အန်ကိုနာ (Ancona) မှ တော်လှန်ရေးသမားများသည် ထိုသတင်းစကားကို အမျက်ဒေါသထွက်စွာ အော်ဟစ်ဆဲဆိုခဲ့ကြသည်’ \dots{} ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ပုန်ကန်မှုကြီး ပြိုလဲသွားသောအခါ အာပီနာတီသည် ဤအချက်ကို ဆိုရှယ်လစ်များ တော်လှန်ရေး မလုပ်နိုင်ဟူသော နောက်ထပ် သက်သေအထောက်အထားတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူခဲ့သည်။”


အတိုချုပ်ပြောရလျှင် မင်းမဲ့ဝါဒီလှုပ်ရှားမှုမှာ စစ်ဆန့်ကျင်ရေးဖြစ်သော်လည်း၊ ယင်းအမည်ဖြင့် ၎င်းတို့၏ ပုန်ကန်မှုမှာ ဆိုရှယ်လစ်တို့၏ နှိမ်နင်းမှုထက်စာလျှင် အာပီနာတီ (Arpinati) အတွက် ပိုမိုနှစ်လိုဖွယ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ အနည်းဆုံးတော့ မင်းမဲ့ဝါဒီများသည် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုကို လိုလားကြသည်။ (ဆိုရှယ်လစ်များ၏ ထုံးစံအတိုင်းပင် ၎င်းတို့သည် မင်းမဲ့ဝါဒီများကို နှိမ်နင်းရန် နိုင်ငံတော်၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော အင်အားသုံးမှုကို ထောက်ခံခဲ့ကြပြီး၊ ထိုလက်နက်များကိုပင် ဖက်ဆစ်များက ၎င်းတို့အား ပြန်လည်အသုံးပြုတော့မည် ဖြစ်သည်။)


ဖက်ဆစ်များနှင့် နိုင်ငံတော်ဆိုရှယ်လစ်များအကြား စာအုပ်ဆိုင်များ မီးရှို့ခြင်း၊ သေနတ်ပစ်ဖက်ခြင်းနှင့် လက်ပစ်ဗုံးများဖြင့် ပစ်ပေါက်ခြင်းများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အာပီနာတီသည် မင်းမဲ့ဝါဒီများနှင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်ရင်း အတွေ့အကြုံရင့်လာခဲ့သလို၊ ရဲတပ်ဖွဲ့ကလည်း အာပီနာတီ၏ ဖက်ဆစ်များနှင့် မြေပိုင်ရှင်များကို ကျောထောက်နောက်ခံပေးခဲ့ပြီး၊ ကက်သလစ်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် သူဌေးများကလည်း ၎င်းတို့ထံ ငွေကြေးပုံအောပေးခဲ့ကြသည်။ “မတ်လရောက်သောအခါ ဖက်ရှီအို (fascio) အဖွဲ့ဝင်ဦးရေမှာ ငါးထောင်မှ ရှစ်ထောင်ကြားအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။” အာပီနာတီ၏ လမ်းပေါ်ထွက် အကြမ်းဖက်မှု အောင်မြင်ရခြင်း အကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ သူသည် ဆိုရှယ်လစ်ခေါင်းဆောင်များကို အဓိကမထားဘဲ၊ အခြေခံအဆင့် ဆိုရှယ်လစ်အမှုထမ်းငယ်များကို သတ်ဖြတ်ရန်သာ ဦးစားပေးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆိုရှယ်လစ်ခေါင်းဆောင်များသည် ထိုကဲ့သို့ အောက်ခြေလူတန်းစားများအတွက် များစွာဂရုမစိုက်ကြသလို၊ အခြားပါတီများမှ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များကလည်း ဤအရာမှာ ၎င်းတို့ကို အကာအကွယ်ပေးထားသည့် ကျင့်ထုံးများအတွက် ခြိမ်းခြောက်မှုဟု မမြင်ခဲ့ကြပေ။ ထို့ကြောင့် ဖက်ဆစ်များသည် ဆိုရှယ်လစ်အခြေခံလူထုအား ပုန်းအောင်းသွားရသည်အထိ ခြောက်လှန့်ရန် လွတ်လပ်ခွင့် ရရှိခဲ့ကြသည်။ လူသတ်မှု သာဓကများအပြင်၊ ဝှစ်တေကာ (Whitaker) တင်ပြထားသည့် အထူးရက်စက်လှသော အသေးစိတ်အချက်တစ်ခုမှာ အာပီနာတီသည် ပြိုင်ဘက်များကို ကိုယ်တိုင်နှိပ်စက်ရန်အတွက် မြေအောက်ခန်းတစ်ခုကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။


ဤကာလအတွင်း အာပီနာတီ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုများ ကြောင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး အသိုင်းအဝိုင်းမှ လူအချို့ကို မိမိဘက်ပါအောင် ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ (ယနေ့ခေတ်တွင် မိမိကိုယ်ကိုယ် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးသမားဟု ကြွေးကြော်နေသူအချို့က ဖက်ဆစ်များနှင့် ချစ်ကြည်ရေး၊ ရိုမန်းတစ်ပတ်သက်မှုများအထိ ထားရှိနေကြသည့် အရှက်ရဖွယ်ကိစ္စများကို ကျွန်ုပ် ဘာမှမပြောလိုတော့ပါ၊ သို့သော် အနည်းဆုံးတော့ ယနေ့ခေတ်တွင် ထိုသို့သော ဆက်ဆံရေးများကို ဖြတ်တောက်ရန်နှင့် စည်းခြားရန် ပိုမိုပြင်းထန်သော ဖိအားများရှိနေပါသည်။)


ထို့အတူ သူသည် မည်သည့်ဆိုရှယ်လစ်ကိုမဆို သတ်ဖြတ်လိုနေသည့် သူ၏ အောက်ခြေဖက်ဆစ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များရန်မှ နန်နီ (Nanni) ကို ကယ်တင်ရန် အကြိမ်ကြိမ် ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်းမှာပင် အာပီနာတီကိုယ်တိုင်လည်း ဖက်ဆစ်အဆင့်အတန်းအတွင်း တက်လှမ်းနေသည့် ဆင်ဒီကလစ်ဝါဒီ တစ်ဦး၏ နိုင်ငံရေး ကစားကွက်ဆင်မှုကို ခံလိုက်ရပြီး၊ သူသည် အားလုံးပြီးဆုံးပြီဟု ကြေညာကာ လစ်ဗျားသို့ ခဏတာ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် မလွဲမသွေ ပြန်လာခဲ့ပြီး အာဏာကို တစ်ဖန်ပြန်လည် ရယူနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြန်သည်။


၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် သူသည် ဘိုလော့ဂ်နာ ဖက်ဆစ်များ၏ တရားဝင်ခေါင်းဆောင် တစ်ဖန်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ဖက်ဆစ်အစိုးရအတွက် စနစ်တကျ ထောက်ခံမှု တည်ဆောက်ရန် အာရုံစိုက်ခဲ့သည်။ ဆိုရှယ်လစ်များထံမှ ကလေးထိန်းကျောင်းများနှင့် နွေရာသီစခန်းများကို လုယူချုပ်ကိုင်ခဲ့ကာ၊ အားကစားစီမံကိန်းများနှင့် အားကစားအဖွဲ့ချုပ်များထဲသို့ ငွေကြေးများစွာ ပုံအောထည့်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် အာပီနာတီ၏ ဝီကီပီးဒီးယား စာမျက်နှာကို ကြည့်မည်ဆိုလျှင် သူ၏ အားကစားနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွှယ်မှုများမှာ အများဆုံး ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရပါလိမ့်မည်။


၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် မူဆိုလိုနီသည် အာပီနာတီ၏ အလွန်ခိုင်မာသော ဒေသန္တရ အာဏာအခြေစိုက်စခန်းမှ ဖယ်ထုတ်ရန်နှင့် သူ့ကို နှိမ်ရန် ရည်ရွယ်၍ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူသည် ပိုမိုအာဏာကြီးထွားလာခဲ့ပြီး ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဖက်ဆစ်ဝါဒ၏ “ဒုတိယမြောက် ဒူးချေး (Duce)” ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤအချက်သည် သူ၏ ကျရှုံးခြင်း၊ “ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး” ဟု စွပ်စွဲခံရခြင်း၊ ထောင်ကျခြင်းနှင့် ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရခြင်းတို့အတွက် ရှေ့ပြေးနိမိတ်ဖြစ်ခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားပါသည်။ အကြောင်းမှာ ဖက်ဆစ်အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း သူ၏ ရပ်တည်ချက်များသည် နိုင်ငံတော်၏ လိုအပ်ချက်များနှင့် ပိုမိုသွေဖည်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။


အာပီနာတီသည် ဆိုရှယ်လစ်ရည်မှန်းချက်များကို ပျော်ပျော်ကြီး စွန့်ပယ်ခဲ့ပြီး ဖက်ဆစ်ဝါဒ၏ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် တော်လှန်ရေးအလားအလာများကိုသာ စွဲလန်းခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားသည်။ သို့သော် သူသည် အမျိုးသားရေးဝါဒနှင့် လမ်းပေါ်ထွက်အကြမ်းဖက်မှုများကို “အာဏာရှင်စနစ် ဆန့်ကျင်ရေး” ဟု ရှုမြင်ခဲ့သည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့သည် လက်ရှိစနစ်ကို ဖြိုခွဲလိုက်ပြီး သူ့ကဲ့သို့ ဖိနှိပ်ခံထားရသည့် သဘာဝအထက်တန်းလွှာ များ အထက်သို့ တက်လှမ်းနိုင်ရန် အခွင့်အရေးပေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သူသည် မင်းမဲ့ဝါဒအတွင်း ဆင်ဒီကလစ်ဝါဒကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သကဲ့သို့ပင် ဖက်ဆစ်ဝါဒအတွင်းမှလည်း ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သဘာဝအထက်တန်းလွှာများအပေါ် သူ၏ အာရုံစိုက်မှု (သူသည် အီဗိုလာ (Evola) ၏ စာအုပ်များကို ထုတ်ဝေခဲ့သူဖြစ်သည်) က သူ့ကို လူထုအခြေပြု တည်ဆောက်ရန်နှင့် ပါတီအတွင်းသို့ လူများခေါ်ယူရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို ရန်လိုစေခဲ့သည်။


အာပီနာတီသည် အာဏာနှင့် လူကြိုက်များမှုအချို့ကို ဆက်လက်ထိန်းထားနိုင်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် တရွတ်တိုက်ဖြစ်နေစဉ်အတွင်း မူဆိုလိုနီက အစိုးရကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန် ကူညီခိုင်းသည်ကို ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ ယင်းအစား တော်လှန်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ငွေကြေးထောက်ပံ့ရန်နှင့် မဟာမိတ်တပ်များက မူဆိုလိုနီကို ဖယ်ရှားပြီးနောက် သူ့ကိုယ်သူ ထီးနန်းပေါ်တင်ရန် ကြံစည်ခဲ့သည်။ ဤနေရာတွင် စိတ်ကူးယဉ်နေသည့် ထိုလူမိုက်မှာ မင်းမဲ့ဝါဒီများက သူ့စကားကို နားထောင်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်နေပုံမှာ ရယ်စရာကောင်းလှပြီး၊ အမှန်စင်စစ် ကျွန်ုပ်တို့ (မင်းမဲ့ဝါဒီများ) က နားမထောင်ခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားပါသည်။ သူသည် မင်းမျိုးမင်းနွယ်များက မူဆိုလိုနီကို ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်ပြီး သူ့ကို အာဏာအပ်နှင်းရန်လည်း မျှော်လင့်ခဲ့သလို၊ မဟာမိတ်တပ်များ၏ မျက်နှာသာရရန်အတွက် ပိတ်မိနေသော ဗြိတိသျှဗိုလ်ချုပ်များကို ကယ်ထုတ်ရာတွင်လည်း ကိုယ်တိုင်ကူညီပေးခဲ့သည်။ ကံကောင်းထောက်မစွာဖြင့်၊ အာပီနာတီနှင့် နန်နီတို့သည် စစ်ပြီးခေတ်တွင် အာဏာပြန်မရခင် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဧပြီလ၌ အတူတကွ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။


အာပီနာတီနှင့် နန်နီတို့နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး၊ ရော့ကာ (Rocca) နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သူမှာ မာရီယာ ရိုင်ဂျာ (Maria Rygier) ၏ ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။ သူမအား မင်းမဲ့ဝါဒီ အသိုင်းအဝိုင်းရှိ အမျိုးသားခေါင်းဆောင်များက သစ္စာဖောက်ကာ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီး ဖြစ်သည်။


သူမအနေဖြင့် အဖွဲ့အစည်းဝါဒီများ၏ အဆင့်အတန်းမှ ခွဲထွက်လိုက်ခြင်းက သူမအပေါ် ကျယ်ပြန့်သော အမျိုးသမီးမုန်းတီးရေးဆိုင်ရာ တိုက်ခိုက်မှုများကို လမ်းဖွင့်ပေးလိုက်သလို ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘော်ဂီ (Borghi) က သူမ၏ အမျိုးသမီးဆန်မှု၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု၊ ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက်နှင့် စိတ်ကျန်းမာရေး စသည်တို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူမသည် အခြားသူများအတွက် အကြိမ်ကြိမ် အဖမ်းခံခဲ့ရပြီး အကျဉ်းထောင်အတွင်း နှုတ်ဆိတ်နေခဲ့သော်လည်း၊ အဖွဲ့အစည်းဝါဒီ လက်ဝဲအုပ်စုက သူမအပေါ် မည်သည့်စာနာမှုမျှ မပြသခဲ့ကြပေ။


ရိုင်ဂျာ (Rygier) သည် အကျဉ်းထောင်အတွင်း မကြာခဏဆိုသလို အကျဉ်းကျခံနေရသည့် ထင်ရှားသော အကျဉ်းသားတစ်ဦး ဖြစ်နေလင့်ကစား၊ ဆင်ဒီကလစ်ဝါဒီ (Syndicalist) ခေါင်းဆောင်များကမူ အကျဉ်းထောင်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကိုပင် အောက်ပါအတိုင်းပြောဆိုကာ ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည် –


“နိုင်ငံရေးအရ ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းခံရတဲ့ အလွန်အမင်း ထူးခြားတဲ့ အခြေအနေမျိုးကလွဲရင်၊ အကျဉ်းထောင်တွေဆိုတာ အသိတရားရှိတဲ့ အလုပ်သမားတွေအတွက် မဟုတ်ဘူး၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အနည်အနှစ် အမှိုက်သရိုက်တွေအတွက်ပဲ ဖြစ်တယ်!”


ထိုစကားကြောင့် ရိုင်ဂျာက ဒေါသတကြီးဖြင့် ဤသို့ ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည် –


“ဆင်ဒီကလစ်ဝါဒဟာ အလုပ်သမားသမဂ္ဂ လှုပ်ရှားမှုအသွင် မဆောင်နိုင်တဲ့အခါမှာတော့\dots{} တိုက်ပွဲရဲ့ အရှိန်အဟုန်ကို မခံစားမိဘဲ၊ ဟန်ပြဝါသနာရှင်ဆန်ဆန်နဲ့ ‘ရေးမယ်၊ ရေးမယ်၊ ရေးမယ်’ ဆိုတဲ့ အာရုံမရှိတဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းတစ်ခုအဖြစ်ကိုပဲ လျော့ကျသွားတော့တာပဲ။”


သူမ၏ အစွန်းရောက် စစ်ဆန့်ကျင်ရေးဝါဒီဘဝမှ အမျိုးသားရေး စစ်သွေးကြွဘဝသို့ ပြောင်းလဲသွားသော ဘဝလမ်းကြောင်းကို ကြည့်လျှင် ဤအချက်ကို သတိမပြုဘဲနေရန် ခက်ခဲလှပါသည်။ ဆင်ဒီကလစ်ဝါဒီများနှင့် ထိုအသိုင်းအဝိုင်းမှ ဦးဆောင်သူ အမျိုးသားကြီးများသည် သူမ၏ လုံးဝဥဿုံ မုန်းတီးခြင်းကို ခံထိုက်သူများဖြစ်သည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိသော်လည်း၊ အထက်ပါ စာသားတွင် ထိုမုန်းတီးမှုမှာ ၎င်းတို့၏ စစ်သွေးကြွမှု ကင်းမဲ့ခြင်းအပေါ်သို့ အာရုံပြောင်းလဲသွားသည်ကို တွေ့နိုင်ပါသည်။ သူမသည် ထောင်ကျခံပြီး သူမ၏ သစ္စာရှိမှုကို သက်သေပြနေချိန်တွင်၊ သူမကို နှိပ်စက်ကဲ့ရဲ့သူ အတော်များများမှာမူ အိမ်တွင် သက်သောင့်သက်သာ ထိုင်နေရင်း နက်နဲသော အယူအဆများကို လှောင်ပြောင်သရော်ကာ ရေးသားနေခဲ့ကြသည်။ အမှန်စင်စစ် “သစ္စာရှိမှု” နှင့် “စစ်သွေးကြွမှု” မှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူညီသလို၊ အကြမ်းဖက်မှုကို အမြတ်တနိုး ကိုးကွယ်ခြင်းနှင့်လည်း ပို၍ပင် မသက်ဆိုင်သော်လည်း၊ ထိုအယူအဆနှစ်ခုကြားရှိ လမ်းလွဲမှုမှာ ထာဝစဉ် ရှိနေတတ်သောအရာပင် ဖြစ်သည်။ ကဲ့ရဲ့ရှုံ့ချသူတစ်ဦးသည် မိမိ၏ အသက်အန္တရာယ်ကို တစ်ခါမျှ မစွန့်စားဖူးဘဲ၊ လက်တွေ့တိုက်ပွဲဝင်ခြင်းလည်း မရှိသည့်အခါ၊ သင်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ထိုကွာဟချက်ကိုသာ စူးစိုက်ကြည့်မိရန် လွယ်ကူသွားတတ်သည်။ ဖာဘရီ (Fabbri) နှင့် ဘော်ဂီ (Borghi) ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်အချို့မှာမူ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ စွန့်စားခဲ့သူများ ဖြစ်ကြသည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သော်လည်း၊ ရိုင်ဂျာ (Rygier) ၏ အခြေအနေအရ သူမအနေဖြင့် အမြင်တစ်မျိုး ရှိနေနိုင်သည်ကို နားလည်ပေးနိုင်ပါသည်။


ရိုင်ဂျာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော အခက်အခဲများမှာ စာနာဖွယ်ကောင်းသည်မှာ ထင်ရှားသော်လည်း၊ မိမိ၏ “ကိုယ်ပိုင်ဘက်တော်သားများ” ၏ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုကို ခံရခြင်းမှာ မိတ်ဆွေသစ်များ သို့မဟုတ် ကပ်စားချေခြင်းအတွက် ဆိုးယုတ်မှုဘက်သို့ ကူးပြောင်းသွားရန် လုံလောက်သော အကြောင်းပြချက် သို့မဟုတ် တရားမျှတမှု မဖြစ်နိုင်ပေ။ သင်သည် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခံရပြီး ရန်သူက သင့်အား အပေါင်းအသင်းနှင့် ကပ်စားချေမည့် နည်းလမ်းများ ပေးကမ်းလာရုံမျှဖြင့်၊ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ မှန်ကန်မှုမှာ လဲလှယ်၍ရသောအရာ မဟုတ်ပေ။ သတ္တိနှင့် နာကျင်မှုတို့ ပြည့်နှက်နေသည့် ခဏတာအတွင်း မင်းမဲ့ဝါဒအတွက် အသက်ပေးလှူရန်မှာ အတော်ပင် လွယ်ကူနိုင်သော်လည်း၊ “သစ္စာရှိမှု” ၏ စစ်မှန်သော စမ်းသပ်ချက်မှာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် နာကျင်မှုနှင့် အထီးကျန်မှုကို ခံနိုင်ရည်ရှိရန်နှင့် “ရဲဘော်ရဲဘက်များ” ၏ အမြဲတမ်း သစ္စာဖောက်ခြင်းကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ အပေါ်ယံ အကြမ်းဖက် စစ်သွေးကြွမှုမှာ လူကြိုက်မများသော စကားကို ပြောဆိုခြင်း၊ လူကြိုက်များသော သို့မဟုတ် ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် တန်ခိုးထွားနေသော နှိပ်စက်သူများကို တော်လှန်ခြင်းနှင့် အဖိနှိပ်ခံရသည့်တိုင်အောင် ခိုင်မြဲစွာ ရပ်တည်ခြင်းတို့နှင့် ယှဉ်လျှင် ပို၍ပင် လွယ်ကူသော ထွက်ပေါက်တစ်ခုသာ ဖြစ်တတ်သည်။


ယနေ့ခေတ်တွင်လည်း အချို့လူများက ၎င်းတို့အပေါ် တစ်ဦးတစ်ယောက်က “ရိုင်းစိုင်း” ခဲ့ပြီး၊ ဘီလူးသဘောဆောင်သော အုပ်စုများက ၎င်းတို့အပေါ် “ကောင်းမွန်” ခဲ့သောကြောင့် တန်းကီး၊ ပရုဒ်ဘွိုင်း၊ ဂေဟ-ဖက်ဆစ်ဝါဒီများ သို့မဟုတ် ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့်အတူ လစ်ဘရယ်အဖွဲ့အစည်းများတွင် အလုပ်လုပ်ရန်မှတစ်ပါး “အခြားရွေးချယ်စရာ မရှိခဲ့ပါ” ဟု ညည်းညူပြောဆိုနေကြသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ ပုံမှန်ကြားနေရပါသည်။ မိမိ၏ တန်ဖိုးထားမှုများကို အခြေမခိုင်စေဘဲ မိတ်ဆွေရရှိရေးအပေါ်တွင်သာ မူတည်နေစေခြင်းမှာ အလွန်ပင် ကျောရိုးမဲ့ပြီး သတ္တိနည်းသော လုပ်ရပ်အဖြစ် ကျွန်ုပ် မြင်တွေ့မိပါသည်။


ဝမ်းနည်းစရာမှာ ရိုင်ဂျာသည် ရော့ကာ (Rocca) ကဲ့သို့သော မင်းမဲ့ဝါဒီအသိုင်းအဝိုင်း၏ အစွန်းထွက် လူယုတ်မာများနှင့်သာ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့သည်မဟုတ်ဘဲ၊ ၁၉၁၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် အီတလီအား စစ်ပွဲအတွင်း ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ပါဝင်စေရန် ဖိအားပေးမည့် ပြည်သူ့လုံခြုံရေးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းရာ၌ ဖရီမေဆင်များနှင့် လက်ရှိနိုင်ငံရေးသမားများ နှင့်ပင် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ယင်းတွင် အာဏာရှင်စနစ် ဖြစ်ပေါ်စေရန်အတွက် “ဘုရင်ကို ကွပ်မျက်ပြီး တော်ဝင်မိသားစုကို ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားရန်” အစီအစဉ်ပင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ဂျာမန်များနှင့် (မင်းမဲ့ဝါဒီ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုလုံးနီးပါး အပါအဝင်) စစ်ဆန့်ကျင်ရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် နှိမ်နင်းရန်နှင့် အကျဉ်းချရန် စီစဉ်ခဲ့ပြီး တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။


၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် မူဆိုလိုနီက ဖရီမေဆင်ဝါဒကို စစ်ကြေညာလိုက်သောအခါ ရိုင်ဂျာ၏ ဖက်ဆစ်ဝါဒအပေါ် သစ္စာရှိမှုမှာ ယိမ်းယိုင်လာခဲ့သည်။ သူမသည် ဆန့်ကျင်ဘက်အရပ်သို့ အတင်းအဓမ္မ ဦးတည်သွားခဲ့သဖြင့် ဖက်ဆစ်များ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် နေအိမ်အား မွှေနှောက်ဖျက်ဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ဤဖြစ်စဉ်တစ်လျှောက်လုံးတွင် သူမသည် မူဆိုလိုနီမှာ ပြင်သစ်လျှို့ဝှက်ရဲတပ်ဖွဲ့၏ သတင်းပေးတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားရှိသည်ဟု အော်ဟစ်ပြောဆိုခဲ့ပြီး၊ ထိုအထောက်အထားကြောင့်သာ သူမမှာ အာမခံချက်ရှိနေကာ မူဆိုလိုနီအနေဖြင့် သူမအား ထောင်ချရန် သို့မဟုတ် သတ်ဖြတ်ရန် မဝံ့ရဲခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း၊ နောက်ဆုံးတွင် သူမသည် ငွေညှစ်ရန်အတွက် အသုံးချမည့် လျှို့ဝှက်ချက်ကို လိုက်လံကြွားဝါခြင်းမှာ ထိရောက်မှုလျော့နည်းစေကြောင်း သဘောပေါက်လာခဲ့ပြီး ပြင်သစ်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။


ဝှစ်တေကာ (Whitaker) သည် ရိုင်ဂျာ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက်ပိုင်း အကြောင်းကို များစွာမဖော်ပြထားသလို၊ အွန်လိုင်းတွင်လည်း အချက်အလက် အလွန်နည်းပါးပါသည်။ သို့သော် သူမ၏ “ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး” နှင့် မူဆိုလိုနီအပေါ် ဝေဖန်မှုများတွင် အခွင့်အရေးဝါဒနှင့် မူဝါဒကင်းမဲ့မှုများ ပါဝင်နေသည်ကို သတိပြုရန် အရေးကြီးပါသည်။ အခြေခံအားဖြင့် သူမ၏ ငြင်းချက်မှာ မူဆိုလိုနီသည် ငွေညှစ်သူ၊ အခွင့်အရေးသမားနှင့် အီတလီအမျိုးသားအကျိုးစီးပွားကို ထိခိုက်စေမည့် ပြင်သစ်၏ လက်ကိုင်တုတ်ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ရော့ကာ၊ နန်နီနှင့် အာပီနာတီတို့ကဲ့သို့ပင် သူမသည် စစ်မှန်သော ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးသမားများ၏ ဖယ်ကြဉ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ နန်နီနှင့် အာပီနာတီတို့ကဲ့သို့ သူမ၏ အပြစ်များအတွက် ကျည်ဆန်အစာ မဖြစ်ခဲ့ရပေ။ သူမသည် ဘုရင်စနစ်လိုလားသူတစ်ဦးအဖြစ် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။


ဝှစ်တေကာသည် သူ၏သမိုင်းတွင် ပုဂ္ဂိုလ်လေးဦးကို အဓိကထား တင်ပြထားသော်လည်း၊ မင်းမဲ့ဝါဒီ အဆင့်အတန်းအတွင်း ဖက်ဆစ်ဝါဒ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ခဲ့သည့် သာဓကများမှာ ဤမျှသာဖြစ်သည်ဟု မည်သူမျှ မထင်မှတ်သင့်ပေ။


တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒီ သတင်းစာအယ်ဒီတာဘဝမှ ဖက်ဆစ်ဖြစ်သွားသူ အီဒိုအာဒို မာလူဆာဒီ (Edoardo Malusardi) အကြောင်းကို ကျွန်ုပ် ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သလို၊ တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒီနှင့် ရော့ကာ၏ နောက်လိုက်ဖြစ်ပြီးနောက် တူရင် (Turin) ဖက်ရှီအို၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာကာ ၁၉၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အလုပ်သမား ၁၁ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သူ မာရီယို ဂျီအိုဒါ (Mario Gioda) လည်း ရှိပါသေးသည်။ ဂျီအိုဒါသည် မြို့ပြအထက်တန်းလွှာဝါဒီအဖြစ် ရှုမြင်ခံခဲ့ရပြီး နောက်ဆုံးတွင် ဖက်ဆစ်အဆင့်အတန်းအတွင်းမှ ဖယ်ထုတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဝှစ်တေကာသည် အာပီနာတီ၏ အကာအကွယ်ပေးမှုကို ရရှိထားသဖြင့် အခြားဖက်ဆစ်များက မိစ္ဆာဒိဌိအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသော၊ မင်းမဲ့ဝါဒီဘဝမှ ဖက်ဆစ်ဖြစ်သွားသူ မန်မိုလို ဇန်ဘိုနီ (Mammolo Zamboni) အကြောင်းကိုလည်း ဖော်ပြထားပါသည်။


ထို့ပြင် လီယို လောင်ဂါနက်ဆီ (Leo Longanesi) လည်း ရှိသေးသည်။ သူသည် အစဉ်အလာကို ဆန့်ကျင်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မင်းမဲ့ဝါဒကို ကွန်ဆာဗေးတစ်ဝါဒနှင့် ပေါင်းစပ်ရန် အတိအလင်း ကြိုးပမ်းခဲ့သူဖြစ်ကာ၊ ဖက်ဆစ်ဝါဒအတွင်းရှိ လယ်ယာအခြေပြု လူထုဝါဒီ အုပ်စုကို ကိုယ်စားပြုသူလည်း ဖြစ်သည်။ ဝှစ်တေကာ (Whitaker) ၏ စာအုပ်ထဲတွင် လောင်ဂါနက်ဆီ၏ ပြောကြားချက်မှာ အထိမိဆုံးဖြစ်ပါသည် –


“[ဖက်ဆစ်ဝါဒဆိုသည်မှာ] လူမိုက်များ၊ အကြမ်းဖက်သမားများ၊ အိမ်ထောင်သည်များ၊ ကြွားဝါသူများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်\dots{} မိမိတို့ နားမလည်သောအရာမှန်သမျှကို အကြောင်းပြချက် တိတိပပမရှိဘဲ လှုံ့ဆော်ကန့်ကွက်နေသည့် ဝေဝေဝါးဝါး အစွန်းရောက်နေသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုသို့လုပ်ဆောင်ခြင်းမှာ အခြားအရာများထက် မိမိကိုယ်ကိုယ် မြှင့်တင်လိုသည့် သဘာဝစိတ်အခံနှင့် တစ်စုံတစ်ခုကို ဆဲဆိုလိုသည့် စိတ်ဆန္ဒကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။ မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အတွေးအခေါ်များကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ထုတ်နိုင်စွမ်းမရှိဘဲ အခြားသူများ၏ အတွေးအခေါ်များကိုသာ ပြစ်တင်ရှုံ့ချတတ်ကြသည် – အမြဲတစေ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ပြိုင်ဆိုင်နေကြပြီး၊ မနေ့က မင်းမဲ့ဝါဒီ၊ မနက်ဖြန်တွင် ရဲသတင်းပေး၊ ယနေ့တွင် တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒီ၊ မနက်ဖြန်တွင် ကွန်မြူနစ်\dots{} ဝါဒဖြန့်စာစောင်များကို ဖတ်ရှုသူများ၊ ကြွေးမြီတင်နေသူများ၊ ထာဝစဉ် အပျော်အပါးမက်သူများနှင့် ရူးလက်ကစားပွဲတွင် အနိုင်ရမည့်နည်းလမ်းများကို တီထွင်နေသူများ ဖြစ်ကြကာ၊ အမြဲတမ်း ရှုပ်ထွေးနေသော အစွန်းရောက်စိတ်ဓာတ်များဖြင့် ရှင်သန်နေကြသူများ ဖြစ်သည်။”



\bigskip


ကျွန်ုပ်အနေဖြင့် ဤအခြားသော ပုဂ္ဂိုလ်များကို ထည့်သွင်းဖော်ပြရခြင်းမှာ တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒနှင့် ဖက်ဆစ်ဝါဒကြားရှိ ထိတွေ့မှုအားလုံးကို ပယ်ချရန် သို့မဟုတ် လျှော့ချရန် ကြိုးပမ်းလာမည့် မလွဲဧကန်သော အားထုတ်မှုများကို တုံ့ပြန်ရန်အတွက် ဖြစ်ပါသည်။ လစ်ဘရယ်များ၊ ဆင်ဒီကလစ်ဝါဒီများ၊ နိုင်ငံတော်ဆိုရှယ်လစ်များနှင့် ကွန်မြူနစ်များထဲတွင် ဖက်ဆစ်ဝါဒဘက်သို့ ကူးပြောင်းသွားသည့် အဖွဲ့ဝင်အင်အား အမြောက်အမြားရှိနေခြင်းကြောင့် — ဤအချက်အလက်များကို တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒအပေါ် စွပ်စွဲချက်အဖြစ် အသုံးပြုရန် စဉ်းစားနေသူတိုင်းသည် သူတစ်ပါးကို ခဲဖြင့်မပစ်မီ မိမိကိုယ်ကိုယ် အသေအချာ ပြန်လည်သုံးသပ်သင့်ပါသည် — အီတလီရှိ တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒီများ၏ အතිအလင်းအများစုမှာ ဖက်ဆစ်များ ဖြစ်မသွားခဲ့သည်မှာလည်း ထင်ရှားသော်လည်း၊ အစောပိုင်းကာလများတွင် နှစ်ဖက်ကြား၌ အယူဝါဒချင်း ထပ်တူကျမှုများစွာ ရှိခဲ့သည်မှာ ငြင်းမရသော အချက်ပင် ဖြစ်သည်။


မူဆိုလိုနီသည် ဆိုရှယ်လစ်လှုပ်ရှားမှု (လီနင်နှင့် ထရော့စကီးတို့က သူ့အပေါ် အလွန်အမင်း ချီးမွမ်းခဲ့မှုများကို ကြည့်ပါ) သို့မဟုတ် သူ၏ကတိစကားများနောက်သို့ အုပ်စုလိုက်ပါသွားကြသည့် လစ်ဘရယ်နှင့် ကွန်ဆာဗေးတစ်များထက်စာလျှင် မင်းမဲ့ဝါဒီများနှင့် အံ့သြဖွယ်ကောင်းလောက်အောင် နက်ရှိုင်းစွာ ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေခဲ့သည်။ သူ၏ဖခင်မှာ ဘကူနင် (Bakunin) ၏ မင်းမဲ့ဝါဒီ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူသည် မီလန်မြို့ရှိ နာမည်ကျော် မွတ်စလင် တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒီ လီဒါ ရာဖာနယ်လီ (Leda Rafanelli) နှင့်လည်း ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ရင်းနှီးခဲ့သည်။ သူသည် ကာလို ထရက်စကာ (Carlo Tresca) ကို သိကျွမ်းခဲ့ပြီး၊ ဂေတာနို ဘရက်ဆီ (Gaetano Bresci) နှင့် မာလာတက်စတာ (Malatesta) တို့ကို ချီးမွမ်းခဲ့ကာ၊ လူီဂျီ ဘာတိုနီ (Luigi Bertoni) နှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သလို ခရိုပေါ့ကင် (Kropotkin) ၏ စာအုပ်နှစ်အုပ်ကိုလည်း ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည်။ သူသည် စတာနာ (Stirner) နှင့် နစ်ရှေး (Nietzsche) တို့ကို ချီးမွမ်းခဲ့ပြီး သူ၏ပြိုင်ဘက်များကို ထိုသူတို့၏ စကားများဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ မူဆိုလိုနီသည် ဖက်ဆစ်ဝါဒကို တရားနည်းလမ်းကျစေရန် တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒကိုပင် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ကိုးကားခဲ့သည် – “တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒကြောင့် ကျဆုံးနေရတဲ့ ကျွန်ုပ်တို့အတွက်တော့၊ ဒီမှောင်မိုက်တဲ့ ပစ္စုပ္ပန်နဲ့ မရေရာတဲ့ အနာဂတ်မှာ မင်းမဲ့ဝါဒဆိုတဲ့ ထာဝရနှစ်သိမ့်မှုပေးတဲ့ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုကလွဲလို့ ဘာမှမကျန်တော့ဘူး!” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ မူဆိုလိုနီသည် ဆတ်ကို (Sacco) နှင့် ဗန်ဇက်တီ (Vanzetti) တို့ကိုပင် ထောက်ခံခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန် ဖက်ဆစ်များက ၎င်းတို့ဘက်မှ မရပ်တည်သည့်အပေါ် သူ၏မိတ်ဆွေများအား သီးသန့် ညည်းညူခဲ့ဖူးသည်။


ဤသမိုင်းကြောင်းမှ ထွက်ပြေးနေခြင်းသည် ကျွန်ုပ်တို့အား မည်သည့်နေရာသို့မျှ ပို့ဆောင်ပေးမည်မဟုတ်သလို၊ ကျွန်ုပ်တို့ လှုပ်ရှားမှု၏ အဆိုးဝါးဆုံး အစွန်းထွက်နယ်ပယ်များတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော ဖက်ဆစ်ဝါဒ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်မှုများကို ပြန်လည်တုံ့ပြန်ရန်အတွက်လည်း အသုံးဝင်သော ခုခံအားကို ပေးစွမ်းနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ သို့သော် ဝှစ်တေကာ၏ စာအုပ်ကိုမူ အမှားပြင်ဆင်ချက်အဖြစ် ကျွန်ုပ် လုံးဝ အကြံမပြုလိုပါ။


The Individualist Anarchist Origins of Fascism ထဲမှ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်များမှာ အဘက်ဘက်မှ အားနည်းလွန်းလှသဖြင့်၊ အထက်ပါ သမိုင်းကြောင်းများကို တင်ပြရာတွင် ထိုအားနည်းချက်များကို အတတ်နိုင်ဆုံး ဖယ်ထုတ်ထားပါသည်။ ဝှစ်တေကာကိုယ်တိုင် မည်သည့်အယူဝါဒကို ကိုင်စွဲထားသည်ဆိုသည်မှာ အတိအကျသိရန် ခက်ခဲပါသည်။ နေရာအတော်များများတွင် သူသည် တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒကို ဆိုရှယ်လစ်အမြင်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ လစ်ဘရယ်အမြင်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း ပြစ်တင်ဝေဖန်နေသော်လည်း၊ သူ၏ဖက်ဆစ်ဇာတ်ကောင်များအပေါ် စာနာမှုပြနေသည့် အချက်အချို့ကိုလည်း စာအုပ်ထဲ၌ တွေ့ရသည်။ သူသည် တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒကို သံသယရှိဖွယ် (သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးတော့ သူစိမ်းဆန်သောအရာ) အဖြစ် ထင်ထင်ရှားရှား ရှုမြင်ထားပြီး၊ နန်နီနှင့် အာပီနာတီတို့အား တရားလက်လွတ် ကွပ်မျက်လိုက်ခြင်းမှာ မကောင်းသည့်လုပ်ရပ် (ရာဇဝတ်မှု!) ဟု ယူဆကာ၊ အာပီနာတီအား “ကောင်းမွန်သောအုပ်ချုပ်ရေး” ဖော်ဆောင်နိုင်သူအဖြစ် အသိအမှတ်မပြုဘဲ ဖက်ဆစ်တစ်ဦးအဖြစ်သာ သတ်မှတ်ခံရသည့်အပေါ် နှမြောတသဖြစ်နေခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုသို့သော တုန်လှုပ်ဖွယ်ရာ စာနာမှုများသည်ပင်လျှင်၊ ဖက်ဆစ်ဝါဒမှာ လုံးဝဥဿုံ ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းမရှိဘဲ ခေတ်သစ်အီတလီနိုင်ငံတွင် ဆက်တိုက်တည်ရှိနေသည့် ရိုးရာတစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ကြောင်း ဖုံးကွယ်ထားသော သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ တင်ပြချက်များအပေါ် ဝေဖန်မှုအသွင်ဖြင့် အရောင်ပြောင်းသွားခဲ့သည်။


ဝှစ်တေကာက သူသည် ဖက်ဆစ်ဝါဒအတွင်းရှိ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများကို တပြေးညီတည်းဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ထားသည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းများကို တုံ့ပြန်ရန်နှင့် ဖက်ဆစ်ဝါဒကို ယခင်နှင့် နောက်ပိုင်း သမိုင်းကြောင်းများမှ ဖြတ်တောက်ထားမှုများကို ဆန့်ကျင်ရန် ဤစာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုရည်ရွယ်ချက်မှာ ကောင်းမွန်သော်လည်း၊ အဆုံးသတ်တွင် ဤစာအုပ်သည် လစ်ဘရယ်များနှင့် ဆိုရှယ်လစ်များကို လမ်းမှားသို့ ပို့ဆောင်စေမည်မှာ သေချာသလို၊ ပို၍ဆိုးသည်မှာ ဖက်ဆစ်အစစ်အမှန်များအတွက် အားပေးအားမြှောက် ပြုရာရောက်သွားစေမည် ဖြစ်သည်။ ဤစာအုပ်သည် မင်းမဲ့ဝါဒီများအတွက် အသုံးဝင် သော်လည်း၊ မင်းမဲ့ဝါဒကို ကောင်းစွာနားမလည်သူတိုင်းအတွက်မူ သူ၏ လွဲမှားသော တင်ပြချက်များကြောင့် ရေရှည်ထိခိုက်မှုများ ဖြစ်လာနိုင်သည့် အန္တရာယ်ကြီးမားလှပါသည်။


ကျွန်ုပ်ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း၊ သူသည် မင်းမဲ့ဝါဒကို နားလည်ရန် (အနည်းငယ်မျှ) ကြိုးပမ်းရာတွင် အရည်အချင်းမပြည့်မီသော လစ်ဘရယ် ပညာရှင်များနှင့် ဝုဒ်ကော့ခ် (Woodcock) ၏ ပြဿနာများစွာရှိလှသော မင်းမဲ့ဝါဒ အကျဉ်းချုပ်မှ အဓိက ကိုးကားထားသည်။ ဝုဒ်ကော့ခ်၏ ၁၉၆၂ ခုနှစ်ထုတ် Anarchism စာအုပ်အပေါ် ဝေဖန်ချက်များစွာ ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ဝုဒ်ကော့ခ်သည် စာပေကို အလေးပေးသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးဝါဒီတစ်ဦးဖြစ်ပြီး စစ်မတိုင်မီက မင်းမဲ့ဝါဒီအသိုင်းအဝိုင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း၊ စစ်ပြီးခေတ်တွင် ထွန်းကားလာခဲ့သည့် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ လူတန်းစားကို ကိုယ်စားပြုသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် အကြမ်းဖက် တိုက်ရိုက်လှုပ်ရှားမှုများ၏ အမွေအနှစ်မှ ထွက်ပြေးနေသူဖြစ်ပြီး၊ လူမှုရေးအရ တရားဝင်မှုရရှိရေးကိုသာ အာရုံစိုက်ကာ ဘကူနင်ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို ဆိုးသွမ်းသော လှုံ့ဆော်သူများအဖြစ် ပုံဖော်ရန်နှင့် ခရိုပေါ့ကင်ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို သူ၏ကိုယ်ပိုင်အမြင်ဖြင့် ပြန်လည်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ရန် ကြိုးစားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူ၏စာအုပ်သည် ထိုသို့သော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုကို ပြန်လည်ဖော်ပြရန်သာ အသားပေးထားသလို၊ မင်းမဲ့ဝါဒကို ရှုံးနိမ့်သွားသော စီမံကိန်းနှင့် သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအဖြစ်သာ သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ၁၉၅၀ နှင့် ၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့သည့် ကျွန်ုပ်၏ဖခင်ကဲ့သို့သော မင်းမဲ့ဝါဒီများအတွက်မူ ဤစာအုပ်သည် ထိုခေတ်၏ စိတ်ဓာတ်ကို ကောင်းစွာ ကိုယ်စားပြုပေလိမ့်မည်။ သို့သော် ဝုဒ်ကော့ခ်၏ မင်းမဲ့ဝါဒ သည် တစ်သီးပုဂ္ဂလ တော်လှန်ရေးသမားများအပေါ် ဘက်မလိုက်သော သို့မဟုတ် တရားမျှတသော ဖတ်ရှုမှုမျိုးကို ပေးစွမ်းနိုင်မည့်နေရာ မဟုတ်ပေ။


ဝုဒ်ကော့ခ်သည် စစ်ပြီးခေတ် လစ်ဘရယ်များအတွက် ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ အခြေခံယူဆချက်မှာ မင်းမဲ့ဝါဒနှင့် များစွာကွာခြားလှသည်။ ဝှစ်တေကာ ကိုးကားထားသည့် လစ်ဘရယ်ပညာရှင်အားလုံးမှာ ထိုဘောင်အတွင်း၌သာ ရှိနေကြပြီး၊ ၎င်းတို့အတွက် မင်းမဲ့ဝါဒဆိုသည်မှာ ပျောက်ကွယ်သွားသော သမိုင်းကြောင်းမှ စိတ်ကူးယဉ် အနုပညာပစ္စည်းတစ်ခုမျှသာ မဟုတ်ဘဲ၊ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒနှင့် အများစုဝါဒဆိုင်ရာ အယူအဆများအတွင်းသို့ အတင်းအကျပ် ထည့်သွင်းရန် ကြိုးပမ်းရမည့် ထူးဆန်းသောအရာတစ်ခု ဖြစ်နေသည်။ ၎င်းတို့ရော ဝှစ်တေကာပါ အပေါ်ယံ ရွေးချယ်မှုအချို့မှလွဲ၍ အတွင်းကျကျ လေ့လာခြင်း မရှိကြသောကြောင့်၊ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်စံနှုန်းများအတွင်းရှိ မင်းမဲ့ဝါဒဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် “ရုပ်သေးရုပ်” ကဲ့သို့သော အယူအဆများကိုသာ ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။


ထို့ပြင် မင်းမဲ့ဝါဒသည် လူသားတို့၏ သဘာဝမှာ ကောင်းမွန်သည်ဟူသော ယုံကြည်ချက်အပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်ဟူသော ယူဆချက်လည်း ရှိနေပါသည်။ ဤအချက်မှာ — ကျွန်ုပ်က ခေတ်သစ်မင်းမဲ့ဝါဒီများကို အကြိမ်ကြိမ် အလေးပေးပြောဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း — ခရိုပေါ့ကင်၏ Mutual Aid (ပယ်လ်မာ ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုများနောက်ပိုင်း အမေရိကန်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သည့် တစ်ခုတည်းသော မင်းမဲ့ဝါဒီကျမ်းစာ) ထွက်လာပြီးနောက် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်စွာ ပျံ့နှံ့နေခဲ့သည့် အယူအဆဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ လစ်ဘရယ်ဝေဖန်ရေးသမားများ၏ လွဲမှားသော ယူဆချက်သက်သက်သာမဟုတ်ဘဲ၊ ထိုဆယ်စုနှစ်များအတွင်းရှိ အခြေခံလှုပ်ရှားမှုအတွင်းမှ လူအများအပြားကလည်း စစ်မှန်စွာ ယုံကြည်ခဲ့ကြသည့်အရာ ဖြစ်သည်။ ၄၀ နှင့် ၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအထိ ခိုင်မြဲစွာ ရပ်တည်ခဲ့သော မင်းမဲ့ဝါဒီဟောင်းများ၏ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်များကို ကြည့်လျှင် ဤအချက်ကို ထပ်တလဲလဲ ပြောဆိုနေကြသည်ကို ကြားရပါလိမ့်မည်။ လူသားတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ပင်ကိုယ်သဘာဝအရ အခြေခံအားဖြင့် ကောင်းမွန်ကြတယ်၊ ဒါပေမဲ့ လူမှုရေး အဖွဲ့အစည်းတွေကြောင့် စိတ်ဓာတ်တွေ ပျက်စီးပြီး အမှန်တရားကို မျက်ကွယ်ပြုမိနေကြတာ ဖြစ်တယ် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်က မင်းမဲ့ဝါဒီများသည် ဝီလ်ဟမ် ရိုက်ချ် (Wilhelm Reich) ကို အလွန်အမင်း နှစ်သက်ခဲ့ကြသည်မှာလည်း သူသည် ထိုကဲ့သို့သော ရိုးရှင်းသည့် အမြင်ကိုပင် တွန်းအားပေးနေသည့် ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ခရိုပေါ့ကင်ကိုယ်တိုင်မှာ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော အမြင်ရှိခဲ့သည့်တိုင်၊ Mutual Aid နှင့် Ethics တို့တွင် ဖော်ပြထားသည့် အချက်အလက်များသည် ထိုသို့သော ယုံကြည်ချက်များကို တန်ပြန်ရန်အတွက် များစွာ မကူညီနိုင်ခဲ့ပေ။ လှုပ်ရှားမှုများဆိုသည်မှာ နက်နဲသိမ်မွေ့မှုထက် ရိုးရှင်းသော ဆောင်ပုဒ်များကိုသာ အလေးပေးတတ်ကြသည်။ သဘာဝတရားမှာ ကောင်းမွန်သည်ဟူသော ဤကျယ်ပြန့်သော ယူဆချက်သည် နောက်ပိုင်းတွင် ဂေဟစနစ် ပဓာန မင်းမဲ့ဝါဒ နှင့် ရှေးဦးမင်းမဲ့ဝါဒ များ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် တိုက်ရိုက် အကျိုးပြုခဲ့သည်။ အခြားသော အယူအဆရှိသည့် မင်းမဲ့ဝါဒီများ ရှိနေသေးသော်လည်း၊ ထိုခေတ်၏ အဓိကရေစီးကြောင်းမှာ “သဘာဝ = ကောင်းမြတ်ခြင်း” ဟူသော အချက်အပေါ်တွင်သာ အခြေခံခဲ့သည်မှာ အမှန်ပင် ဖြစ်သည်။


သို့သော် ဝှစ်တေကာနှင့် သူကိုးကားထားသော လစ်ဘရယ်များ မှားယွင်းသွားသည့်အချက်မှာ၊ ထိုအမြင်ကို ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်း မင်းမဲ့ဝါဒီ လှုပ်ရှားမှုများအပေါ်တွင်ပါ ပြန်လည်သက်ရောက်စေခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က လူသားသဘာဝမှာ ကောင်းမွန်သည်ဟူသော ပြောဆိုချက်အချို့ ရှိခဲ့သော်လည်း၊ မင်းမဲ့ဝါဒ၏ ဆုတ်ယုတ်ချိန်ဖြစ်သော ရာစုနှစ်ဝက်အတွင်း ဖြစ်လာခဲ့သကဲ့သို့ ထိုအယူအဆမှာ အဓိကလွှမ်းမိုးထားခြင်းမျိုး မဟုတ်ခဲ့ပေ။ အမှန်စင်စစ် ထိုစဉ်က မင်းမဲ့ဝါဒအများစုမှာ သိပ္ပံ၊ ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် နည်းပညာတို့မှတစ်ဆင့် တိုးတက်ပြောင်းလဲလာမည့် ပရိုမီးသီးယပ်စ်ဝါဒကို ကိုင်စွဲထားကြပြီး၊ ရိုဗော်လ်ဗာသေနတ်နှင့် ဒိုင်းနမိုက်ကဲ့သို့သော ခေတ်သစ်နည်းပညာများသည် ယခင်က မရှိခဲ့ဖူးသေးသော လူ့အဖွဲ့အစည်းသို့ ကူးပြောင်းနိုင်ရန် အထောက်အကူပြုမည့် အရာများအဖြစ် ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ ဤသည်မှာ လစ်ဘရယ်များ သိကျွမ်းထားသည့် ရူးဆိုး (Rousseau) သို့မဟုတ် လူးဝစ် ဟင်နရီ မော်ဂန် (Lewis Henry Morgan) တို့၏ အယူအဆမျိုး မဟုတ်ပေ။ ထိုလှုပ်ရှားမှုမှာ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်မှုကို ဆန့်ကျင်သည့် တူညီသော နိဂုံးချုပ်ချက်ရှိသည့်၊ ကွဲပြားသော အယူအဆများစွာ ပေါင်းစပ်ထွေးယှက်နေသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဝီလျံ ဂေါ့ဒ်ဝင်း (William Godwin) ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များသည် လူသားအားလုံး တစ်ဦးချင်းစီ အသိအမြင်ပွင့်လင်းလာပြီး အဓမ္မပြုမှုများ ပျောက်ကွယ်သွားသည်အထိ ရှည်လျားသော ကြိုးပမ်းမှုကို ယုံကြည်ကြသည့် အသုံးချဝါဒီများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုအမြင်မှာ လူသားများသည် သဘာဝအရ ကောင်းမွန်သော်လည်း လူမှုအဖွဲ့အစည်းများကြောင့် ပျက်စီးသွားသည်ဟူသော အမြင်မျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ လူသားများသည် ကြိုးစားအားထုတ်မှုဖြင့် မိမိကိုယ်ကိုယ် ကောင်းမြတ်သော အရာများ (လွတ်လပ်မှုကဲ့သို့သော) ဘက်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည်ဟု ယူဆခြင်း ဖြစ်သည်။ မင်းမဲ့ဝါဒတွင် အခြားသော အယူအဆများစွာ ရှိနေသော်လည်း၊ မင်းမဲ့ဝါဒကို သဘာဝတရားသို့ ပြန်လည်အယူခံဝင်မှုအဖြစ် မြင်နေသည့် လစ်ဘရယ်ယူဆချက်များကို တန်ပြန်ရန်အတွက် ဤပရိုမီးသီးယပ်စ် အယူအဆများကို ကျွန်ုပ် အလေးပေးဖော်ပြရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။


ဝှစ်တေကာ (Whitaker) နှင့် သူ၏ လစ်ဘရယ်သတင်းမြစ်များသည် အရာရာကို ထိုမှန်ဘီလူးဖြင့်သာ ကြည့်ရှုနေကြသောကြောင့် မင်းမဲ့ဝါဒတစ်ခုလုံးနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒ၏ ရှုပ်ထွေးလှသော ကွဲပြားမှုများကို အကြီးအကျယ် နားလည်မှုလွဲကာ မှားယွင်းစွာ တင်ပြနေကြပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် စတာနာ (Stirner) ကိုပင် ဤကဲ့သို့ သဘာဝတရားကို ကိုးကွယ်သည့် အသုံးအနှုန်းများဖြင့် ပုံဖော်ခဲ့ကြသည် –


“စတာနာသည်လည်း သူ၏ ‘အတ္တဝါဒီများ သမဂ္ဂ’ (Union of Egoists) တွင် ‘ထူးခြားသော ပုဂ္ဂိုလ်’ (Unique Ones) တိုင်းသည် စိတ်နှလုံးအတွင်း၌ ကောင်းမွန်ကြသည်ဟု ကြိုတင်ယူဆထားခြင်းဖြင့် သဘာဝတရား၏ အာဏာစက်ကို ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉ ရာစုမှ အခြားသော မင်းမဲ့ဝါဒီများကဲ့သို့ပင် စတာနာသည်ပင်လျှင် ‘လူတစ်ဦးချင်းစီနှင့် သူပိတ်မိနေသော လူ့အဖွဲ့အစည်းကြားတွင် ကြီးမားသော တင်းမာမှုများ’ ရှိနေသည့်တိုင်၊ တစ်စုံတစ်ရာသော သဘာဝအာဏာစက်ကို ‘လူတိုင်းက အလိုအလျောက် ကိုးကားလိမ့်မည်’ ဟူသော အယူအဆသို့ ပြန်လည်ကျရောက်သွားခဲ့သည်။” (ဝှစ်တေကာသည် ဖောင်လာ – Fowler ၏ The Anarchist Tradition of Political Thought စာအုပ်မှ စကားရပ်များကို ပြန်လည်ကိုးကားထားခြင်းဖြစ်သည်)


သို့သော်လည်း လက်တွေ့တွင် စတာနာ အမှန်တကယ် ပြောခဲ့သည်မှာ –


“ကျွန်ုပ်၏ အခွင့်အရေးကို ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဖန်တီးသူအဖြစ်၊ ကျွန်ုပ်သည် — ‘ကျွန်ုပ်’ မှလွဲ၍ အခြား မည်သည့် အခွင့်အရေး အရင်းအမြစ်ကိုမျှ အသိအမှတ်မပြုပေ။ ဘုရားသခင်လည်း မဟုတ်၊ နိုင်ငံတော်လည်း မဟုတ်၊ သဘာဝတရားလည်း မဟုတ်၊ သူ၏ ‘ထာဝရ လူ့အခွင့်အရေးများ’ နှင့်အတူ လူသားကိုယ်တိုင်လည်း မဟုတ်ပေ။ နတ်ဘုရားဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး သို့မဟုတ် လူသားဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး မည်သည့်အရာကိုမျှ ကျွန်ုပ် အသိအမှတ်မပြု။”



\bigskip


စတာနာ (Stirner) အပေါ် ဝှစ်တေကာ၏ အနက်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ စတာနာအား “သဘာဝတရား” ကို ကိုးကွယ်သည့် ကိုယ်ကျင့်တရားဝါဒီတစ်ဦးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဟေဂယ် (Hegel) ၏ “တပည့်” တစ်ဦးအဖြစ် ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် ယုတ္တိဗေဒအပေါ် အာရုံစိုက်သူအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နစ်ရှေး (Nietzsche) ၏ ရှေ့ပြေးနိမိတ်မျှသာဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် စစ်မှန်သော ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ အRelativeဝါဒကို ကျင့်သုံးသည့် နစ်ရှေး၏ ကျော်တက်ခြင်းကို ခံလိုက်ရသူအဖြစ်လည်းကောင်း တင်ပြထားသည့် ပုံဖျက်ထားသော ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်နေသည်။ ဤတင်ပြချက်တွင် လွဲချော်မှုများလွန်းလှသဖြင့် အံ့သြတုန်လှုပ်ဖွယ်ပင် ဖြစ်သည်။ စာရေးဆရာတစ်ဦးကို ဖတ်ရှုနိုင်သည့် နည်းလမ်းများစွာ ရှိသော်လည်း စတာနာကို အနက်ဖွင့်ဆိုခြင်းသည် မာ့က်စ် (Marx) ကို အနက်ဖွင့်ဆိုခြင်းကဲ့သို့ပင် ပျင်းရိငြီးငွေ့ဖွယ်ကောင်းပြီး အကျိုးမဲ့လှသည်၊ ထိုအရာနှစ်ခုနောက်သို့ လိုက်ရင်း ဦးနှောက်ခြောက်သွားသူများလည်း မနည်းတော့ပေ။ ကျွန်ုပ်အနေဖြင့် “စတာနာ အစစ်အမှန်” ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် သို့မဟုတ် ကာကွယ်ရန် စိတ်မဝင်စားသော်လည်း၊ အချို့သော အနက်ဖွင့်ဆိုချက်များမှာမူ လက်တွေ့နှင့် လားလားမျှမသက်ဆိုင်ဘဲ ရယ်စရာကောင်းလောက်အောင် သွေဖည်နေပါသည်။


ကျွန်ုပ်အမြင်တွင် ပိုမိုစိတ်ဝင်စားစရာကောင်းသော မေးခွန်းမှာ- ရော့ကာ (Rocca) ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များသည် စတာနာကို ဝှစ်တေကာ မှားယွင်းစွာ နားလည်သကဲ့သို့ပင် တစ်နည်းတစ်ဖုံ မှားယွင်းစွာ နားလည်ခဲ့ကြသလားဟူသော အချက်ဖြစ်သည်။ ရော့ကာ၏ ကိုယ်ပိုင်စကားများကို ကြည့်လျှင် သူသည် စတာနာကို အတွေးအခေါ်များကို စွန့်ပယ်ပြီး သဘာဝဗီဇသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိရေးကို တိုက်တွန်းသူအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားပါသည်။ ဤအချက်မှာ ဖက်ဆစ်များသည် စတာနာကို အရွှန်းဖောက်သည့် အမှတ်အသား အဖြစ်သာ အပေါ်ယံသိခဲ့ကြခြင်းမဟုတ်ဘဲ အမှန်တကယ် ဖတ်ရှုခဲ့ကြကြောင်း တွေ့ရှိရသည့် ထူးဆန်းသော သက်သေအထောက်အထားတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် The Ego And Its Own တစ်အုပ်တည်းကိုသာ ဖတ်ခဲ့ကြခြင်း မဟုတ်ပေ။ Stirner’s Critics ထဲတွင် စတာနာသည် အတွေးအခေါ်များကို အတွေးအခေါ်သက်သက်အတွက် ငြင်းပယ်ခြင်း၊ လူတစ်ဦး၏ ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ ဝန်ထုတ်ဝန်ပိုးများကို ဖြိုခွဲနိုင်စွမ်းရှိမှသာ အတွေးအခေါ်ကို တန်ဖိုးထားခြင်းတို့အကြောင်း အကျယ်တဝင့် ရေးသားထားသည်။ ထိုနေရာမှ သဘာဝဗီဇကို ကိုးကွယ်သည့်အဆင့်သို့ ရောက်ရန်မှာ အလှမ်းဝေးသေးသလို၊ မိမိ၏ ဆာလောင်မွတ်သိပ်မှုများနောက်သို့ ပါသွားခြင်းကို စတာနာက ဝေဖန်ထားသည့် စာသားများလည်း ရှိပါသည်။ သို့သော် “အတွေးအခေါ်ကိုယ်နှိုက်ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခြင်း” ဆိုသည်မှာ လူအများစုက အခွင့်အရေးရလျှင် အပေါ်ယံ လိုက်လံပြောဆိုနေကြသည့် အခြေခံအဆင့် အမှားမျိုး မဟုတ်ပေ။ ဝှစ်တေကာက စတာနာကို “ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် ယုတ္တိဗေဒသမား” အဖြစ် ပုံဖော်ထားသည်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေသော်လည်း၊ အတွေးအခေါ်သည် သင့်ဗီဇနှင့် စိတ်လှုံ့ဆော်မှုများကို အနှောင့်အယှက်ပေးနေသည့် “တစ္ဆေသရဲများ” သာဖြစ်သည်ဟူသော တစ်သားတည်းကျသည့် အယူအဆအဖြစ် ကျွန်ုပ်တို့ တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။


“စတာနာ အစစ်အမှန်” ဆိုသည်မှာ ဘာလဲဟူသော ငြင်းခုံမှုများသည် မည်မျှအထိ ပျင်းရိငြီးငွေ့ဖွယ်ကောင်းပြီး အချိန်ကုန်သည်ကို ထပ်ဖန်တလဲလဲ ပြောရမည်ဆိုလျှင်၊ ဤကဲ့သို့သော အနက်ဖွင့်ဆိုချက်မျိုးသည် အလွန်ရှားပါးသော အရာတော့ မဟုတ်ပေ။ ဂေဟစနစ် ပဓာနာ မင်းမဲ့ဝါဒီများ နှင့် နီယို-တုံ့ပြန်မှုသမားများ ကြားတွင်လည်း ဤအယူအဆကို ကျွန်ုပ် ကြုံတွေ့ဖူးပါသည်။ ၎င်းသည် ဆွဲဆောင်မှုတစ်မျိုး ရှိနေသည်၊ အကြောင်းမှာ ဘာသာစကားဖြင့် ဖော်ပြသမျှသော ဝါကျတိုင်းကို “အတွေးအခေါ်၏ တစ္ဆေ” ဟု အဆုံးမရှိ ငြင်းပယ်နေမည့်အစား၊ “သဘာဝတရား” ကို အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရှင်းလင်းသော ရည်မှန်းချက်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ စတာနာ ပြောဆိုနေသည့်အရာများအတွက် နှစ်သိမ့်ဖွယ် ရှင်းလင်းသော ရှင်းပြချက်အဖြစ်လည်းကောင်း ပေးစွမ်းနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုစတာနာဝါဒီများသည် “သဘာဝတရား” ကို စိတ္တဇသဘောတရားအဖြစ် စာလုံးကြီးဖြင့် ရေးသားကြမည်မဟုတ်သော်လည်း၊ သိမှုပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ သဘောတရားများထဲတွင် လမ်းပျောက်နေမည့်အစား မိမိခန္ဓာကိုယ်၏ စကားကို နားထောင်ခြင်း သို့မဟုတ် မိမိ၏ ဆန္ဒများအတိုင်း တိုက်ရိုက်လုပ်ဆောင်ခြင်းသည်သာ “အဓိကအချက်” ဖြစ်သည်ဟု အလေးပေးကြလိမ့်မည်။ ဆန္ဒများကို တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ပြောင်းလဲခြင်းတို့ကို မိမိ၏ အခြေခံဗီဇနှင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ခြင်းဖြင့် “သဘာဝတရား၏ အာဏာစက်” ကို ယေဘုယျအားဖြင့် ထောက်ခံသည့်အဆင့်အထိ ရောက်နိုင်မနိုင် ဆိုသည်ထက်၊ လူအများစုသည် ထိုကဲ့သို့သော လွဲမှားသည့် ကောက်ချက်များအပေါ် ထပ်တလဲလဲ ဆွဲဆောင်ခံနေရခြင်း ရှိမရှိဆိုသည်မှာ ပို၍စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းပါသည်။


အချို့သော ဖက်ဆစ်အုပ်စုများသည် စတာနာကို ထပ်တလဲလဲ လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်၊ ဤသည်မှာ အချို့သော အတ္တဝါဒီများက အထင်သေးစွာ ယူဆထားကြသကဲ့သို့ လူကြိုက်များသောအရာတစ်ခုကို မိမိတို့အပိုင် သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ စတာနာနှင့် ၎င်းတို့ကြားတွင် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ထပ်တူကျမှုများကို ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ တွေ့ရှိခဲ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ 8chan ကဲ့သို့သော ဖက်ဆစ်စာဖတ်စာရင်းများတွင် စတာနာကို အီဗိုလာ (Evola) ၏ ဘေးတွင် မကြာခဏ တွေ့ရတတ်သည်၊ ဤသည်မှာ စတာနာကို တမင် “ခိုးယူ” ရန် ကြိုးပမ်းခြင်း မဟုတ်ပါ (၎င်းတို့၏ ပရိသတ်အများစုမှာ စတာနာအကြောင်း တစ်ခါမျှပင် မကြားဖူးကြပါ)၊ သို့သော် သူ့ကို အကြံပြုသူများက သူ့အပေါ် စစ်မှန်သော ရင်းနှီးမှုနှင့် ချစ်ခင်မှု ရှိနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုဖက်ဆစ်များသည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် အဆင့်မြင့်ဆုံး တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒီများအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်၊ ထို့ကြောင့် ဖက်ဆစ်ဝါဒသည် တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒ၏ “လားလားမျှမသက်ဆိုင်သော ဆန့်ကျင်ဘက်” မဟုတ်ဘဲ တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒ၏ ပုံဖျက်ထားသော ပုံစံတစ်မျိုး သို့မဟုတ် “သီးခြားပုံစံတစ်မျိုး” ဖြစ်နိုင်သည်ကို နားလည်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ ဤအချက်မှာ ဖက်ဆစ်ဝါဒကို အာဏာရှင်ဝါဒ၊ စုပေါင်းဝါဒ သို့မဟုတ် တပြေးညီဝါဒသက်သက်အဖြစ်သာ အနက်ဖွင့်ဆိုနေသည့် ဘူးမားတို့၏ အဓိပ္ပာယ်မရှိသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များထက် ကျော်လွန်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ထို့ပြင် ကျွန်ုပ်တို့အနေဖြင့် မည်သည့်နယ်ပယ်ကိုမျှ အလျှော့မပေးလိုသည့် ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ရပ်တည်ချက်မျိုးကို စွန့်ခွာရန်လည်း လိုအပ်ပါသည်။


အထူးသဖြင့် အမျိုးသားရေးဝါဒတွင် “နှစ်ဖက်” ရှိသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ နားလည်ရမည်၊ တစ်ဖက်မှာ မိမိ၏ လူမျိုးစုအပေါ် အပေါ်ယံ စည်းလုံးမှုကို တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်သော်လည်း၊ အခြားတစ်ဖက်မှာ နိုင်ငံခြားသားများအပေါ် စာနာမှုနှင့် တူညီသော ခံစားချက်ကို ရိုက်ချိုးပစ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုနှစ်ခုအနက် “နောက်တစ်ချက်” မှာ ပိုမိုဆိုးဝါးသော အမှားဖြစ်ပြီး ပိုမိုသေစေနိုင်သော အဆိပ်လည်း ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားရေးဝါဒ၊ ဇာတိဝါဒ စသည်တို့၏ အမှားမှာ အဓိကအားဖြင့် မိမိ၏ ဂရုစိုက်မှုနယ်ပယ်ကို “ကျဉ်းမြောင်းစေခြင်း” ပင် ဖြစ်သည်။ ဖက်ဆစ်များက အမေရိကန်လူမျိုး သို့မဟုတ် လူဖြူတစ်ဦး၏ အသက်သည် ကိုရီးယားလူမျိုးတစ်ဦးထက် သင့်အတွက် ပိုတန်ဖိုးရှိသင့်သည်ဟု အော်ဟစ်နေကြသည့်အခါ၊ ၎င်းတို့သည် ပျမ်းမျှအမေရိကန်လူမျိုးတစ်ဦးအပေါ် သင်၏ဂရုစိုက်မှုကို “မြှင့်တင်ရန်” တောင်းဆိုနေခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုရီးယားလူမျိုးတိုင်းအပေါ် သင်၏ဂရုစိုက်မှုကို “လျှော့ချရန်” တောင်းဆိုနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုလုပ်ရပ်ကို လူစိမ်းများထက် မိမိ၏ ဆွေမျိုးသားချင်းများကို ပိုမိုတန်ဖိုးထားခြင်းမှာ သဘာဝတရားဖြစ်သည်ဟု အကြောင်းပြသည့်အခါ၊ သင်သည် အခြားအမေရိကန်လူမျိုးများနှင့် အမှန်တကယ် “ဆွေမျိုး” တော်မတော်ကို ငြင်းခုံနေရန် မလိုအပ်ပေ။ အကြောင်းမှာ ဖက်ဆစ်သည် ထိုဂရုစိုက်မှုနယ်ပယ်ကိုပါ ထပ်မံလျှော့ချရန် ကြိုးပမ်းလာဦးမည် ဖြစ်သောကြောင့်ပင်! ယနေ့ခေတ် ဖက်ဆစ်လှုပ်ရှားမှုများသည် အလွန်သေးငယ်သော အတိုင်းအတာနှင့် ဒေသန္တရအစွန်းရောက်ဝါဒကို လက်ခံကျင့်သုံးလာကြသည်။ ယနေ့ခေတ် ဖက်ဆစ်တစ်ဦးအား အမေရိကန် ပြည်နယ်များ သို့မဟုတ် ခရိုင်များအကြား နယ်စပ်ထိန်းချုပ်မှုများ ရှိသင့်သလားဟု မေးကြည့်လျှင် သူက ပြုံးလျက် “ရှိသင့်သည်” ဟု ဖြေလိမ့်မည်။ နီယို-တုံ့ပြန်မှုသမားများမှသည် အမျိုးသားရေး-မင်းမဲ့ဝါဒီများနှင့် အခြားသော လှုပ်ရှားမှုများစွာအထိ၊ ဖက်ဆစ်လှုပ်ရှားမှု၏ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်မှာ သင်ဂရုစိုက်ခွင့်ရှိသည့် လူအရေအတွက်ကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် ဖြိုချရန်ပင် ဖြစ်သည်။ ဖက်ဆစ်ဝါဒကို ကြီးမားသော တပြေးညီ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖန်တီးလိုသည့် အင်အားစုအဖြစ် ပုံဖော်ခြင်းမှာ၊ ဖက်ဆစ်လှုပ်ရှားမှုများသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချိတ်ဆက်မှု၏ (ယူဆချက်အရ) တပြေးညီဖြစ်စေသော သက်ရောက်မှုများမှနေ၍ သီးခြားခွဲထွက်နေသော ကျွန်းငယ်လေးများကို ကာကွယ်ပေးသူများအဖြစ် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် အမြဲတမ်း ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်ကို သတိမမူမိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ တတိယရိုက်စ် (Third Reich) သည်ပင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ “ယဉ်ကျေးမှု” ၏ ပျက်စီးမှုဘေးမှ ဒေသန္တရ “ဓလေ့ထုံးတမ်း” ကို ကာကွယ်ပေးသူအဖြစ် အတိအလင်း ရပ်တည်ခဲ့သည်။


ဖက်ဆစ်စီမံကိန်း၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းမှာ အခြားသူများနှင့် သင်၏ ဆက်စပ်မှုကို ကျဉ်းမြောင်းစေရန်၊ မတူညီသော အခြေအနေများနှင့် မတူညီသော ဘဝများတွင် ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဘုံဖန်တီးမှုစွမ်းအားကို ဖျောက်ပစ်ရန်နှင့် နောက်ဆုံးတွင် ထိုဆက်စပ်မှုကို သင့်ကိုယ်ကိုယ်၌ပင် ဖျောက်ဖျက်ပစ်ရန် ဖြစ်သည်။


“ဖန်တီးမှုရှိသော ဘာမျှမဟုတ်ခြင်း” ဆိုသည်မှာ အယူအဆတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဘာသာစကားဖြင့် ဖော်ပြ၍မရသော ပုံသဏ္ဌာန်ဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက် သို့မဟုတ် ထူးခြားချက် တစ်ခု ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် ဝစ်ဂင်စတိုင်း (Wittgenstein) ယူဆသကဲ့သို့ အရေးကြီးသောအရာအားလုံး တည်ရှိနေသည့် “မမြင်နိုင်သော မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း” တစ်ခုလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ကျွန်ုပ်မှာမူ အသက်ကြီးလာပြီး စိတ်တိုတတ်သော အယူဝါဒသမားတစ်ဦး ဖြစ်လာသည့်အခါ၊ မည်သည့် အယူအဆမဟုတ်သော အရာများကိုမျှ စာနာစိတ်မရှိတော့ပေ။ ကျွန်ုပ်အမြင်တွင် ထိုအရာများသည် အရာရာကို ဖုံးကွယ်ရန်အသုံးပြုသည့် လှည့်ကွက်သက်သက် သို့မဟုတ် ဒဿနိကဗေဒ၏ နောက်ဖေးလမ်းကြားများတွင် လူလိမ်များ အသုံးပြုသည့် ကစားကွက်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုကဲ့သို့သော အယူအဆမဟုတ်သည့်အရာများကို လက်ခံသူများပင်လျှင် ထိုအရာများသည် အယူအဆသစ်များဖြင့် ချက်ချင်းအစားထိုးခံရတတ်သည်ကို ဝန်ခံရပါလိမ့်မည်။ ထိုလဟာပြင်ထဲသို့ ဘာက ဝင်ရောက်လာသနည်း။ ဒေးကာ့ (Descartes) ဆန်သော သီးခြားတည်ရှိမှုနှင့် အမှန်တရား၏ အတွေ့အကြုံလော။ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော သက်ရှိစွမ်းအားဝါဒလော။ အခြေခံဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ဗီဇသက်သက်လော။ သို့မဟုတ် သိစိတ်၏ မိမိကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည်သုံးသပ်မှုလော။ လူအများစုက “ဖန်တီးမှုရှိသော ဘာမျှမဟုတ်ခြင်း” ထဲသို့ ထည့်သွင်းထားကြသည့် အရာများမှာ အလွန်ပင် ကျယ်ပြန့်ပြီး ကွဲပြားလှပါသည်။


အချို့သော အနက်ဖွင့်ဆိုချက်များသည် စာနာမှုဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှုကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်၊ ဤသဘောအရ အပေါ်ယံ အယူအဆပိုင်းဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများနှင့် သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်များကို ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်းက မိမိကိုယ်ကိုယ် “အရာဝတ္ထုတစ်ခု” သို့မဟုတ် “အစုအဝေးတစ်ခု” အဖြစ် သတ်မှတ်မည့်အစား၊ “ဖန်တီးမှုရှိသော ဘာမျှမဟုတ်ခြင်း” ၏ အရင်းအမြစ်အားလုံးနှင့် ထပ်တူကျစေသည့် လူသားဝါဒီဆန်သော လှုပ်ရှားမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤသည်မှာ မင်းမဲ့ဝါဒ၏ အဓိကအခြေခံမူကို ပြန်လည်ဖော်ပြနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်- “သင်၏ လွတ်လပ်မှုသည် ကျွန်ုပ်၏ လွတ်လပ်မှုဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ အရေးကြီးသောအရာမှာ လွတ်လပ်မှုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ဖော်ပြနေသည့် အခြေအနေများ မဟုတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။” ကျွန်ုပ်တို့သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ လူမှုရေး သို့မဟုတ် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမှတ်အသားများ မဟုတ်ကြသလို၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဦးနှောက်ထဲရှိ ကပ်ပါးအယူအဆများလည်း မဟုတ်ကြပေ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ၎င်းတို့အောက်ရှိ “လှုပ်ရှားမှု” သာ ဖြစ်ကြပြီး၊ ထိုလှုပ်ရှားမှုသည် ကျွန်ုပ်၏ဦးနှောက်နှင့် သင့်ဦးနှောက်ထဲတွင် တူညီသော လှုပ်ရှားမှုပင် ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ “ဖန်တီးမှုရှိသော ဘာမျှမဟုတ်ခြင်း” ထဲသို့ ထည့်သွင်းထားသည့် မတူညီသော အယူအဆအချို့၏ ဘုံနိဂုံးချုပ်ချက် ဖြစ်သည်။


သို့သော် အခြားသော ချဉ်းကပ်မှုများတွင်မူ ထိုသို့ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်းသည် ဘုံလွတ်လပ်မှုဆီသို့ မရောက်ဘဲ ပိုမိုသီးခြားဖြစ်ပြီး အထီးကျန်လှသော စိတ်၏ “နောက်ဆုံးလှုပ်ရှားမှု” ဆီသို့သာ ရောက်ရှိသွားသည်။ ဤသည်မှာ ရော့ကာက “အတွေးအခေါ်သက်သက်” ကို ဆန့်ကျင်ရန်အတွက် သဘာဝဗီဇကို လက်ခံကျင့်သုံးရာတွင် ရောက်ရှိသွားသည့် နေရာဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် ဖက်ဆစ်များသည်လည်း စတာနာကို ဤနည်းအတိုင်းပင် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့လက်ထဲတွင် စတာနာသည် ဘုံတူညီချက်များကို ဖယ်ရှားရန်နှင့် ငြင်းပယ်ရန် လက်နက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ အခြားနိုင်ငံရှိ ဗုံးကြဲခံနေရသော သူစိမ်းတစ်ဦးကို သင်ဘာကြောင့် ဂရုစိုက်ရမည်နည်း။ အကယ်၍ ၎င်းတို့သည် သင်အသုံးပြုရန် “ပိုင်ဆိုင်မှု” မျှသာဖြစ်လျှင်၊ ၎င်းတို့သည် အကောင်းဆုံးအားဖြင့် သင်လက်လှမ်းမမီသော အရာဖြစ်ပြီး အဆိုးဆုံးအားဖြင့် သင့်ခြံအစွန်းရှိ ပေါင်းပင်များကြားတွင် စွန့်ပစ်ထားသော ကိရိယာတစ်ခုနှင့်သာ တူပေလိမ့်မည်။ အမှန်စင်စစ် ၎င်းတို့၏ အခြေအနေကို သင့်အား ဂရုစိုက်စေမည့်အရာမှာ ပြင်ပမှလာသော “လူသားဝါဒီ ဦးနှောက်ဆေးခြင်း” သာ ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းတို့က ယူဆကြသည်။ အဝေးမှ လူသားများ၊ ဒရုန်းများ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုအောက်တွင် ဒုက္ခရောက်နေသူများကို ဂရုစိုက်ခြင်းမှာ စိတ္တဇ “လူသား” ဟူသော ဘုရားသခင်၏ ကျော့ကွင်းထဲသို့ ကျရောက်သွားခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။


လွန်ခဲ့သောအချိန်၊ ဖက်ဆစ်ဝါဒကို လစ်ဘရယ်များ မရှာဖွေတွေ့ရှိမီ (၂၀၁၇ မတိုင်မီ) က၊ ကျွန်ုပ်သည် C4SS ကို လှောင်ပြောင်နေသည့် လက်ယာ-လစ်ဘာတေးရီးယန်း ဘလော့ဂ်အသစ်လေးတစ်ခုကို ကြုံတွေ့ခဲ့ဖူးသည်။ ၎င်းတို့၏ ဝေဖန်မှုမှာ အပြန်အလှန်ဝါဒီများသည် နိုင်ငံခြားသားများကို ဂရုစိုက်နေသည့် အရှက်ရဖွယ် လူသားဝါဒီအလုပ်များကို လုပ်နေဆဲဖြစ်၍ စတာနာကို ဖတ်ဖူးပုံမရဟု ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ထိုစဉ်က လက်ယာ-လစ်ဘာတေးရီးယန်းများအကြား ခေတ်စားနေသော .biz ဒိုမိန်းကို အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့ရသောအခါ ကျွန်ုပ် ရယ်မောမိခဲ့သည်။ “therightstuff.biz” ဟု အမည်ရသော ထိုဆိုဒ်မှာ ဘယ်တော့မှ ပရိသတ်ရလာမည်မဟုတ်ဟု ကျွန်ုပ် ထင်ခဲ့မိသည်\dots{} သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းတို့သည် ထိုဆိုဒ်ပေါ်တွင် “The Daily Shoah” ဟု အမည်ရသော ပေါ့ဒ်ကတ်စ် (podcast) တစ်ခုကို စတင်ခဲ့ကြသည်။


၎င်းတို့၏ စတာနာကို အသုံးပြုပုံမှာ အခွင့်အရေးဝါဒဆန်သည်မှာ ထင်ရှားပါသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် စတာနာကို ကက်သလစ်ဝါဒနှင့် ပေါင်းစပ်ရန်အတွက် စတာနာ၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများကို ဖယ်ရှားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အလွန်ရေပန်းစားလာမည့် နာဇီပေါ့ဒ်ကတ်စ်တစ်ခုက ထိုစဉ်က လူသိမများသေးသော စတာနာကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ကိုးကားရခြင်းမှာ အမှတ်ရရန်အတွက်မဟုတ်ဘဲ သူ့ထံမှ တန်ဖိုးတစ်ခုခုကို စစ်မှန်စွာ တွေ့ရှိခဲ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ အသိအမှတ်ပြုရပါမည်။ ထိုတန်ဖိုးမှာ အခြားသူများအပေါ် စာနာမှုကို ဖယ်ရှားပစ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ မိုက်ခ် ပီနိုဗစ်ချ် (Mike Peinovich) နှင့် အဲလက်စ် မက်နာ့ဘ် (Alex McNabb) တို့သည် အခွင့်ထူးမခံရသူများ၏ ဒုက္ခကို လျစ်လျူရှုရန် အကြောင်းပြချက်များနှင့် မိမိကိုယ်ကိုယ် အထက်တန်းလွှာအဖြစ် မြင်နိုင်သည့် ဇာတ်လမ်းများကို ပေးစွမ်းနိုင်သောကြောင့် လက်ယာ-လစ်ဘာတေးရီးယန်းဝါဒသို့ ဆွဲဆောင်ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် လစ်ဘာတေးရီးယန်းဝါဒ၏ တင်းကျပ်သော ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ဖိနှိပ်ခံရသူများအပေါ် ရံဖန်ရံခါ ဂရုစိုက်မှုများအပြင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စျေးကွက်ဝါဒတို့ကို မနှစ်မြို့ကြပေ။ စတာနာထံတွင် ၎င်းတို့သည် ထိုအနှောင်အဖွဲ့များမှ လွတ်မြောက်ရန်နှင့် မိမိတို့ အမှန်တကယ် ခံစားနေရသော ရက်စက်မှုကို လက်ခံကျင့်သုံးရန် နည်းလမ်းကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ စတာနာသည် လူအများစုကို “သိုးအုပ်” ကဲ့သို့ ရှုမြင်ကာ စိတ်ပျက်ခဲ့သည့် နစ်ရှေးကဲ့သို့သော မွေးရာပါ အထက်တန်းလွှာဝါဒီမျိုး မဟုတ်သော်လည်း၊ သူ၏ စာသားများမှာ ဖတ်ရှုသူအား တစ္ဆေသရဲများမှ လွတ်မြောက်သွားသည့် ထူးချွန်သော ဝိညာဉ်အနည်းငယ်၏ အသိုင်းအဝိုင်းထဲသို့ ဖိတ်ခေါ်နေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ အခြားသူများကို ဂရုစိုက်ခြင်းဟူသော “ပုံသေအတွေးအခေါ်” ကို စွန့်လွှတ်ခြင်းသည် ဖက်ဆစ်တို့၏ အမြင်နှင့် ထပ်တူကျနေသည်၊ သို့သော် ထိုသူများသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးနှင့် လူမျိုးရေးဆိုင်ရာ အတုအယောင် သိပ္ပံနည်းကျ အယူအဆများက ၎င်းတို့ကို ပိုမိုစိတ်ကြွစေကြောင်း တွေ့ရှိသွားခဲ့ကြသည်။


နီယို-နာဇီများ စတာနာကို အသုံးပြုပုံမှာ အချက်အလက်များစွာကို ဖျောက်ဖျက်ရန် လိုအပ်သလို၊ “ကျွန်ုပ်သည် လူသားများကိုလည်း ချစ်သည်—တစ်ဦးချင်းစီကိုသာမက လူတိုင်းကို ချစ်သည်” ဟူသော သူ၏ အရေးကြီးသော စာသားကိုလည်း လျစ်လျူရှုရန် လိုအပ်ပါသည်။ သို့သော် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရလျှင် စတာနာသည် ဝေဖန်ရှုံ့ချမှုများကိုသာ အသားပေးရေးသားခဲ့ပြီး အပြုသဘောဆောင်သော အငြင်းအခုံများကို အနည်းငယ်သာ ရေးသားခဲ့သည်။ သူသည် ပုံသေအတွေးအခေါ်များကို ဖြိုခွဲရန် အလေးပေးခဲ့သော်လည်း၊ လူမိုက်တစ်ဦး မဖြစ်စေရန်အတွက် အားနည်းသော အကြောင်းပြချက်များကိုသာ ပေးခဲ့သည်။ သူသည် “ကျွန်ုပ် အုပ်ချုပ်မခံရစေရ” ဟူသော အချက်တွင် ခိုင်မာသော်လည်း၊ မင်းမဲ့ဝါဒ၏ အခြားတစ်ဝက်ဖြစ်သော “ကျွန်ုပ် အုပ်ချုပ်သူ မဖြစ်စေရ” ဟူသောအချက်အတွက်မူ အနည်းငယ်သာ ပြောဆိုခဲ့သည်။ ငါတို့ ဘာကြောင့် ချစ်ရမလဲ? စတာနာသည် အပြုသဘောဆောင်သော ကျင့်ဝတ်များကို ရှောင်လွှဲခဲ့ပြီး “ငါချစ်တာက ငါ့ကို ပျော်ရွှင်စေလို့ပဲ၊ ငါချစ်တာက ငါ့အတွက် သဘာဝကျလို့ပဲ” ဟူသော မေးခွန်းကိုသာ ရှောင်လွှဲဖြေဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် အကယ်၍ သင့်အတွက် ချစ်ခြင်းက သဘာဝမကျခဲ့လျှင်ကော? အကယ်၍ သင်သည် မွေးရာပါ စာနာမှုနှင့် စည်းလုံးမှုစိတ်ဓာတ် ကင်းမဲ့နေပြီး တိရစ္ဆာန်များကို နှိပ်စက်ရခြင်းမှာ ပျော်ရွှင်မှုရနေလျှင်ကော? ထို့ပြင် “ဖန်တီးမှုရှိသော ဘာမျှမဟုတ်ခြင်း” အတွက် တစ်စုံတစ်ခုမှာ မည်သို့ “သဘာဝကျ” နိုင်မည်နည်း။ “သဘာဝကျခြင်း” ဟူသော အငြင်းအခုံများသည် “ဖန်တီးမှုရှိသော ဘာမျှမဟုတ်ခြင်း” အတွက် ဘာကြောင့် အရေးကြီးရသနည်း။ အတ္တဆိုသည်မှာ အတွေးအခေါ်များမှ သဘာဝဗီဇသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခြင်း ဖြစ်သည်ဟူသော ရော့ကာ၏ အမြင်က မှန်နေသလား?


တန်ဖိုးတစ်ခုကို ရွေးချယ်ရာတွင် အကြောင်းရင်းနှင့် ဆင်ခြင်တုံတရား ယန္တရားများက အမြဲတမ်း ပါဝင်နေပါသည်။ လူတိုင်းတွင် ကိုယ်ကျင့်တရား ရှိကြပြီး ရွေးချယ်မှုတိုင်းတွင် ကျင့်ဝတ်များမှာ ကိန်းအောင်းနေပါသည်။ “ဖန်တီးမှုရှိသော ဘာမျှမဟုတ်ခြင်း” ၏ လဟာပြင်ထဲသို့ မည်သည့်အယူအဆကိုမျှ မထည့်သွင်းလိုသူများသည် ထိုရှုပ်ထွေးမှုများ၏အထက်တွင် လွတ်လပ်စွာ ပျံဝဲနေနိုင်ကြသည်၊ အသိတရား ကင်းမဲ့ခြင်းသည်လည်း လွတ်လပ်မှုတစ်မျိုးဟု ခံစားရစေနိုင်ပါသည်။ ရွေးချယ်မှုတစ်ခုက သင့်ကို အခြားတစ်ခုထက် ပိုမိုဆွဲဆောင်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကို သင်မသိခဲ့လျှင်၊ သင့်ဘဝတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ခံစားချက်များကို လွတ်လပ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် အာဏာမက်မောမှုနှင့် ရက်စက်လိုစိတ် ရှိနေသည့် “စတာနာဝါဒီ” ကို ကန့်ကွက်ရန် ဘာမျှမကျန်တော့ပေ။ ထို့ပြင် လူစိမ်းများကို ဂရုစိုက်ခြင်းမှာ “သဘာဝမကျ” ဟု ဖက်ဆစ်တို့က ငြင်းခုံသည့်အခါ ပို၍ပင် ကန့်ကွက်ရန် ခက်ခဲသွားသည်၊ အကြောင်းမှာ ထိုသူစိမ်းများသည် လက်ငင်းတုံ့ပြန်မှုများနှင့် ကင်းဝေးနေပြီး လူမှုရေးအရ ဆက်နွှယ်မှုမရှိပါက၊ ၎င်းတို့၏ ဒုက္ခကို ခံစားရရန်မှာ အယူအဆပိုင်းဆိုင်ရာ လက်ခံကျင့်သုံးမှုများ လိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။


ကျွန်ုပ်အနေဖြင့် အဖြေများ မပေးနိုင်ဟု မဆိုလိုပါ၊ အချို့သော “စတာနာဝါဒီ” များသည်လည်း မတူညီသော အဖြေများကို ပေးခဲ့ကြသည်။ ကျွန်ုပ်၏ ဆိုလိုရင်းမှာ ဤအချက်များသည် သေးငယ်သော ကိစ္စများ မဟုတ်ကြဘဲ၊ ဖက်ဆစ်များ သို့မဟုတ် တုံ့ပြန်မှုသမားများသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အမြင်များဖြင့် စတာနာကို ဖတ်ရှုနေကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် စတာနာ၏ မူလလမ်းကြောင်းမှ သွေဖည်သွားနိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့သည် စတာနာကို စစ်မှန်စွာ ဖတ်ရှုနေကြပြီး သူ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ခံနေကြရသူများ ဖြစ်သည်။ ရော့ကာနှင့် အာပီနာတီတို့ကဲ့သို့ အဆိုးဝါးဆုံးသော လမ်းမှားသို့ ရောက်သွားသည့်တိုင်အောင် စတာနာသည် ၎င်းတို့အတွက် အဓိကကျနေဆဲ ဖြစ်သည်။


ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် ဆစ်ဒနီ ပါကါ (Sidney Parker) သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင်၊ အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကားပြောကမ္ဘာတွင် အထင်ရှားဆုံးသော တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒီများနှင့် စတာနာဝါဒီ အတ္တဗဟိုပြုဝါဒီများအနက် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် Minus One နှင့် EGO မဂ္ဂဇင်းများ၏ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ The Ego and Its Own စာအုပ်၏ လူကြိုက်များသော ပုံနှိပ်မူတွင် အမှာစာ ရေးသားခဲ့သူဖြစ်ကာ ဗြိတိသျှ မင်းမဲ့ဝါဒီ အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် အမြဲတစေ အနှောင့်အယှက်ပေးသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ပါကါသည် မင်းမဲ့ဝါဒကို နောက်ဆုံး၌ စွန့်လွှတ်လိုက်ပြီး ဤသို့ ရေးသားခဲ့သည် –


“မင်းမဲ့ဝါဒဆိုသည်မှာ လူသားအချင်းချင်း လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်မှုနှင့် ခေါင်းပုံဖြတ်မှုအားလုံးကို အဆုံးသတ်ရန် ရည်ရွယ်သည့် လူမှုရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ ယုံကြည်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းကို သက်ဝင်ယုံကြည်သူများသည် လောကီနိဗ္ဗာန်ဘုံဟူသော ဂျူး-ခရစ်ယာန် ဒဏ္ဍာရီကို ဖန်တီးရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။ မင်းမဲ့ဝါဒ၏ အဓိက အခြေခံမူမှာ ‘လူသားချင်း လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ခြင်းသည် မှားယွင်းသည်’ ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လူသားအားလုံး သို့မဟုတ် အားလုံးနီးပါးသည် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ရာတွင် တူညီစွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်း ရှိကြသည်၊ သို့မဟုတ် ရှိနိုင်ကြသည်ဟူသော ယုံကြည်ချက်အပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။


ကျွန်ုပ်သည် ထိုအဆိုပြုချက်များကို နောက်ထပ် လက်မခံတော့ပါ။


အသိတရားရှိသော အတ္တဝါဒီတစ်ဦးအနေဖြင့်၊ ကျွန်ုပ်အတွက် အကျိုးရှိပြီး ကျွန်ုပ်၏ အရည်အချင်းအတွင်း၌ ရှိနေပါက အခြားသူများကို အဘယ်ကြောင့် လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်မှု မပြုသင့်သနည်းဟူသော အကြောင်းရင်းကို ကျွန်ုပ် မတွေ့မိတော့ပေ။ ထို့အတူ အခြားသော လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်သူများသည် ကျွန်ုပ်အတွက် အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေမည်ဆိုပါက ၎င်းတို့ကို ထောက်ခံရန်လည်း ကျွန်ုပ် အသင့်ရှိနေပါသည်။ ‘အကယ်၍ နိုင်ငံတော်၏ အခြေအနေသည် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဒဿနိကပညာရှင်တစ်ဦးအပေါ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် သက်ရောက်မှု မရှိဘူးဆိုလျှင်၊ နိုင်ငံတော်၏ အရေးကိစ္စမှာ သူ၏ “အမြင့်မြတ်ဆုံးသော တာဝန်” ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကာ သူသည် ထိုအရေးထဲ၌ အလုပ်ရှုပ်နေရမည်လော? နိုင်ငံတော်သည် သူ၏ ဆန္ဒအတိုင်း ဆောင်ရွက်ပေးနေသမျှ ကာလပတ်လုံး၊ သူသည် သူ၏ လေ့လာမှုများမှ မျက်နှာလွှဲပြီး အဘယ်ကြောင့် ကြည့်နေရန် လိုအပ်သနည်း?’ (စတာနာ)။ အမှန်တကယ်ပင်၊ ရံဖန်ရံခါတွင် ကျွန်ုပ်သည် ‘မင်းမဲ့ဝါဒီ’ ဆန်သော ပုံစံဖြင့် ပြုမူကောင်း ပြုမူပေလိမ့်မည်၊ သို့သော် ထိုနည်းတူစွာပင် ကျွန်ုပ်သည် ‘အာဏာရှင်ဆန်သော’ (archist) ပုံစံဖြင့်လည်း ပြုမူပေလိမ့်မည်။ မင်းမဲ့ဝါဒအပေါ် ယုံကြည်မှုသည် ကျွန်ုပ်အား အယူအဆဆိုင်ရာ အမိန့်အာဏာများဟူသော ပိုက်ကွန်အတွင်း ပိတ်လှောင်ထားခဲ့သည်။ အတ္တဝါဒမှာမူ ကျွန်ုပ်အား အင်အားရှိသမျှသော နည်းလမ်းမှန်သမျှကို လမ်းဖွင့်ပေးထားသည်။”


ပါကါသည် လူမျိုးရေးအဆင့်အတန်းခွဲခြားမှုကို ထောက်ခံခဲ့ပြီး၊ ဖက်ဆစ်များက စတာနာနှင့်အတူ အမြဲတစေ ထောက်ခံလေ့ရှိသော အဓိပ္ပာယ်မဲ့ “မင်းမဲ့ဝါဒီ” စာရေးဆရာ ရက်ဂ်နာ ရက်ဒ်ဘတ် (Ragnar Redbeard) ကိုလည်း အားတက်သရော လက်ခံယုံကြည်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ရက်ဒ်ဘတ်၏ Might Is Right စာအုပ်မှာ ဆွပ်စတိကာ (swastika) အမှတ်အသားများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းကာ အကြိမ်ကြိမ် ပြန်လည်ရိုက်နှိပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဤကဲ့သို့သော လမ်းကြောင်းပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးသော သာဓကများစွာ ရှိနေသော်လည်း၊ ၎င်းတို့ကို တစ်ခုချင်း စာရင်းပြုစုရန်မှာ ဤစာအုပ်ဝေဖန်ချက်၏ နယ်ပယ်ထက် ကျော်လွန်နေပါသည်။ ဤသို့ဆိုခြင်းမှာ အတ္တဝါဒီ မင်းမဲ့ဝါဒီတိုင်း သို့မဟုတ် အများစုမှာ ဖက်ဆစ်များ သို့မဟုတ် လူယုတ်မာများ ဖြစ်သွားကြသည်ဟု အခိုင်အမာ ဆိုလိုခြင်း မဟုတ်ပါ။ သို့သော် ပါကါကဲ့သို့ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ မင်းမဲ့ဝါဒီတစ်ဦးနှင့် လေးစားခံရသော အတ္တဝါဒီတစ်ဦး ဖြစ်နေခြင်းကပင် ယနေ့ခေတ်တွင် ထိုကဲ့သို့သော လမ်းလွဲမှုများအတွက် ကာကွယ်ဆေး မဖြစ်နိုင်ခဲ့ပါက၊ ကျွန်ုပ်တို့အနေဖြင့် ရော့ကာနှင့် အာပီနာတီတို့၏ ဖြစ်ရပ်များကို ထူးဆန်းသော သမိုင်းဝင် ဖြစ်ရပ်ဆန်းများအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဖက်ဆစ်များနှင့် တုံ့ပြန်မှုသမားများ၏ စတာနာအပေါ် ဆက်လက်ထောက်ခံနေမှုကို အသိပညာမဲ့သော အခွင့်အရေးယူမှုသက်သက်အဖြစ်လည်းကောင်း ပယ်ချ၍မရနိုင်တော့ပါ။


ကျွန်ုပ်သည် လူငယ်ဘဝက စတာနာထံမှ တန်ဖိုးအချို့ကို ရရှိခဲ့ဖူးသော်လည်း၊ သူ့ကို အလံတစ်ခုသဖွယ် အားကိုးတကြီး ဖက်တွယ်ထားပြီး မိမိကိုယ်ကိုယ် သူနှင့် “ထပ်တူပြု” နေကြသူများကိုမူ မည်သည့်အခါမျှ နားမလည်နိုင်ခဲ့ပါ။ ကျွန်ုပ် ထင်မြင်သည်မှာ – အကယ်၍ သင်သည် ကဲ့ရဲ့ရှုံ့ချတတ်သော စုပေါင်းဝါဒီများ ရှေ့တွင် ရပ်တည်ရန် အားနည်းနေပါက၊ မိမိရှေ့တွင် ဒိုင်းတစ်ခုသဖွယ် ပစ်ပေါက်နိုင်မည့် တစ်စုံတစ်ခုရှိနေခြင်းက အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ မိမိ၏ အသံကို ထောက်ကန်ပေးရန်နှင့် မိမိအပေါ်သို့ ကျရောက်လာမည့် ဝေဖန်မှုများကို လွှဲဖယ်ပေးရန် ပြင်ပအာဏာစက် တစ်ခုခုကို အသုံးချခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် သွေဖည်သူများ၏ အုပ်စုတစ်ခုကို စုစည်းရန် ဘုံရုပ်တုတစ်ခု ရှိနေခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပြင်ပအုပ်စုက ထိုအမှတ်အသားကို လာရောက်ထိပါးပါက၊ အတွင်းအုပ်စုဝင်များသည် ကိုယ်ကျင့်တရားသမား ကွန်မြူနစ် ဗျူရိုကရက်များ၏ ဝိုင်းဝန်းတိုက်ခိုက်ခြင်းကို မခံရစေရန် ဝိုင်းဖွဲ့ကာကွယ်ကြရမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အမှန်တကယ် ပြင်းပြသော တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒရှိသူတစ်ဦးသည် မိမိ၏ တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒကို လူတိုင်းအား သတိပေးနေရန် သို့မဟုတ် အုပ်စုအသစ်တစ်ခုကို ချက်ချင်းဖွဲ့စည်းပြီး ဖက်တွယ်နေရန် လိုအပ်မည်မဟုတ်ကြောင်း လူတိုင်း နားလည်ကြလိမ့်မည် မဟုတ်ပါလား?


“စတာနာသည် စုပေါင်းဝါဒကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး အမျိုးသားရေးဝါဒသည် စုပေါင်းဝါဒဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့မှာ ဆန့်ကျင်ဘက်များဖြစ်သည်၊ ဖက်ဆစ် စတာနာဝါဒီများဆိုသည်မှာ ဘာမှသင်ယူစရာမရှိသည့် လုံးဝဥဿုံ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ရပ်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်” ဟူသော အပေါ်ယံ ပယ်ချချက်များကို တွေ့ရသည့်အခါ ကျွန်ုပ်အနေဖြင့် အားမလိုအားမရ ဖြစ်ရသလို စိတ်ပျက်မိပါသည်။ အမှန်စင်စစ် စတာနာသည် နာဇီများကို ရယ်မောပေလိမ့်မည်။ သူ၏ စာသားအချို့မှာလည်း နာဇီတို့၏ ရပ်တည်ချက်အချို့နှင့် ဆန့်ကျင်နေသည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့ကြားတွင် အယူဝါဒဆိုင်ရာ “လုံးဝဥဿုံ ဆန့်ကျင်ဘက်” ဖြစ်နေသည်ဟူသော အယူအဆမှာ မဟုတ်မှန်ပါ။ စတာနာ၏ စာသားအချို့ကို အလေးပေးပြီး အချို့ကို လျစ်လျူရှုခြင်း၊ သို့မဟုတ် အရာရာကို ပြန်လည်စီစဉ် တည်ဆောက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် မိမိအတွက် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော အငြင်းအခုံများအတွက် သူ့ကို စတင်ရာ ခြေကုပ်တစ်ခုအဖြစ် အသုံးချခြင်းကြောင့် မည်သူမျှ အလိုအလျောက် ပေါက်ကွဲမသွားနိုင်ပါ။


“Max Stirner” ဟူသော နဖူးကြီးအမည်ပြောင်ရခဲ့သည့် ယိုဟန် ကက်စပါ ရှမစ် (Johann Kaspar Schmidt) ဆိုသော လူသားအစစ်အမှန်သည် အခြားလူများနည်းတူ စာသားအချို့နှင့် ဖော်ပြ၍မရနိုင်လောက်အောင် အလွန်နက်ရှိုင်း ရှုပ်ထွေးသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုချင်းစီက အခြားအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအပေါ် မှီခိုနေသည့် တစ်သားတည်းကျပြီး ခိုင်မာသော ဒဿနဆိုင်ရာ စီမံကိန်းတစ်ခု ရှိခဲ့ကောင်း ရှိနိုင်သလို၊ ကျွန်ုပ်တို့ လက်ဝယ်ရှိသော အကန့်အသတ်ရှိသည့် စာသားများတွင် ဖော်ပြထားသည်ထက် ပိုမိုကွဲပြားသော ထိုးထွင်းသိမြင်မှုနှင့် အတွေးအခေါ်များလည်း ရှိခဲ့နိုင်ပါသည်၊ သို့သော် စာသားများ၏ သဘောသဘာဝမှာ ထိုသို့မဟုတ်ပေ။ စာသားများဆိုသည်မှာ ကောင်းသည်ဖြစ်စေ၊ ဆိုးသည်ဖြစ်စေ ဘေးချင်းယှဉ် ထားရှိထားသော အငြင်းအခုံများ၏ စုစည်းမှုတစ်ခုအဖြစ်သာ တည်ရှိနေကြခြင်း ဖြစ်သည်။


ဥပမာအားဖြင့်၊ ရော့ကာက အတ္တဝါဒီများ သမဂ္ဂဆီသို့ ဦးတည်မည့် လမ်းစအဖြစ် တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်သည့်စစ်ပွဲကို ထောက်ခံခြင်းမှာ စတာနာ၏ အယူအဆကို အဆင့်မြင့်တင်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ကျွန်ုပ် မဆိုလိုသလို၊ ယိုဟန် ကက်စပါ ရှမစ်ကလည်း ၎င်းကို အသိအမှတ်ပြုမည်မဟုတ်ပေ။ ရော့ကာနှင့် အာပီနာတီတို့မှာ သွေးဆာနေသော လူယုတ်မာများ ဖြစ်ကြပြီး၊ ရိုင်ဂျာမှာမူ ကပ်စားချေလိုသည့် အခွင့်အရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် စတာနာ၏ စာသားများထံမှ အပေါ်ယံမျှသာ ယူငင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သလို၊ မင်းမဲ့ဝါဒ သီအိုရီ (စတာနာကိုယ်တိုင် ဤအမည်နာမနှင့် လှုပ်ရှားမှုကို တစ်ခါမျှ လက်မခံခဲ့ကြောင်း သတိရပါ) အပေါ်တွင်လည်း စစ်မှန်သော မြတ်နိုးမှု ရှိခဲ့ပုံမရပါ။


သို့သော် ဝှစ်တေကာသည် အယူဝါဒဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို နားလည်ရန် လွဲချော်ခဲ့သော်လည်း၊ သူ၏ စာအုပ်သည် ယနေ့ခေတ်နှင့် စိတ်ပျက်ဖွယ်ကောင်းလောက်အောင် တူညီနေသည့် မင်းမဲ့ဝါဒီ အခင်းအကျင်းကို မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် စာအုပ်ပွဲတော်များတွင် သေနတ်ဖြင့် အချင်းချင်း ပစ်ခတ်ခြင်း မရှိကြသော်လည်း၊ အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသော အတ္တဝါဒီ အစွန်းရောက်အချို့၏ ယုတ်မာမှုများနှင့် အုပ်စုကြီးအချို့မှ ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ အာဏာအလွဲသုံးစားမှုများကို မြင်ဖူးသူတိုင်းအတွက် ဤအဖြစ်အပျက်များမှာ ရင်းနှီးနေပေလိမ့်မည်။


The Anarchist-Individualist Origins Of Italian Fascism စာအုပ်၏ အထိတ်လန့်ဆုံး အချက်မှာ – ၎င်းသည် ယနေ့ခေတ်တွင် ပွဲတစ်ခုခု၌ မိတ်ဆွေတစ်ဦးက တစ်စုံတစ်ယောက်၏ အစွန်းရောက် အပြုအမူများအကြောင်း အတင်းအဖျင်း ပြောပြနေသည်နှင့် တူနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အီတလီ မင်းမဲ့ဝါဒီ လှုပ်ရှားမှု အများစုမှာ ထင်ထင်ရှားရှား မရှိလှဘဲ၊ ရံဖန်ရံခါတွင် ကုလားထိုင်များ သို့မဟုတ် ခဲများဖြင့် ပစ်ပေါက်ကာ ဇာတ်ကောင်များကို ဆေးရုံရောက်အောင် လုပ်ဆောင်နေကြသော်လည်း၊ ထိုယုတ်မာမှုများမှာ မိမိတို့နှင့် အလွန်ရင်းနှီးနေသဖြင့် မျက်စိလွှဲရန် ခက်ခဲလှပါသည်။


အမှန်တရားမှာ – ကျွန်ုပ်တို့၏ သူရဲကောင်းဆန်မှုနှင့် နတ်သားတမျှ စံပြပုဂ္ဂိုလ်များ ရှိနေလင့်ကစား၊ မင်းမဲ့ဝါဒီ အသိုင်းအဝိုင်းတွင် စစ်သွေးကြွမှုကို ကိုးကွယ်ပြီး မိမိအလိုရှိရာကို လုပ်ဆောင်ခွင့်ရခြင်းကိုသာ “မင်းမဲ့ဝါဒ” ဟု ထင်မြင်နေသည့် အစွန်းရောက် လူမိုက်များ၏ ပြဿနာ အမြဲတမ်း ရှိနေခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ “အင်အားရှိသူက အမှန်” (might is right) ဟူသော သဘောထားမျိုးမှာ စစ်သွေးကြွမှု၏ အမည်နာမဖြင့် ရာဇဝတ်သား သို့မဟုတ် စစ်သည်တော် အထက်တန်းလွှာများကို အမြတ်တနိုး ကိုးကွယ်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေတတ်သည်။ တန်ဖိုးထားမှုများအတွက် ရပ်တည်ရမည့် သတ္တိအစား “လက်တွေ့လှုပ်ရှားမှု” (action) အတွက်သာ သတ္တိကို အစားထိုး အသုံးချလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုလူက သူ့အဖော်ကို နှိပ်စက်တာ ဘာအရေးလဲ၊ သူက သစ်ပင်ပေါ်တက်ပြီး ကန့်ကွက်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုမှာ တစ်ခါ ပါဖူးတာပဲ၊ ဒါကြောင့် သူ့ကို ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး ဆိုသည့် သဘောမျိုး ဖြစ်သည်။


ထိုကဲ့သို့သော လူများကို စုဆောင်းမိခြင်းမှာ မင်းမဲ့ဝါဒက မိမိကိုယ်ကိုယ် ပုံဖော်ပုံနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် မလွဲဧကန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော လူမိုက်များကို ကိုင်တွယ်ရန် ပျက်ကွက်ခြင်းနှင့် မင်းမဲ့ဝါဒ၏ အဓိကရေစီးကြောင်းကို ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အာဏာတည်ဆောက်ပုံများက လွှမ်းမိုးခွင့်ပေးလိုက်ခြင်းကြောင့် — အေးစက်စက်ဖြင့် ချုပ်ကိုင်လိုသော အဖွဲ့အစည်းသမားများနှင့် သွေးဆာနေသော အတ္တဝါဒီ လူယုတ်မာများအကြား မှားယွင်းသော နှစ်ဖက်ကွဲပြားမှုများ ဖြစ်လာပြီး တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် အပြန်အလှန် အားပေးနေသကဲ့သို့ ဖြစ်စေသည်။ အကယ်၍ သင်သည် “လူမှုရေးစစ်ပွဲ” ဟု အကြောင်းပြကာ မိုတယ်ရေကူးကန်များတွင် ဖန်ကွဲစများချပြီး ကလေးများကို ထိခိုက်အောင်လုပ်ခြင်းကို မထောက်ခံပါက၊ သင်သည် ငြိမ်းချမ်းရေးဝါဒီ လိမ်လည်သူများနှင့် အမှတ်သညာနိုင်ငံရေးသမားများ ဘက်တော်သားသာ ဖြစ်ရမည် ဟူသော အတွေးမျိုး ဖြစ်သည်။


ကျွန်ုပ်သည် ဘော်ဂီနှင့် ဖာဘရီတို့က ရိုင်ဂျာအပေါ် ဆေးပညာဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ဤဝေဖန်ချက်ကို စတင်ခဲ့ခြင်းမှာ၊ ၎င်းသည် ထိုသူနှစ်ဦးလုံးနှင့် ပတ်သက်သည့် မည်သည့်အရာတွင်မဆို အောက်ခြေမှတ်စုအဖြစ် ပါဝင်သင့်သည့် တုန်လှုပ်ဖွယ်ရာ ပျောက်ဆုံးနေသော အချက်တစ်ချက် ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သလို၊ ဤဝေဖန်ချက်ကို စတာနာ၊ အတ္တဝါဒ သို့မဟုတ် တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒအပေါ် အပြင်လူတစ်ဦး၏ ရိုင်းစိုင်းသော တိုက်ခိုက်မှုအဖြစ် ပြောဆိုကြမည်ကိုလည်း ကျွန်ုပ် ကောင်းစွာ သိရှိနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အခွင့်အရေးသမား ကွန်မြူနစ်များကလည်း ဤအချက်ကို Max Stirner သည် လျှို့ဝှက်စွာဖြင့် နောက်ထပ် ရာစုနှစ်တစ်ခုအထိ အသက်ရှင်နေခဲ့ပြီး၊ နှုတ်ခမ်းမွေးတပ်ကာ အဒေါ့ဖ် ဟစ်တလာ (Adolf Hitler) ဟု အမည်ပြောင်းလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု သက်သေပြရန် အားခဲနေကြပေလိမ့်မည်။


သို့သော် ရိုင်ဂျာ ဖက်ဆစ်ဘက်သို့ ကူးပြောင်းသွားခြင်းမှာ စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းသည်ဟု ကျွန်ုပ် ထင်မြင်မိပါသည်၊ အကြောင်းမှာ သူမသည် မင်းမဲ့ဝါဒီ လှုပ်ရှားမှုအတွင်းရှိ သူမ၏ အလွန်ဆိုးဝါးသော ပြိုင်ဘက်များကြောင့် တွန်းပို့ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ နားလည်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဘော်ဂီနှင့် ဖာဘရီတို့က သူမအပေါ် သြဇာလွှမ်းမိုးမှု ရရှိရန်အတွက် မည်မျှအထိ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်နှင့် ၎င်းတို့၏ ရဲဘော်ရဲဘက်အပေါ် မည်သို့ဘက်လိုက်ခဲ့ကြသည်ကို သိရှိပါက၊ ၎င်းတို့အား မုန်းတီးသွားမည်မှာ အမှန်ပင် ဖြစ်သည်။ သူမ ဖက်ဆစ်ဝါဒသို့ ကူးပြောင်းသွားသည့် အမှားအတွက် ၎င်းတို့တွင်လည်း တာဝန်ရှိသည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ဆိုနိုင်သော်လည်း၊ သူမ၏ ကိုယ်ပိုင်တာဝန်ယူမှုနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုမူ လျှော့ချ၍မရပါ။ အပြစ်ရှိမှုဆိုသည်မှာ ထပ်တူကျနိုင်သလို ပွားများသွားနိုင်သည့်အရာလည်း ဖြစ်ပါသည်။


အဆိုးဝါးဆုံးသော နှိပ်စက်မှု သို့မဟုတ် အပြုအမူမှားများကို “ဟိုဘက်က ပိုဆိုးတယ်!!” ဟူသော စကားဖြင့် ဖုံးကွယ်ထားလေ့ရှိကြသည်။ ဖက်ဆစ်ဝါဒ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာခြင်းမှာ ၎င်းကို အသိအမှတ်ပြုရန်နှင့် ဖယ်ရှားရန် ပျက်ကွက်ခြင်းကြောင့်သာမက၊ အခြားသော ပြဿနာများကို ကိုင်တွယ်ရန် ပျက်ကွက်ခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ အမှားများကို မကိုင်တွယ်ဘဲ လျစ်လျူရှုထားခြင်းကြောင့် မှားယွင်းသော နှစ်ဖက်ရွေးချယ်မှုများ ဖြစ်လာရသည်။ အစိမ်းရောင် တုံ့ပြန်မှုသမားများသည် ဗျူရိုကရက်တစ် ကွန်မြူနစ်များ မည်မျှဆိုးကြောင်း ထောက်ပြခြင်းဖြင့် အခြေချလာကြသည်။ နေရှင်နယ်ဘော်ရှီဗစ်များသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လစ်ဘရယ်များ မည်မျှဆိုးကြောင်း အလေးပေးခြင်းဖြင့် အမြစ်တွယ်လာကြသည်။ ထိုအခါ နိုင်ငံရေးအမှတ်အသားများသည် ခိုင်မာသော တန်ဖိုးထားမှုများအစား အဆင်ပြေရာ မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန်အတွက် အလံများသာ ဖြစ်သွားကြတော့သည်။


အီတလီ တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒီများသည် ထိုစဉ်က လွှမ်းမိုးထားပြီး မင်းမဲ့ဝါဒကို ဗဟိုချုပ်ကိုင်ရန် သို့မဟုတ် ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် (ထို့ကြောင့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုကို လမ်းဖွင့်ပေးသည့်) အဖွဲ့အစည်းသမားများကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသည်မှာ လုံးဝမှန်ကန်ပါသည်။ သို့သော် ဖာဘရီနှင့် ဘော်ဂီတို့အပြင် အခြားသော ရွေးချယ်စရာ ခိုင်မာသော အခြေခံမျိုး မရှိခဲ့သောကြောင့် (မာလာတက်စတာသည် ဤဖြစ်ရပ်များကို သိရှိခြင်း ရှိမရှိကို ကျွန်ုပ် သိချင်မိပါသည်)၊ ရိုင်ဂျာသည် ရော့ကာနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ အကယ်၍ ဖက်ဆစ်ဘက်သို့ မကူးပြောင်းခဲ့သော တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒီများသည် ထိုပျက်စီးယိုယွင်းမှု နှစ်မျိုးလုံးကို အစောပိုင်းကတည်းက ကြံ့ကြံ့ခံ ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြပါက ဤလမ်းကြောင်းကို တစ်နည်းတစ်ဖုံ တားဆီးနိုင်ခဲ့ပေလိမ့်မည်။


ဝှစ်တေကာ၏ စာအုပ်ကို သီးခြားခွဲဖတ်ခြင်းမှာ အမှားတစ်ခု ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ ဖက်ဆစ်ဝါဒ၏ မင်းမဲ့ဝါဒီ-တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒ ဆိုင်ရာ အစပြုမှုများ ရှိသကဲ့သို့ပင်၊ ဘိုရှီဗစ် (Bolshevik) ဆိုင်ရာ အစပြုမှုများ၊ ဆိုရှယ်လစ် ဆိုင်ရာ အစပြုမှုများ၊ လစ်ဘရယ် ဆိုင်ရာ အစပြုမှုများလည်း ရှိနေပါသည်။ ဝှစ်တေကာက နန်နီ၏ တစ်သီးပုဂ္ဂလဝါဒကို အာရုံစိုက်ထားသော်လည်း၊ ဖက်ဆစ်ဝါဒ၏ အစောပိုင်း အစပြုမှု အများစုမှာ နိုင်ငံတော် ဆိုရှယ်လစ်များနှင့်သာ သက်ဆိုင်သည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မမေ့သင့်ပါ။ အထူးသဖြင့် “ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး တစ်ဖက်တည်းသားတွေပါ” ဟူသော “လက်ဝဲညီညွတ်ရေး” (left unity) ဆိုင်ရာ လွဲမှားသော ယူဆချက်ကြောင့်သာ အာပီနာတီကဲ့သို့သော လမ်းပေါ်ထွက် တိုက်ခိုက်ရေးသမား တစ်ဦးသည် နန်နီကဲ့သို့သော မြို့တော်ဝန်တစ်ဦး၊ ထို့နောက် မူဆိုလိုနီကဲ့သို့သော နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးနှင့် အခင်ဆုံး မိတ်ဆွေများ ဖြစ်သွားခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။


သီးခြား ရန်သူတစ်ဦးကို အနိုင်ယူရန်အတွက် ပြဿနာရှိသော မဟာမိတ်များကို လက်ခံခြင်း သို့မဟုတ် လျစ်လျူရှုခြင်း၏ အန္တရာယ်မှာ ထာဝရ ရှိနေသောအရာ ဖြစ်သည်။ လက်ဝဲညီညွတ်ရေးတွင်ဖြစ်စေ၊ တစ်သီးပုဂ္ဂလညီညွတ်ရေးတွင်ဖြစ်စေ ဖက်ဆစ်ဝါဒ၏ ဆိုးဝါးသော ထွန်းကားမှုတစ်လျှောက်လုံးတွင် ဤအချက်ကို တွေ့မြင်ခဲ့ရပြီး၊ လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်အနည်းငယ်အတွင်း၌လည်း ထိုပြဿနာမျိုး ဆက်လက်ရှိနေခဲ့ပါသည်။ သင်သည် ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ခံထားရချိန်တွင် ဆိုးသွမ်းသူတစ်ဦးက သင့်အား မိတ်ဆွေအဖြစ် ကမ်းလှမ်းလာပါက၊ ဘုံရန်သူကို ထိုးနှက်ရန်ထက် ထိုမိတ်ဆွေဖြစ်မှုကို ဖြတ်တောက်ရန်မှာ ပိုမိုကြီးမားသော သတ္တိနှင့် ရဲစွမ်းသတ္တိ လိုအပ်ပါသည်။


အီတလီ မင်းမဲ့ဝါဒီများသည် ဖက်ဆစ်အစပျိုး အတ္တဝါဒီများကို စင်မြင့်မပေးရန်နှင့် ဖယ်ကြဉ်ရန်အတွက် အချိန်အလွန် ကြာမြင့်ခဲ့ပါသည်။ လမ်းပေါ်ထွက် တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဟောပြောပွဲများကို တိုက်ခိုက်မှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း (နိုဗာတိုရီ အုပ်စုက ညီလာခံများတွင် သေနတ်ဖြင့် အရင်စတင် ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်)၊ ဝှစ်တေကာ၏ စာအုပ်တွင် အံ့သြစရာအကောင်းဆုံး အချက်မှာ ၎င်းတို့သည် မင်းမဲ့ဝါဒီ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုလုံးကို ဖက်ဆစ်များအဖြစ် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း စစ်မကြေညာမီအထိ ၎င်းတို့အား စင်မြင့်များ ပေးနေခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အာပီနာတီသည် မင်းမဲ့ဝါဒီ လှုပ်ရှားမှုအပေါ် ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်းနေချိန်တွင်ပင် မင်းမဲ့ဝါဒီများထဲမှ လူသစ်များကို စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်မှာ သူသည် အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ကိုယ်ပိုင်ခင်မင်မှုများ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မင်းမဲ့ဝါဒီများသည် ထိုခင်မင်မှုများကို ဖြတ်တောက်ရန် ဖိအားမပေးနိုင်ခဲ့ကြသောကြောင့် သူသည် “ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးသမားများ” ကို မိမိဘက်ပါအောင် သိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့သည်။ အလားတူပင်၊ အာဏာရ အသိုင်းအဝိုင်းကို ဆန့်ကျင်နေစဉ်အတွင်း၌ပင် တော်လှန်ရေး အယောင်ဆောင်ထားသည့် ခြိမ်းခြောက်မှုများကိုလည်း တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆန့်ကျင်ရမည် ဖြစ်ကြောင်းကို လူအများက နောက်ကျမှ သဘောပေါက်ခဲ့ကြသည်။ ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် စစ်သွေးကြွမှုတို့၏ ဆွဲဆောင်မှုမှာ အခြားသော ဆိုးကျိုးများကို ဖုံးကွယ်ထားနိုင်သည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ လျစ်လျူရှု၍ မရပါ။


“စင်မြင့်မပေးရေး”၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှု ဖြတ်တောက်ရန် ဖိအားပေးခြင်း၊ နှင့် Three Way Fight စသည့် သင်ခန်းစာများကို ဖက်ဆစ်ဝါဒ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် မတူညီသော ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်များ၌ လူအများက ခါးသီးစွာ သင်ယူခဲ့ကြရသော်လည်း၊ ဖက်ဆစ်လှုပ်ရှားမှု စတင်ချိန်က ထိုပြဿနာများကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော ပထမဆုံး မင်းမဲ့ဝါဒီများ၏ အကြောင်းကို ဖတ်ရခြင်းမှာ အလွန်ပင် စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းပါသည်။


ဝမ်းနည်းစရာမှာ – ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးသည် ထိုသင်ခန်းစာများကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော နယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း၊ ဤအမြင်သည် မင်းမဲ့ဝါဒီများ လှုပ်ရှားရာ အသိုင်းအဝိုင်းတိုင်းတွင် ရှိမနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။


“မင်းမဲ့ဝါဒီတိုင်းဟာ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးသမားတွေ ဖြစ်ပြီးသားမို့လို့၊ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးကိုပဲ သီးသန့် အာရုံစိုက်နေတာဟာ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အာရုံလွဲမှုတစ်ခုပဲ” ဟု မကြာခဏ ပြောဆိုတတ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ထရမ့် (Trump) ခေတ်၏ လူထုဝါဒ ဆုတ်ယုတ်လာသည့်အခါ၊ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးသည် လက်ရှိအခြေအနေကို အကျိုးပြုသည့် လစ်ဘရယ်ဆန်သော လုပ်ရပ်ဖြစ်သည်ဟု တစ်ဖန် ဝေဖန်လာကြပြန်သည်။ “အမျိုးသမီးဝါဒ” နှင့် ပတ်သက်၍လည်း အလားတူ ပြောဆိုချက်မျိုး ရှိခဲ့ပါသည်။ မင်းမဲ့ဝါဒသည် အမျိုးသမီးဝါဒ ဖြစ်သင့်သည်မှာ အမှန်ပင် ဖြစ်သော်လည်း၊ လက်တွေ့တွင်မူ ထိုနှစ်ခုမှာ အမြဲတမ်း တစ်သားတည်း မကျခဲ့ကြပေ။ အမျိုးသမီးဝါဒနှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးကို လစ်ဘရယ်များက မိမိတို့အကျိုးအတွက် အသုံးချနိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့ကို ပယ်ချရန် အကြောင်းပြချက် မဟုတ်ပါ။ ကျွန်ုပ်အနေဖြင့် မင်းမဲ့ဝါဒီ လှုပ်ရှားမှုသည် သီးခြားဖြစ်သော ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုနှင့် လက်တွေ့လုပ်ဆောင်မှု လိုအပ်သည်ဟု အစဉ်တစိုက် ယူဆခဲ့ပါသည်၊ ၎င်းသည် မင်းမဲ့ဝါဒ (သို့မဟုတ် အတ္တဝါဒ) မှ အလိုအလျောက် ပါလာလိမ့်မည်ဟု မယူဆသင့်ပါ။


ယနေ့ခေတ်တွင် — ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြိုဖျက်ပြီး လူမျိုးရေးစစ်ပွဲကို စတင်ကာ သီးခြားမျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ပြန်လည်နေထိုင်လိုသည့် ဂေဟ-ဖက်ဆစ်များ၊ သို့မဟုတ် လက်ရှိအရင်းရှင်လူတန်းစားကို တိုက်ခိုက်နေသည့် အမျိုးသား-ဘိုရှီဗစ်များ ရှိနေသည့် ကမ္ဘာတွင် — ဖက်ဆစ်ဝါဒသည် အရင်းရှင်ဝါဒ၏ အဆင့်တစ်ခုမျှသာဖြစ်သည် သို့မဟုတ် ဖက်ဆစ်များသည် အရင်းရှင်များ၏ လက်ကိုင်တုတ်များသာ ဖြစ်သည်ဟူသော မာ့က်စ်ဝါဒီ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်ဟောင်းများကို ဖက်တွယ်ထားခြင်းမှာ အဓိပ္ပာယ်မရှိလှပါ။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အယူအဆများမှ မိမိတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ကွဲပြားမှုများကို ကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် ဖက်ဆစ်များ၏ စကားကို မျက်ကွယ်ပြုပြီး၊ ဖက်ဆစ်ဝါဒသည် “ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အယူဝါဒဆိုင်ရာ တပြေးညီဖြစ်စေမှု” သက်သက်သာ ဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုနေသူများကို ကျွန်ုပ်တို့ ရယ်မောမိပါသည်။ သို့သော် ထိုကဲ့သို့သော အဓိပ္ပာယ်မဲ့မှုများသည် တစ်ချိန်က အလွန်ရေပန်းစားခဲ့သည်မှာ – ဖက်ဆစ်အစစ်အမှန်များကို လေ့လာခြင်း၊ ၎င်းတို့၏ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ဆွဲဆောင်မှုများကို စူးစမ်းခြင်းနှင့် ၎င်းတို့ကို တိုက်ခိုက်ရာမှ ရရှိခဲ့သော အသိပညာများကို မှတ်သားခြင်းတို့ကို အရေးမပါသောအရာ သို့မဟုတ် ခြိမ်းခြောက်မှု တစ်ခုအဖြစ် ပယ်ချခဲ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။


လွန်ခဲ့သော နှစ်အနည်းငယ်ခန့်ကပင် မင်းမဲ့ဝါဒီ နယ်ပယ်များတွင် “antifa” (ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး) ဆိုသော စကားလုံးမှာ အလွန်မုန်းတီးခြင်း ခံခဲ့ရသလို၊ ဥပမာအားဖြင့် Death In June ကဲ့သို့သော အဖွဲ့များကို စင်မြင့်မပေးရေး လှုပ်ရှားမှုများသည်ပင် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုလူက လိင်တူချစ်သူဖြစ်နေတာပဲ၊ သူက ဘယ်လိုလုပ် ဖက်ဆစ်ဖြစ်နိုင်မှာလဲ ဟူသော ပြောဆိုချက်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ် အနှစ်သက်ဆုံး ပြောဆိုချက်တစ်ခုမှာမူ “လူသတ်ခြင်းကို ဝါသနာတစ်ခုလို လုပ်တာဟာ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး အရှိဆုံးပဲ၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အဲဒါက သူတို့ရဲ့ လွတ်လပ်တဲ့ စိတ်အာသီသကို ပြသနေလို့ပဲ” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။


ဤသည်မှာ အုပ်စုဖွဲ့ ကာကွယ်သည့် စုပေါင်းဝါဒဆိုင်ရာ လုပ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း၊ ဖက်ဆစ်ဝါဒကို အယူဝါဒဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုအဖြစ် မရှုမြင်ဘဲ လူမှုရေး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအဖြစ်သာ ပေါ့ပေါ့တန်တန် ရှုမြင်ရာမှလည်း ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် “မကောင်းသည့်အရာ” အတွက် အစားထိုးစကားလုံးတစ်ခုအဖြစ်သာ အသုံးပြုခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေမျိုးတွင် The Anarchist-Individualist Origins of Italian Fascism ကဲ့သို့သော စာအုပ်ကို စိတ်ဆိုးဒေါသထွက်ဖွယ် တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုအဖြစ်သာ သတ်မှတ်ကြပေလိမ့်မည်။


“အကောင်း” ဆိုသောအရာသည် “အဆိုး” နှင့် မည်သို့များ ပတ်သက်နေနိုင်မည်နည်း၊ ၎င်းတို့ကြားတွင် အဓိပ္ပာယ်မဲ့သော ဆန့်ကျင်ဘက် အနည်းငယ်သာ ရှိရမည် မဟုတ်ပါလား!


သို့သော်၊ ဖက်ဆစ်ဝါဒသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ လုံးဝဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သည်ဟူသော အလိုလိုသိစိတ်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်ဟု ကျွန်ုပ် ထင်မြင်မိပါသည်။ ဤသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့နှင့် သဘောထားမတိုက်ဆိုင်သူတိုင်းမှာ ဖက်ဆစ်ဖြစ်သည်ဟု မဆိုလိုပါ။


ကျွန်ုပ်သည် ဖက်ဆစ်ဝါဒကို အဆင့်နှစ်ဆင့်ဖြင့် ဖော်ပြလိုပါသည် – ၎င်းသည် အမျိုးသားရေး အစွန်းရောက်ဝါဒ ဆိုသော နိုင်ငံရေးသက်သက်သာမဟုတ်ဘဲ၊ မင်းမဲ့ဝါဒ၏ လုံးဝဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော အာဏာဆိုင်ရာ အခြေခံဒဿန တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအာဏာဆိုင်ရာ ဒဿနသည် ဆင်ခြင်တုံတရားကို ရန်မူပြီး၊ မိမိ၏ စာနာမှုနှင့် ဆက်စပ်မှုနယ်ပယ်ကို ကျဉ်းမြောင်းစေခြင်း ဖြစ်သည်။ စာနာမှုနှင့် အမှန်တရားအတွက် အသိပညာဆိုင်ရာ အငြင်းအခုံများကို အကျိုးမရှိသောအရာများအဖြစ် ပယ်ချရမည်ဖြစ်သလို၊ ၎င်းတို့ကို တစ္ဆေသရဲများအဖြစ် ပယ်ချရုံနှင့် မလုံလောက်ဘဲ — ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် စာနာမှုတို့က ဖက်ဆစ်အား လွှမ်းမိုးမသွားစေရန် တက်ကြွစွာ ခုခံ နေရမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အကြမ်းဖက်မှုသည် စာနာမှုနှင့် ဆင်ခြင်တုံတရားတို့ကို ဖယ်ရှားပစ်မည့် သန့်စင်သော လုပ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ နိုင်ငံတော်၊ လူမျိုး စသည့် လိမ်လည်မှုများ (ဖက်ဆစ်အများစုက ဤအရာများသည် လိမ်လည်မှုဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံကြပါသည်) မှာ လူထုအာဏာကို စုစည်းရန်အတွက်သာမက၊ ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် စာနာမှုတို့၏ ခြိမ်းခြောက်မှုမှ မိမိကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်ရန်အတွက်လည်း အသုံးဝင်သော လိမ်လည်မှုများ ဖြစ်ကြသည်။


ဤသဘောအရ ဖက်ဆစ်ဝါဒသည် အာဏာနှင့် လွတ်လပ်မှုကြားရှိ ထာဝရပဋိပက္ခ၏ တစ်ဖက်တစ်လမ်းသာမက၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ အမြင်များ ကူးစက်ပြန့်ပွားလာမည့် “မင်းမဲ့ဝါဒ ထိုးဖောက်မှု”ကို ခုခံရန်အတွက် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်မြင့် အတွေးအခေါ်နှင့် စာနာမှုများကို အကြမ်းဖက်မှုဖြင့် လောင်ကျွမ်းစေရုံသာမက၊ အခြားသူများအပေါ် ဂရုမစိုက်ကြောင်း ပြသသည့် လူမှုရေး ဖိအားများကိုလည်း ဖန်တီးပေးသည်။ ဖက်ဆစ်တစ်ဦးသည် နေ့စဉ် အကြမ်းမဖက်နိုင်သည့်တိုင်အောင်၊ အခြားသူများအပေါ် စာနာမှုကင်းမဲ့ကြောင်း လူသိရှင်ကြား ပြသနိုင်သည်။ သူသည် “နျူကလီးယားနဲ့ အကုန်ပစ်ချလိုက်” ဟု သီချင်းဆိုနိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူ ကလေးငယ်များကို နှိမ်နင်းရန် ဟောပြောနိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် လူသားချင်း စားသောက်သည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများကို ကာကွယ်ပြောဆိုနိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် အာဆတ် (Assad) ၏ ဓာတ်ငွေ့ဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများကို ဟာသလုပ်ကာ မီမ်း များ ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် စာနာမှုတို့က လူမှုရေးစံနှုန်းများနှင့် ဘုံတန်ဖိုးများဆီသို့ ဦးတည်နေချိန်တွင်၊ ဖက်ဆစ်သည် ထိုအရာများမှ ခွဲထွက်ခြင်းဖြင့် “လွတ်လပ်မှု” အတုအယောင်ကို ရှာဖွေပြီး၊ မာကျောမှုနှင့် အပေါ်ယံဗီဇများကို အခြေခံသည့် ဆန့်ကျင်ဘက် အသိုင်းအဝိုင်းကို တည်ဆောက်သည်။


ဖက်ဆစ်ဝါဒသည် (တစ်သီးပုဂ္ဂလ) မင်းမဲ့ဝါဒမှ ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်ဟူသောအချက်မှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ကျွန်ုပ် ယုံကြည်ပါသည်။ မှန်ပါသည်၊ ဆိုရှယ်လစ်၊ လစ်ဘရယ်နှင့် ကွန်ဆာဗေးတစ်များ၏ လွှမ်းမိုးမှုမှာ ဖက်ဆစ်ဝါဒတွင် အလွန်ကြီးမားပြီး အဖွဲ့ဝင်အင်အား အများစုမှာလည်း ၎င်းတို့ထံမှ လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဖက်ဆစ်ဘက်သို့ ပါသွားသည့် “တစ်သီးပုဂ္ဂလ မင်းမဲ့ဝါဒီများ” ၏ အရေအတွက်မှာ အလွန်ပင် နည်းပါးလှသည်။ သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ရှိမှုက ပေးစွမ်းလိုက်သည်မှာ ထိုရှေးကျသော တုံ့ပြန်မှုဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများကို ပြန်လည်ပုံဖော်ပြီး အားကောင်းစေမည့် ရှင်းလင်းပြတ်သားသော အယူအဆ ဖြစ်ပေါ်စေမှုပင် ဖြစ်သည်။


ဤသဘောအရ၊ မင်းမဲ့ဝါဒနှင့် ဖက်ဆစ်ဝါဒ နှစ်မျိုးလုံးမှာ ခေတ်သစ် အယူဝါဒများ ဖြစ်ကြသော်လည်း၊ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သမိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ ထာဝရ လားရာနှစ်ခုကို သန့်စင်ထုတ်ယူထားခြင်းဖြစ်ကာ၊ ခေတ်သစ် အတိုင်းအတာအရဆိုပါက ကျွန်ုပ်တို့၏ မိမိကိုယ်ကိုယ် သိရှိနားလည်မှု ပင် ဖြစ်သည်။


မင်းမဲ့ဝါဒီများနှင့် ဖက်ဆစ်များသည် ကမ္ဘာကြီးကို ရှုမြင်ပုံချင်း တူညီကြသော်လည်း၊ တိုက်ပွဲဝင်မည့် တန်ဖိုးထားမှုများတွင်မူ လုံးဝကွဲပြားခြားနားနေကြသည်ကို မကြာခဏ တွေ့ရတတ်သည်။ လစ်ဘရယ်များ၊ ဆိုရှယ်လစ်များ၊ ကွန်မြူနစ်များ၊ လစ်ဘာတေးရီးယန်းများနှင့် ကွန်ဆာဗေးတစ်များက လွတ်လပ်မှုနှင့် အာဏာကြားရှိ ကြားလမ်းတစ်ခု သို့မဟုတ် အပေးအယူတစ်ခုကို ယုံကြည်နေကြချိန်တွင်၊ မင်းမဲ့ဝါဒီများနှင့် ဖက်ဆစ်များမှာမူ လက်တွေ့မြေပြင် အခြေအနေကို ပိုမိုနားလည်ကြသည်။


အရေးကြီးသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့ မည်သည့် တန်ဖိုးထားမှု များဘက်မှ ရပ်တည်သနည်း ဆိုသည့် အချက်ပင် ဖြစ်သည်။


ဤအကြောင်းကြောင့်ပင် “ကျွန်ုပ် အုပ်ချုပ်မခံရစေရ” ဆိုသည့် အချက်သည် မင်းမဲ့ဝါဒ၏ “ကျွန်ုပ် အုပ်ချုပ်မခံရစေရ၊ ကျွန်ုပ်လည်း အုပ်ချုပ်သူ မဖြစ်စေရ” ဆိုသည့် အချက်ဆီသို့ သွားရာ လမ်းတစ်ဝက် မဟုတ်ဘဲ၊ ရံဖန်ရံခါတွင် လုံးဝ ဆန့်ကျင်ဘက် အရပ်သို့ ဦးတည်သွားသော ခြေလှမ်းတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတော့သည်။









% begin final page

\clearpage



% new page for the colophon

\thispagestyle{empty}

\begin{center}



\smallskip
Anti-Copyright



\bigskip
\includegraphics[width=0.25\textwidth]{/var/lib/amusewiki/repo/sea/site_files/sea_pdf_image.png}
\bigskip

\end{center}

\strut

\vfill

\begin{center}


William Gillis, Hein Htet Kyaw

အီတလီဖက်ဆစ်ဝါဒမြစ်ဆီသို့ တစ်သီးပုဂ္ဂလမင်းမဲ့‌ဝါဒချောင်းငယ် စီးဝင်ခြင်း



March 2026


\bigskip


\href{https://c4ss.org/content/61044}{\texttt{https://c4ss.org/content/61044}}
   

       

       
         Original article "\href{https://c4ss.org/content/56480}{From Stirner to Mussolini}"
       

       

       

       

       

   



\bigskip
\textbf{sea.theanarchistlibrary.org}


\end{center}

% end final page with colophon


% end closing pages



\end{document}


% No format ID passed.



